Caractéristiques
État
Comme neuf
Origine
Pays-Bas
Année (orig.)
2002
Auteur
zie beschrijving
Description
||boek: De dochter|Roman|De Grote Lijsters [2002/1]
||door: Jessica Durlacher
||taal: nl
||jaar: 2002
||druk: Wolters-Noordhoff
||pag.: 239p
||opm.: paperback|zo goed als nieuw|lichtjes vergeeld
||isbn: 90-03-17491-9
||code: 1:001637
--- Over het boek (foto 1): De dochter ---
Max Lipschitz ontmoet Sabine Edelstein bij een rondleiding in het Anne Frankhuis. Vanaf dat moment horen ze bij elkaar, tot zij schijnbaar zonder aanleiding verdwijnt. Vijftien jaar later ziet hij haar terug in gezelschap van Sam Zaidenweber, een gevierd studiobaas uit Hollywood. Tussen Max en Sabine ontstaat opnieuw een verhouding, maar nog steeds is er die geheimzinnigheid die Max verwart. Pas als hij de biografie van Sam leest, valt alles op zijn plaats. 'Ik stevende af op antwoorden die ik al meer dan vijftien jaar zocht. Ik had alleen de vragen niet geweten.' Thema's als schuld, schaamte, verraad, het onbespreekbare verleden komen aan bod in deze spannende en ingenieuze roman.
[bron: https--www.boekbeschrijvingen.nl/durlacher-jessica/durlacher.html#4687]
Jessica Durlacher - De dochter [2013-09-00]
Achtergronden en uiterlijke beschrijving
De eerste druk van De dochter van Jessica Durlacher (Amsterdam, 6 september 1961) verscheen in september 2000 bij uitgeverij De Bezige Bij. In juni 2009 zag de zeventiende druk het licht. Volgens de persoonlijke website van de schrijfster zijn er in Nederland van de roman 175.000 exemplaren verkocht. Het boek is verder verkrijgbaar als e-book, groteletterboek (uitgeverij XL, 2001) en in gesproken vorm op daisy-rom (uitgeverij Dedicon, 2004). Vertalingen verschenen in het Duits, Zweeds, Italiaans en Russisch. Het werk werd genomineerd voor de Nordrhein/Westfalen Literaturpreis en de NS Publieksprijs 2001.
De dochter kent als opdracht: 'Voor mijn dochter Moon en mijn zoon Moos. En niet te vergeten voor Leon.' Het verhaal bestaat uit drie delen, aangeduid als 'deel i', 'deel ii' en 'deel iii'. Deze delen bestaan in totaal uit 131 korte hoofdstukken, alle zonder titel maar doorlopend genummerd met Romeinse cijfers. deel i bestaat uit hoofdstuk 1 tot en met hoofdstuk 41, deel ii uit hoofdstuk 42 tot en met 117 en deel iii uit hoofdstuk 118 tot en met 131.
Inhoud
Deel I
Tijdens een bezoek in 1983 aan het Anne Frankhuis ontmoet Max Lipschitz Sabine Edelstein. Sabine is daar als werkneemster; Max begeleidt, samen met zijn ouders en zus Lana, zijn tante Judith en oom Benno die over zijn uit Chicago. Korte tijd later spreken Max en Sabine af. Ondanks zijn ergernis over haar obsessie met het concentratiekampverleden van hun beider vaders beginnen zij een verhouding.
Zeven maanden later sterft tante Judith. Vader Simon en Max vertrekken naar Jeruzalem waar de begrafenis zal plaatsvinden; moeder wil niet mee omdat ze ervan overtuigd is dat Judith haar als 'sjikse' zonder zwaar oorlogsverleden afwees. In het vliegtuig vertelt vader over het moment dat de Duitsers zijn familie kwamen halen. Judith is hem toen bij de buren, waar hij op de piano mocht spelen, komen ophalen. Hij heeft haar dit nooit kwalijk genomen: zonder haar, meent hij, was hij de oorlog nooit doorgekomen. Een dag na aankomst in Israël verschijnen onverwachts moeder en Sabine.
In Jeruzalem springt de vonk tussen Max en Sabine definitief over. Niet lang daarna trekt Sabine bij Max in. Hoewel Max' vader normaal vreemden afweert, wordt zijn band met Sabine erg hecht. Hij staat zelfs toe dat ze hem ondervraagt over de oorlog, een onderwerp dat in de familie altijd taboe was.
Op een dag lopen Max en Sabine bij toeval Sabines vader Hans tegen het lijf. De ontmoeting verloopt stroef. Sabine vertelt dat haar vader historicus is en lesgeeft aan Vordense pubers. Kort erop verdwijnt ze. In een brief schrijft ze Max dat het nooit iets tussen hen tweeën zal worden; hij mag haar niet zoeken. Ondanks deze waarschuwing spoort Max Sabines moeder op, maar die zegt ook van niets te weten.
Deel II
Vijftien jaar later, in oktober 1998, ontmoet Max, die intussen uitgever is, Sabine op de Buchmesse van Frankfurt; zij is daar omdat ze een fotoboek heeft gemaakt. Sabine is in gezelschap van Sam Zaidenweber, een Amerikaans filmproducent op leeftijd die een uitgever zoekt voor zijn memoires. Omdat hij het boek graag in zijn moedertaal Nederlands wil laten verschijnen, vraagt hij Max het uit te geven. Het boek gaat trouwens alleen over Sams filmperiode in Hollywood; schrijven over Auschwitz, waar hij als jongen verbleef, ligt té gevoelig.
Over die periode heeft Sam wel met Sabine gepraat. Zo'n tien à vijftien jaar geleden had ze bij hem aangebeld met het verzoek hem te mogen interviewen voor het Nieuw Israëlietisch Weekblad. Van dat gesprek was hij zó kapot geweest dat hij de publicatie van haar artikel had verboden; wel had hij haar ingehuurd als zijn assistente. Sabine had hem daarna overgehaald om in ieder geval zijn herinneringen aan zijn filmcarrière op papier te zetten. Sam vertrouwt Max toe dat hij toch óók over de oorlog is gaan schrijven, maar dat Sabine daar voorlopig niets van mag weten: het moet voor haar een verrassing blijven.
Op 21 december vliegt Max naar Los Angeles om met Sam het een en ander te regelen. En ook om Sabine te zien, met wie de relatie hersteld is. De eerste dagen zijn heerlijk, maar al snel krijgen de twee gelieven ruzie over Sabines wel érg hechte omgang met Sam. Ze wil daar alleen over kwijt voor de man te voelen als voor een vader. Ze zegt ook: 'Ik heb alles aan hem te danken... Max, I owe him.'
Op 30 december belandt Sams vrouw Anna met een beroerte in het ziekenhuis. In een restaurantje in de buurt overhandigt Sam Max en Sabine ieder een exemplaar van het manuscript van zijn boek: 'Lange reis naar The Milky Way'. Hij vertelt het opgedragen te hebben aan Sabine. De volgende dag is die opnieuw verdwenen.
Na een maand vliegt Max terug naar Nederland; in het vliegtuig leest hij eindelijk het eerste deel van Sams manuscript. Tot zijn verbijstering merkt hij dat het levensverhaal van Sam gelijk is aan dat van Sabines vader. Hij leest hoe Sam, samen met zijn ouders en het meisje Lisa Stern, bij de Friese familie Fedders Van Vliet onderduikt. Verder leest hij over Sams liefde voor Lisa en over het moment dat Sam haar met de zoon des huizes Hans betrapt. Ten slotte leest hij over het moment dat de Duitsers hen komen halen. Vlak voor vertrek kon Lisa Sam nog toefluisteren dat ze door Hans tot vrijen was gedwongen met verraad als pressiemiddel; na de ontdekking moet Hans zijn dreigement ten uitvoer hebben gebracht.
Nog voor Max in Nederland weer aan het werk gaat, bezoekt hij Lisa die intussen in Jeruzalem woont. Lisa vertelt dat er jaren geleden een vrouw het een en ander over Hans was komen navragen. De bezoekster noemde hem een schoft en vertelde bovendien dat hij later als SS'er aan het Oostfront had gevochten. Max begrijpt dat dit Sabines moeder moet zijn geweest.
Deel III
Max is erg boos op Sabine; het maakt hem niet uit of ze wel of niet op de hoogte was van de ware geschiedenis van haar vader. In juni vliegt hij nog een keer naar Los Angeles voor de begrafenis van Anna, die een tweede beroerte niet heeft overleefd.
Weer thuis bezoekt hij Sabines moeder die hem vertelt dat ze aan de joodse achtergrond van haar man was gaan twijfelen omdat diens paspoort niet klopte. De echte Hans Edelstein, vertelt ze, was een jood die met haar echtgenoot in Sachsenhausen gevangen had gezeten; waarschijnlijk zat Hans daar omdat hij de Duitsers ook iets had aangedaan. Na Edelstein te hebben vermoord, had hij diens identiteit aangenomen. Toen ze hem met de waarheid had geconfronteerd, was hij naar Zuid-Amerika vertrokken. Maar ook Sabine had haar koffers gepakt. Wanneer Max beseft dat Sabine zich opgeofferd heeft om de schuld van haar vader te vereffenen, verdwijnt zijn woede.
In oktober presenteert Max met Sam diens boek op de Buchmesse in Frankfurt. Na de bijbehorende festiviteiten brengt hij Sam naar zijn hotel. Juist op het moment dat hij Sam toevertrouwt zelf ook een boek te hebben geschreven, vertelt die hem dat Sabine een boodschap op zijn antwoordapparaat heeft achtergelaten: ze is in Frankfurt en vraagt hem om een voor hem onbegrijpelijke reden om vergiffenis. Sam geeft Max het telefoonnummer dat Sabine heeft achtergelaten. Wanneer deze haar belt, barst ze in snikken uit. In het besef dat hij haar gedrag totaal verkeerd heeft geïnterpreteerd, vraagt Max haar hem te vergeven.
Interpretatie
Titel
Hoewel het verhaal van De dochter vanuit het perspectief van Max Lipschitz wordt verteld, is hij niet de naamgever van het boek. Die eer is weggelegd voor de spil van de intrige, zijn vriendin Sabine Edelstein. Zij stelt zich ten opzichte van haar vader onvoorwaardelijk loyaal op. Oorzaak hiervan is diens verleden als joods concentratiekampoverlevende; Sabine gebruikt deze achtergrond ook als verklaring voor zijn afstandelijke gedrag.
De rol van begripvolle dochter neemt zij ook aan ten opzichte van Max' vader Simon. En later tegenover Sam Zaidenweber, degene van wie haar vader de levensgeschiedenis heeft gestolen. Met haar keuze voor Sam toont Sabine dat zij haar positie als dochter laat bepalen door de haar vertrouwde achtergrond en niet door biologische verwantschap. Oorzaak van het contact met Sam ligt in de onthulling van de waarheid rond haar vader; dit vraagt van haar onmiddellijke boetedoening.
Thematiek
Sabines wens het kwaad dat haar vader heeft aangericht recht te zetten, betekent echter dat zij haar verhouding met Max moet offeren. Helaas ervaart Max dit als verraad. Deze combinatie van verschillende belevingen rond eenzelfde gebeurtenis is een van de voorbeelden van het gebruik van het contrasterende motievenpaar trouw en verraad. Sam is trouw aan Anna, terwijl die haar mans omgang met Sabine toch als verraad beschouwt. Max' vader Simon blijft trouw aan zijn zuster, terwijl hij haar evengoed als verraadster had kunnen zien.
Verrader bij uitstek is natuurlijk Hans, die als jongen onderduikers aangeeft en zich als volwassene als een ander voordoet. De schuld die hij daarmee creëert, gaat over op zijn dochter. Maar ook Max voelt zich schuldig, eerst ten opzichte van zijn vader wiens leed hij niet kan verzachten, later tegenover Sabine wier handelen hij verkeerd heeft ingeschat. Daarbovenop voelt hij vaak schaamte. Bijvoorbeeld wanneer Sabine het trauma van de ouders te zeer uitmeet. En ook wanneer zijn zuster Lana zich op gelijksoortige wijze uit.
De vergelijking tussen zus en vriendin is niet toevallig. Max, opgevoed met de naar buiten toe gesloten houding van zijn vader, kiest zijn contacten uitsluitend op basis van herkenning. Bij elk nieuw contact dat hij legt, ziet hij overeenkomst met een gezinslid; zo ontdekt hij bijvoorbeeld in Sam eigenschappen van zijn vader Simon. Maar de broer-zusvergelijking is meer dan familieband alleen. Doordat hun eerste ontmoeting plaatsvond in het Anne Frankhuis ziet Max zichzelf en Sabine 'alsof ik Annes broer was en zij haar zuster'. Aan deze herkenning ligt de gemeenschappelijke joodse achtergrond en het daarbij behorende oorlogsverleden ten grondslag.
Het gegeven van herkenning komt ook terug in de locaties waar het verhaal zich afspeelt. Max en Sabine ontmoeten elkaar in Amsterdam, de stad die als 'schuldig' wordt neergezet omdat daar zoveel joden zijn weggevoerd. De twee kunnen hun liefde dan ook pas definitief bevestigen in Jeruzalem, de voor joden heiligste plek op aarde. Los Angeles, ver weg aan de andere kant van de wereld, is nodig om afstand te nemen van het beladen verleden: het leven is er letterlijk en figuurlijk licht. Maar daar, in die onbeladen omgeving, vervalt ook de basis van de gemeenschappelijke familieachtergrond; Max lijkt Sabine hier dan ook definitief te verliezen. Hereniging vindt tot twee maal toe plaats op Duitse grond, dé plek waar de families van daders en slachtoffers samenkomen.
Bij de laatste ontmoeting zijn alle raadsels opgelost en kunnen Sabine en Max eindelijk vrijuit praten. Sabine kon dat van nature al, maar werd door haar geheim weerhouden; Max moest het leren. Het moment van openbaring valt tijdens de Buchmesse in Frankfurt am Main, als internationale boekenbeurs dé omgeving waar teksten aan de hele wereld worden bekendgemaakt. Voor de betrokkenen is zwijgen is dan ook geen optie meer.
Vertelsituatie
De openbaring van het verleden gebeurt niet alleen pratend. Sam heeft er een boek over geschreven. En ook Max blijkt de pen te hebben opgenomen. Het is verleidelijk de tekst die de lezer voor zich heeft, als de zijne te zien: Max is immers de ik-verteller, een ik-verteller bovendien die zich bedient van zinnen als: 'Uiteindelijk onthield ik dit wat ik nu schrijf.'
Opbouw
Max doet zijn verhaal achteraf. Regelmatig treft de lezer opmerkingen als: 'Later heb ik nog vaak aan die avond teruggedacht.' of: 'Het vreemde is dat ik het daarbij liet.' Dergelijke opmerkingen horen bij de zelfanalyse die zijn tekst toch is.
Het verhaal wordt in drieën gepresenteerd. Het eerste deel beschrijft de periode tussen de ontmoeting met Sabine en haar eerste verdwijning; in dit deel leert Sabine de waarheid rond haar vader kennen. Het tweede deel loopt van de tweede ontmoeting tot het moment dat zij opnieuw verdwijnt; nu is het Max die de waarheid leert kennen. Het derde deel is gewijd aan de verzoening.
In deel i liggen er tussen het vertelmoment en de gebeurtenissen vijftien jaar, in deel ii een jaar, in deel iii vallen vertellende en belevende ik nagenoeg samen, om in de laatste twee hoofdstukken aan elkaar gelijk te zijn. Ondanks deze opzet wordt het verhaal chronologisch gebracht, zij het dat de verteller naarmate het verhaal vordert soms een sprongetje vooruit in de tijd maakt om daarna de overgeslagen gebeurtenissen te vertellen. Deze wijze van vertellen versterkt de spanningsboog.
Thematiek
De boeken van Sam en Max zijn er uitsluitend dankzij Sabine: op háár aandringen zijn de twee gaan schrijven. Met haar voortdurende gevraag konden zij hun ervaringen ordenen en uiteindelijk bespreekbaar maken. Dit geldt natuurlijk ook voor Simon, al schrijft die het niet op. Het idee hierachter is dat men zijn verleden pas kan accepteren, wanneer men het kan verwoorden. Hierdoor vormt taal, samen met schrijverschap, een volgend thema in De dochter. Auteurschap wordt daarbij hoger aangeslagen dan beroepen waarbij geen creativiteit te pas komt: Sam wordt van filmproducent schrijver, Max vanuit zijn positie als uitgever. Sabine zelf kiest uiteindelijk voor de professie van fotograaf: blijkbaar kan zij zich beter uitdrukken in beelden dan in woorden.
Genre
De groei van de personages maakt De dochter tot een bildungsroman. De zoektocht die Max naar Sabine onderneemt mag daarom gerust figuurlijk worden genomen als een zoektocht naar de kern van de eigen identiteit. Wat Sabines zoektocht betreft, kan men van een Vatersuche spreken; wanneer die voltooid is, kan zij uiteindelijk eerlijk tegenover zichzelf en de anderen zijn. De mogelijkheid dat het tussen haar en Max goed komt, is dan niet meer ondenkbaar. Mochten de twee hun verhouding voortzetten, dan betekent het dat liefde alles overwint, zelfs de kloof tussen de werelden van slachtoffer en dader.
Stijl
Zoals eerder gezegd, volgt de lezer deze ontwikkelingen aan de hand van ik-verteller Max. Doordat die de informatie slechts beetje voor beetje weggeeft, blijft Sabines geheim zo lang mogelijk voor de lezer verborgen. Dit geeft de tekst het karakter van een thriller, een gegeven dat nog eens wordt aangedikt door het veelvuldig gebruik van cliffhangers ('Het was de enige keer dat ik haar vader zou zien'; 'Dat was het laatste wat ik van haar zag') of door de toevoeging van sfeerversterkende elementen. Een voorbeeld van het laatste is te vinden in de scène betreffende Max' eerste bezoek aan Sabines moeder: het is dan al donker, de straat is uitgestorven op een passant met een bijl in de hand na, '[...] alsof hij zo kan beginnen met een massamoord. En dat juist vanavond'. Cursiveringen worden trouwens, net als hoofdletters, vaker gebruikt om nadruk te geven.
Meer in het algemeen is de stijl sterk beschrijvend: gedachten, emoties en achtergrond worden tot in detail beschreven.
Context
Het thema van de joodse tweede generatie vormt een vast onderdeel van Durlachers werk. Kern van deze problematiek is dat de kinderen hun door de oorlog getraumatiseerde ouders verder leed willen besparen. Daartoe slikken zij de eigen problemen in en stellen zij zich naar boven toe verzorgend op. Maar helaas moeten zij steeds opnieuw bemerken dat zij hun vader of moeder niet kunnen beschermen; gevoelens van schaamte en schuld liggen dan ook voortdurend op de loer.
In Durlachers allereerste fictiepublicatie, het verhaal 'Schoorstenen' (tijdschrift De Held, nr. 2, jrg. 1) komt het onderwerp al aan bod. Daarna vormt het niet alleen de kern van De dochter, maar ook van de romans Het Geweten (1997), Emoticon (2004) en De held (2010). Ook de thema's taal en schrijverschap zijn terugkerende elementen; de novelle Schrijvers! (2006) draait er zelfs expliciet om. Bovendien is er steeds weer sprake van een zelfanalyse door terugblikkende vertellers, die hun verhaal op thrillerachtige wijze presenteren.
Als non-fictie vindt men het onderwerp van de tweede generatie in de rede Op Scherp die Durlacher op de 4 meiherdenking 2001 in de Nieuwe Kerk te Amsterdam uitsprak over haar eigen ervaringen op dit gebied met haar vader Gerard Durlacher, overlevende van Auschwitz. De terloopse opmerking van Sam Zaidenweber dat zijn vader eigenlijk een professionele zangcarrière nastreefde, vindt zijn oorsprong in het leven van Durlachers grootvader; verslag hiervan vindt men in het werkje Arthuro d'Alberti (2005).
In groter verband bevindt Jessica Durlacher zich in het gezelschap van auteurs die de geschiedenis van de joodse tweede generatie eveneens als onderwerp in hun werk hebben opgenomen. Te denken valt aan Leon de Winter, Marcel Möring en Arnon Grunberg.
Waarderingsgeschiedenis
De pers reageerde zeer gemengd op De dochter. Positieve oordelen vindt men onder meer bij Leo van Gelderen, Douwe de Vries en Max Pam. Elsbeth Etty zegt het in NRC Handelsblad zo: 'Wat haar [Jessica Durlacher] in dat boek [Het Geweten] nog niet lukte: spelen met haar thema, afstand nemen, verrassende invalshoeken vinden, daarin slaagt ze nu volledig. In deze roman doet de beheerste introspectie van de hoofdpersoon geen moment afbreuk aan de spanning van het gecompliceerde, vaardig vertelde verhaal.' Alleen aan het eind van haar recensie neemt Etty wat gas terug: 'Haar verhaal zit compositorisch goed en trefzeker in elkaar. Hoewel haar stijl enigszins vlak en zelfs nogal gelikt is en ze literair geen hoogstandjes laat zien, beschikt ze zonder meer over de gedreven, vaardige pen die een ware verteller nodig heeft.'
Andere recensenten geven toe het thema interessant te vinden, maar menen dat dit niet opweegt tegen de in hun ogen waardeloze stijl. Men leze onder meer de oordelen van Agnes Andeweg, Thomas van den Bergh en Margot Engelen. Over Max' verliefdheid op Sabine schrijft Eva Berghmans in De Standaard: 'Die bladzijden zijn nergens origineel, erger nog, ze staan bol van de clichés van de ergste soort: die uit het dagboek van een puber.' Een ander mankement is volgens haar 'de slappe spanningsboog'. Uiteindelijk verklaart ze: '[...] ik heb er bitter weinig leesplezier aan beleefd, vooral door de stuntelige taal, en Durlachers gewauwel heeft mij op tijd en stond behoorlijk geïrriteerd en verveeld. Maar ik kan er niet omheen dat de verhaalstof zelfs mij de laatste vijftig bladzijden wel nieuwsgierig gehouden en verrast heeft. En dat Durlacher het tweedegeneratietrauma bijvoorbeeld wel op een genuanceerde manier behandelt. Ik kan hier maar één conclusie trekken: Durlacher heeft genoeg verbeeldingsvermogen en goede ideeen, maar is een te onhandige schrijfster om daar haar voordeel mee te doen.'
Voor deze bespreking is gebruikgemaakt van:
Secundaire literatuur
Nora van Laar [bron: https--www.dbnl.org/tekst/anbe001lexi01_01/lvlw00165.php]
[2001-05-26]
Bibliografische gegevens:
Naam van de auteur: Jessica Durlacher
Titel van het boek: De dochter
Jaar van eerste druk: 2000
Gelezen druk: Vierde druk november 2000
Plaats van de uitgever: Amsterdam
Aantal bladzijden van het boek: 278
Samenvatting:
Wanneer de 23-jarige joodse Max Lipschitz in het Anna Frank huis komt ontmoet hij er Sabine, een meisje dat meteen op hem afstapt en een afspraak maakt. Omdat Max zelf nog wat worstelt met zijn identiteit komt de relatie langzaam op gang. Ook Sabine is wat vreemd en heeft een voortdurende honger naar alles wat er in de 2de wereldoorlog is gebeurd met de joden. Max, wiens vader het liefst over de oorlog zwijgt, ziet met verbazing toe hoe Sabine met veel geduld alle oorlogsverhalen uit zijn vader weet te wringen, wat hem begint te irriteren. Sabine geeft zelf hoog op over haar vader, een ware oorlogsheld en die nu de intelligentste en de beste vader is. Maar Max heeft haar ouders nog nooit ontmoet... Langzaam groeien Sabine en Max naar elkaar toe en gaan ze samenwonen. Een gelukkig stel, denkt Max, tot hij op een dag thuiskomt en Sabine weg is. Zij laat een briefje achter waarin zij hem op hart drukt haar niet te zoeken en vooral ook haar ouders met rust te laten.. Het is vijftien jaar later als Max zijn verdwenen geliefde opnieuw ontmoet. In Frankfurt op de Buchmesse, want Max is uitgever geworden en Sabine een succesvolle fotografe. In Franfurt wordt Sabine vergezeld door een beroemde producent uit Hollywood met alweer een oerjoodse naam: Sam Zaidenweber. Sabine is zijn vertrouwelinge, zijn secretaresse, zijn archivaris en mogelijk ook zijn geliefde. Ook al het andere lijkt geen toeval meer. Zaidenweber is niet alleen joods, hij blijkt ook van Hollandse afkomst en hij heeft ook nog eens zijn memoires geschreven. Uiteraard wil Max die graag uitgeven. Dat hij daarvoor naar Hollywood moet, is mooi meegenomen. Wachtende op het voltooien van de memoires, begint Max in Hollywood aan zijn tweede verhouding met Sabine. Tot zij op een dag opnieuw verdwenen is. Max keert terug met het manuscript terug naar Nederland. Het zijn de memoires die als een boek in een boek onthullen dat Sabine niet het joodse meisje is waarvoor iedereen haar heeft gehouden. Integendeel, zij is de dochter van een man die juist joden heeft aangegeven en die na de oorlog zijn wandaden heeft gemaskeerd door een joodse naam aan te nemen: Edelstein. Max is de enige die de volledige waarheid kan overzien. Zelfs Sam Zaidenweber die met zijn memoires de clou heeft aangereikt, heeft niet kunnen bevroeden hoe de werkelijkheid in elkaar steekt. Wel heeft hij zijn boek aan Sabine opdragen. Kortom, als uitgever zit Max nu met een boek over verraad en vervolging en dat is opgedragen aan het resultaat van dat verraad. Bij zo'n boek hoort een catharsis en die is er ook. Natuurlijk is er woede, maar uiteindelijk wint de rationaliteit. En de liefde. Waarom zou je niet houden van een vrouw met foute ouders? Waaraan zou Sabine schuldig zijn? Het is het besef dat Max uiteindelijk doet vragen: "Wil je me vergeven?". Op dat moment wisselen slachtoffer en schuldige van plaats.
Thema en motieven:
Het oorlogsverleden van ouders, heeft vaak invloed op het leven van hun kinderen.
? Max probeert duidelijk wat afstand te nemen van zijn vaders verleden en ook zijn vader doet er het liefst het zwijgen toe, Max probeert het te verdringen, tot dat hij erachter komt dat het verleden meer geheimen en pijn verbergt dan hij ooit kon vermoeden.
? Sabine blijkt juist een onstilbare honger naar alle oorlogsverhalen te hebben, wat een friktie tussen de twee veroorzaakt. Erover praten wil Sabine niet. "Eens", belooft ze, "eens zal ik je alles vertellen", doet ze dan geheimzinnig.
? Als Sabine erachter komt dat haar vader niet joods is, en zelfs joden heeft verraden, vertrekt ze naar de Verenigde Staten. Op het moment dat ze zich realiseert dat haar vader een verrader is, zegt ze tegen iedereen dat hij dood is. Als Max vraagt hoe het met haar vader gaat als ze elkaar weer tegenkomen zegt ze dat haar vader dood is en scheldt ze haar vader zelfs uit. Hieruit blijkt dat ze zich erg veel aantrekt van het verleden van haar vader.
? De kinderen van Sam zijn vroeg uit huis gegaan, omdat ze er niet meer tegen konden dat Sam al zijn oorlogsverhalen wel met Sabine deelde, maar niet met hun enn hun moeder.
? Sabine kan nauwelijks leven met het feit dat haar vader een verrader is en verdwijnt daardoor op de meest vreemde momenten van de aardbodem, waardoor Max telkens denkt dat het aan hem ligt.
Commentaar op het thema:
Aan de ene kant ben ik het eens met dit thema. Het is namelijk vaak zo dat als mensen traumatische ervaringen opgedaan hebben, het zo diep geworteld zit, dat het constant naar boven komt. Hierdoor wordt hun omgeving er ook telkens mee geconfronteerd. Het is voor de omgeving dan heel moeilijk om hier goed mee om te gaan, zij hebben het immers niet meegemaakt en kunnen daarom die ervaringen niet delen. Dit heeft daardoor dusdanig invloed op hun leven, omdat zij zich van hun ouders vervreemd gaan voelen, zich buitenstaanders voelen. Aan de andere kant ben ik het oneens met dit thema. Als ik een ouder zou zijn die in het verleden een hele nare ervaring heeft opgedaan, zou ik denk ik mijn kinderen hier juist voor willen sparen. Ik zou hun hier zo min mogelijk mee willlen confronteren, zodat zij wel gewoon een goed leven kunnen leiden.
Titelverklaring:
De reden waarom dit boek de dochter heet, is dat je uiteindelijk te weten komt, (door de memoires die als een boek in een boek onthullen) dat Sabine niet het joodse meisje is waarvoor iedereen haar heeft gehouden. Integendeel, zij is de dochter van een man die juist joden heeft aangegeven en die na de oorlog zijn wandaden heeft gemaskeerd door een joodse naam aan te nemen: Edelstein. Het boek gaat grotendeels over haar en haar relatie met Max, waarbij er telkens vreemde dingen met haar aan de hand zijn, 'de dochter' is dus als het ware de onthulling van haar levensgeheim en levensprobleem. Ik vind het een goede titel, vooral omdat het nog niet zoveel over het boek verraad en het toch de hele inhoud van het boek dekt. Je weet weliswaar pas aan het einde waar de titel op slaat, maar dan valt alles als een soort puzzel inelkaar en is ineens alles te verwijzen naar deze titel; Sabine's verdwijningen, haar drang naar een juiste vader etc.
Structuurelementen:
Perspectief
Dit verhaal is overduidelijk vanuit een subjectief perspectief geschreven. De verteller in dit boek is Max Lipschwitz. Het subjectieve perspectief komt vooral duidelijk naar voren als het om Sabine gaat. Max denkt namelijk voortdurend aan Sabine en is heel erg veel met haar bezig. Hij doet er ook alles voor om haar weer terug te vinden als ze voor de eerste keer verdwijnt. Hij staat hiermee dus echt binnen het verhaal. Waaruit ook blijkt dat het een subjectief perspectief is, is dat Max heel veel doet en met heel veel verschillende mensen in aanraking komt gedurende het verhaal. Hij reist bijvoorbeeld heel wat af en voert vele conversatie's met verschillende mensen. Hierdoor besef je dat hij een personage in het boek is. Vervolgens wisselt de stemming van Max nogal vaak gedurende het verhaal. Het ene moment kan hij wel schreeuwen van woede, het andere moment voelt hij intense haat, maar ook is er liefde en geluk. Door al deze afwisseling besef je ook weer dat hij duidelijk een personage die in het boek meespeelt.
Spanning
De spanning loopt op gedurende het boek. Je komt immers telkens dichter bij de onthulling van het grote geheim en hoe dichter je daarbij komt, hoe spannender het natuurlijk wordt. Je komt dan bijvoorbeeld te weten dat het verhaal wat Sabine aan Max heeft verteld over het onderduiken van haar vader helemaal niet klopt. Je krijgt hier al een beetje het vermoeden dat er iets niet goed zit in haar familie en zo kom je langzamerhand te weten dat het allemaal om Sabine's vader draait. Het effect van deze oplopende spanning op mijn manier van lezen, is dat ik op het laatst telkens sneller ging lezen, omdat ik telkens dichterbij de onthulling kwam, telkens meer clous kreeg.
Chronologie
Het boek is een chronologisch verteld verhaal. Het boek begint op het moment dat Max en Sabine elkaar voor het eerst zien, in het Anne Frankhuis. Na een keer te hebben afgesproken ontstaat er in het begin een ietwat onwennige relatie. Later groeit deze uit tot een hele hechte relatie. Tot Sabine na anderhalf jaar ineens zonder enige aanleiding verdwijnt. Max ziet haar pas weer terug na ongeveer vijftien jaar gezocht en gerommeld te hebben met een zelfstandig uitgeverijtje. Hij wil dan natuurlijk weten hoe het zit. En zo volg je dan verder de zoektocht van Max naar het grote geheim van Sabine, waarbij hij telkens weer wat verder komt, om aan het eind van het boek helemaal te weten hoe alles in elkaar steekt. Zo lees je op chronologische wijze, vanuit Max zijn perspectief hoe het hele verhaal verloopt, het is eigenlijk de zoektocht van Max naar het geheim van zijn grote liefde, waar hij naarmate de tijd vordert langzamerhand achter komt. Het effect van deze chronologische manier van vertellen op mijn manier van lezen, was dat ik heel erg het gevoel kreeg dat ik ergens naar toe een het werken was, dat er een onthulling ging komen. Doordat Max zichzelf ook telkens beter ging leren kennen naarmate hij ouder werd, voelde ik gewoon dat er iets in de lucht hing, dat hij ergens achter zou gaan komen.
Figuren
De figuren in het boek zijn open figuren. Als eerste hebben we dan Max. Max is in het begin van het boek een beetje op zoek naar zijn identiteit. Hij weet zichzelf nog niet echt een lekkere houding te geven. Hij rommelt ook maar een beetje aan met Sabine, laat haast niets van zich horen. Langzaam groeien ze toch naar elkaar toe en gaan samenwonen. Toch begrijpt Max Sabine vaak niet helemaal, hij vindt dat ze vaak zeurt en begrijpt niet waarom ze telkens weer alles over de oorlog oprakelt. Vanaf het moment dat ze verdwijnt ontwikkelt Max zijn persoonlijkheid zich sterk. Hij beseft dat Sabine de vrouw voor hem is, dat hij niet kan leven zonder haar, dat hij gemeen geweest is tegen haar en dat hij zichzelf een klootzak vindt. Hij gaat haar zoeken. Pas na vijftien jaar ziet hij haar weer voor het eerst. Zo krijgen ze weer contact en komt Max telkens dichter bij de onthulling van het geheim. Hoe meer Max te weten komt, hoe beter hij Sabine begrijpt en hoe meer zijn persoonlijkheid zich ontwikkelt. Sabine is de andere hoofdpersoon uit het boek. Sabine is een gesloten figuur. In het begin van het boek is ze heel kwetsbaar en heeft vaak last van huilbuien, omdat ze gewoon heel erg geobsedeerd lijkt door het oorlogsverleden van haar joodse voor- gangers. Als Max haar na vijftien jaar weer terug ziet lijkt het er op het eerste gezicht op dat ze heel hard is geworden, maar later blijkt dat ze nog net zo geobsedeerd is als vroeger, alleen wordt het Max nu pas duidelijk waarom ze zo geobsedeerd is. Sabine maakt dus verder geen karakter ontwikkelingen door.
Informatie over de auteur:
Biografische gegevens Na een studie Nederlands gaat Jessica Durlacher (1961) de journalistiek in. Ze schrijft onder meer literatuurrecensies, stelt een aantal verhalenbundels samen en organiseert lezingen voor cultureel centrum De Balie in Amsterdam. Ze is getrouwd met schrijver en filmproducent Leon de Winter. Ze heeft haar schrijftalent niet van een vreemde. Ze is de dochter van de bekende socioloog en schrijver Gerhard Durlacher. Haar debuut Het geweten (1999) is bekroond met verschillende prijzen. Begin oktober van dit jaar verscheen haar tweede roman, De dochter. Ze is zelf joods en haar vader ook. Haar vader heeft de oorlog overleefd en zij heeft zich lange tijd een deel voelen uitmaken van de "tweede generatie". Ze heeft er een lange tijd over gedaan om uit te vinden wie ze zelf was en mocht zijn, ze heeft veel werk moeten verzetten om erachter te komen hoe de oorlog van invloed is geweest op haar bestaan. Maar ze voelt zich geen tweede generatie slachtoffer.
Informatie over het werk
Jessica Durlacher heeft inmiddels twee romans gepubliceerd over hoe het is kind te zijn van een overlevende van de jodenvervolging. Bij de titel denk je nog even dat zij een vervolg heeft geschreven op haar eerste succes, Het Geweten, maar dit blijkt niet het geval. De dochter uit Het Geweten is een andere dochter dan de dochter uit De dochter. De dochter uit Het Geweten is eerder de tegenpool van de dochter uit De Dochter. De dochter uit Het Geweten - met een hoofdletter - is tegen wil en dank een heilige, de dochter uit De dochter - met een kleine letter - is tegen wil en dank een verrader en een monster. Als de beide dochters toch nog iets gemeen hebben dat is dat het slachtoffer- schap dat beiden trachten te overwinnen, maar dan is het met de overeenkomsten afgelopen. Het taalgebruik van Jessica Durlacher is van hoog niveau, maar tegelijkertijd ook hedendaags. Er wordt niet moeilijk gedaan over scheldwoorden of dingen die met seks te maken hebben. Bijvoorbeeld het moment dat Max zijn tante; Judith, bij hun logeert, wordt er veel geschreeuwd en gevloekt; 'Ja, ik ga dood' baste ze. 'Een beetje later dan Adolf gepland had, maar een beetje eerder dan wanneer hij er niet geweest was. Zo krijgt hij uiteindelijk toch nog zijn zin, de motherfucker'.
Informatie over de thematiek
Wat duidelijk terugkomende thema's zijn, zijn de thema's van jood en jodendom en van goed en fout in de oorlog. In dit boek gaat het voornamelijk over hoe de kinderen van ouders (die de tweede wereldoorlog overleefd hebben) met het niet kennende leed van hun ouders om gaan en wat dit voor het verdere verloop van hun leven betekent. In Sabine haar geval zorgt het verraad van haar vader voor een onophoudbare obsessie, die telkens erger lijkt te worden. In het geval van Max is het zo dat zijn vader dingen voor hem verzwijgt en af en toe heel vreemd doet. Sam deelt zijn leed met helemaal niemand van zijn familie, waardoor zijn kinderen als het ware van hem vervreemden.
Informatie over haar populariteit
Jessica Durlacher is de winnaar van de DebutantenPrijs 1998. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door de Stichting Perspektief Dordrecht. Dit jaar gebeurde dat voor de vierde keer. Aan de prijs is een bedrag van 10.000 gulden verbonden. Durlacher krijgt hem voor haar roman Het geweten. Het was haar eerste roman die ze schreef, na vele jaren in de journalistiek te zijn bezig geweest en daar brak ze dus ook meteen mee door, vandaar dat haar populariteit erg is toegenomen. Nu is inmiddels haar tweede roman verschenen, de dochter. Het is nog niet zo lang uit, dus hebben nog niet veel mensen het gelezen. Wel is het boek tot nu toe bij de pers zeer positief ontvangen. "Met de dochter slaagt Jessica Durlacher erin om van een onaannemelijk melodrama een geloofwaardige tragedie te maken. Ze beschikt over een gedreven, vaardige pen die een ware verteller nodig heeft", aldus Elsbeth Etty van NRC Handelsblad. Volgens Monica Soeting, van de Volkskrant, is het een film. "Een ouderwetse, spannende Hollywoodfilm, van het type The Sting of The Firm".
Commentaar op het boek:
Daar zat ik dan, lekker in de bus op wintersport. Alvast van tevoren wat dingen voor school gedaan. Ik vertelde dus heel trots aan Neeltje, dat ik mijn boekverslag voor Nederlands al af had. Ik had het over 'de kroongetuige' van Maarten 't Hart gedaan. Neeltje zei dat dat het volgens haar een veel te oud boek was, want het moest een recent boek zijn en die van mij was uit 1983! Gelukkig had mijn moeder net een nieuw, recent boek gekregen, het heette: "de dochter..." Toch heeft het snel nodig hebben van een recente titel en het noodgedwongen lezen van dit boek, mijn mening niet negatief beïnvloed. Mijn stelling zal dan ook zijn: "De nieuwe roman van Jessica Durlacher is een een zeer goed boek". Ten eerste vind ik dit een goed boek, omdat ik denk dat niet veel mensen weten dat de kinderen van de joodse ouders die de tweede wereldoorlog overleefd hebben, het ook zwaar kunnen hebben. Ik had hier zelf eigenlijk nog nooit echt bij stil gestaan en ik denk zo ook vele anderen niet, het is dus leerzaam. Ook was de verteller, Max, een open figuur en tegelijkertijd de verteller, waardoor ik me heel goed in hem in kon leven. Ik redeneerde, haatte, lachte als het ware met hem mee. Hierdoor had ik aan het aan eind van het boek echt het gevoel dat ik deze persoon kende en dat ik ook gezien had hoe hij gedurende het verhaal veranderd was. Ik vind het knap gedaan van de schrijfster, dat ze op zo'n manier de lezer echt helemaal in het verhaal kan betrekken. Ook weet Durlacher de spanningsboog ook nog eens heel goed en langzaam op te bouwen, tot een schokkend einde, waardoor alles op zijn plaats valt. Mede door de spanning wordt je door het verhaal gegrepen en kan je niet meer stoppen met lezen. Wat ik ook echt super leuk vond, was dat het verhaal zich gedeeltelijk afspeelde in Amsterdam en gedeeltelijk in de Verenigde Staten. Amsterdam is mijn geboorte stad en daar kom ik nog steeds erg vaak. Maar wat helemaal leuk was, was dat de plaatsen uit de Verenigde Staten, zoals Santa Monica en Los Angeles, ook allemaal plaatsen zijn waar ik geweest ben. Max had het vaak over de boulevard bij Santa Monica Beach, en daar heb ik twee keer overheen geskate. Vervolgens is het taalgebruik van Jessica Durlacher is niet moeilijk te begrijpen, maar wel van hoog niveau. Het is ook zeer hedendaags en dat is voor mij een belangrijk detail. Door het hedendaagse taalgebruik leest het veel makkelijker door en wordt er ook niet moeilijk gedaan over scheldwoorden of dingen die met seks en dergelijken te maken hebben. Ook vind ik de titel zeer goed gekozen. Dat vind ik vooral omdat hij niet te veel over het boek verraad, maar toch de gehele inhoud dekt. Het boek is ook zeer origineel, wat je misschien op het eerste gezicht niet zou zeggen. Het gaat over het jodendom en de tweede wereld oorlog, dat wel, maar het gaat dit keer niet om de joden uit de oorlog zelf, maar om hun kinderen. Ik vind dit best wel origineel, voor mij was dat het in elk geval wel, ik had er nog nooit eerder over gelezen. Wel is het thema een beetje zwaar en wordt je er ook constant mee geconfronteerd. Af en toe lijkt het naar mijn gevoel allemaal net iets te ingedikt, iets te overdreven. Dan is Sabine weer verdwenen, dan verteld ze weer een vaag verhaal, dan doet Max zijn vader weer eens naar, het houdt niet op. Af en toe werd ik daar wel een beetje moe van. Ook het slot viel mij een beetje tegen: voor de laatste maal spreken de ex-geliefden elkaar, aan de telefoon. Zowel het kind van de verrader als het kind van het kampslachtoffer vraagt bij die gelegenheid om vergiffenis. Op zich een mooi einde, maar als slotscène van een boek wordt het op de valreep toch nog net iets te klef. Als ik dan een afweging moet maken dan zie ik al snel dat voor mij de argumenten die de stelling verdedigen het winnen van de argumenten die de stelling aanvallen. Met name omdat ik de argumenten tegen de stelling zwakker vind. Vooral het argument over het slot. Het slot op zich is wel een beetje klef, maar het is nou niet meteen zo erg dat het het verdere boek ontkracht, het geeft de lezer denk ik ook wel een bevredigend gevoel. Wat ik zwaarder vind wegen, is het argument over het thema, want daar stoorde ik me soms wel eens aan in het boek. Ondanks dat heeft het boek een grote indruk op me gemaakt. Daarbij speelt het argument over het niet kennende leed van de mens over de"tweede generatie" van de joden die de oorlog overleefd hebben, de grootste rol. Ik had aan het eind van het boek echt iets geleerd. Ook een heel belangrijk argument vind ik dat je echt in de persoon Max kruipt en dat je zo echt in het boek komt te zitten. Ook door de spanning wordt je door het boek gegrepen. Ik vind dit echt heel knap van de schrijfster. Dat ik de plaatsen herkende maakte het helemaal leuk, maar dat is echt persoonlijk. De kwaliteit van het taalgebruik, een goede titel en de orginaliteit van het boek wegen voor mij minder zwaar, omdat een boek zonder deze dingen, naar mijn idee, ook nog heel goed kan zijn.
Dus, de nieuwe roman van Jessica Durlacher is een zeer goed boek, met name omdat ik denk dat niet veel mensen kennis hebben van het leed van de"tweede generatie" van de joden die de tweede wereldoorlog overleefd hebben. Het is dus leerzaam.
[bron: https--www.scholieren.com/verslag/boekverslag-nederlands-de-dochter-door-jessica-durlacher-44351]
--- Over (foto 2): Jessica Durlacher ---
Jessica Durlacher (1961) is een Nederlandse critica, vertaler, columniste en schrijfster. Tijdens haar studie Nederlandse taal- en letterkunde richtte ze met anderen het literaire tijdschrift "De Held" op. Uit deze bezigheden vloeiden journalistieke activiteiten voort bij onder andere Vrij Nederland, De Volkskrant en HP De Tijd. Haar romandebuut Het Geweten (1997) werd bekroond met de Debutantenprijs en Het Gouden Ezelsoor. Voor haar spannende roman De Held won Durlacher in 2011 de Opzij Literatuurprijs.
[bron: https--www.hebban.nl]
Jessica Durlacher (1961) schreef naast De held (verfilmd en bekroond met de Opzij Literatuurprijs) onder andere de romans Het geweten (bekroond met de Debutantenprijs en het Gouden Ezelsoor), De dochter (genomineerd voor de NS Publieksprijs) en Emoticon.
[bron: https--www.singeluitgeverijen.nl/auteur/jessica-durlacher]
Jessica Durlacher (Amsterdam, 6 september 1961), is een Nederlands schrijfster. In 2011 won Durlacher de Opzij Literatuurprijs voor het boek De held.
Voordat ze debuteerde als schrijfster, was Durlacher criticus en columniste. Tijdens haar studie richtte zij met anderen het literaire tijdschrift De Held op, waarin zij interviews, recensies en het verhaal 'Schoorstenen' publiceerde. Uit Durlachers bezigheden bij De Held vloeiden haar latere journalistieke activiteiten voort, als criticus en columnist bij onder andere de Volkskrant, Vrij Nederland, De Tijd en HP/De tijd.
Zowel haar romandebuut Het Geweten als De dochter worden ook wel aangeduid als 'tweede-generatieromans': in beide boeken zijn de hoofdpersonen kinderen van Nederlandse ouders die in de Tweede Wereldoorlog de concentratiekampen hebben overleefd, zelf hebben zij de oorlog en de bezetting niet meegemaakt. Voor haar romandebuut ontving Durlacher de Debutantenprijs en het Gouden Ezelsoor. Ook werd de Duitse vertaling genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen. Haar roman De dochter werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen en de NS Publieksprijs.
In juni 2016 kondigde Durlacher aan haar volgende roman niet te laten uitgeven door haar uitgeverij De Bezige Bij, doch daarentegen bij Hollands Diep, de uitgeverij van De Bezige Bij's ex-directeur-uitgever Robbert Ammerlaan. Daarmee volgde zij Tommy Wieringa. Dit uit protest omdat De Bezige Bij had besloten het pamflet 'Pleidooi voor radicalisering' van de door de staat Israël van antisemitisme beschuldigde De Standaard-columnist en oud-voorman van de Arabisch-Europese Liga Abou Jahjah te publiceren. Durlacher, Wieringa en anderen stelden dat diens geschriften niet thuishoren in het fonds van een uitgeverij die uit het verzet is ontstaan. De filmeditie van haar roman De held zal nog wel bij De Bezige Bij verschijnen.
Durlacher is een dochter van socioloog en schrijver G.L. Durlacher (1928-1996). Het gezin telde uiteindelijk drie dochters. Het gezin verhuisde naar Haarlem, waar Durlacher haar schoolopleiding aan het Stedelijk Gymnasium afrondde. Daarna studeerde zij vanaf 1979 Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zij rondde deze studie in 1988 af.
Durlacher is getrouwd met Leon de Winter, die zij ontmoette toen zij hem interviewde voor zijn roman De (ver)wording van de jongere Dürer. Samen hebben ze twee kinderen: Moos en Solomonica. Ze wonen in Bloemendaal en in Santa Monica.
Bibliografie
Durlacher heeft de graphic novels Maus I en Maus II van Art Spiegelman vertaald.
[bron: wikipedia]
Jessica Durlacher (1961) was, voordat ze debuteerde als schrijfster, criticus en columniste. Haar vader is de auteur G.L. Durlacher (1928-1996), die een indrukwekkend autobiografisch oeuvre schreef over zijn herinneringen aan de holocaust.
Zowel Durlachers debuut Het Geweten als De dochter zijn te typeren als 'tweede-generatieromans': in beide boeken zijn de hoofdpersonen kinderen van ouders die de concentratiekampen hebben overleefd, zelf hebben zij de oorlog niet meegemaakt. Voor haar romandebuut kreeg Durlacher de Debutantenprijs en Het Gouden Ezelsoor. Ook werd het boek genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen. Haar roman De dochter werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen en de NS Publieksprijs.
[bron: https--www.bol.com]
Durlacher, Jessica [2003-02-00]
Nederlands schrijfster en journaliste (Amsterdam 1961). Dochter van G.L. Durlacher. Gehuwd met Leon de Winter. Studeerde Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkte als critica aan verschillende bladen mee en stelde enkele bloemlezingen samen van moderne poëzie. Jessica Durlacher verbleef met haar echtgenoot anderhalf jaar in Hollywood, waar ze stof opdeed voor haar roman De dochter (2000).
Durlacher debuteerde met de roman Het geweten (1997), een verhaal over twee jonge geliefden die afkomstig zijn uit een gezin van overlevenden van de naziterreur. Vanwege de dood van een van de geliefden speelt in deze roman de schuldvraag een belangrijke rol.
De roman De dochter speelt in het Hollywoodmilieu, en ook deze roman heeft als thema de complexe problemen van de tweede generatie van nazislachtoffers.
Literatuur: E. Brunt, 'Jessica Durlacher', interview in: Een man om nooit te vergeten (2001), p. 101-106; H. Pach, 'Jessica Durlacher: "Ik kom steeds bij de oorlog uit"', interview in: Historisch Nieuwsblad 10 (2001) 9/10, p. 10-15.
G.J. van Bork [bron: https--www.dbnl.org/tekst/bork001schr01_01/bork001schr01_01_0292.php]
Jessica Durlacher
Jessica Durlacher (1961) was, voordat ze debuteerde als schrijfster, criticus en columniste. Zij stelde verschillende literaire bloemlezingen samen en maakte deel uit van de redactie van het tijdschrift De Held. Ook vertaalde zij beide delen van Maus van Art Spiegelman, de graphic novel over de jodenvervolging,. Haar vader is de auteur G.L. Durlacher (1928-1996), die een indrukwekkend autobiografisch oeuvre schreef over zijn herinneringen aan de holocaust.
Zowel Durlachers debuut Het Geweten (1997) als haar tweede roman De dochter (2000) zijn te typeren als 'tweede-generatieromans': in beide boeken zijn de hoofdpersonen kinderen van ouders die de concentratiekampen hebben overleefd, zelf hebben zij de oorlog niet meegemaakt. Desondanks wordt hun leven beheerst door het al dan niet verzwegen leed van hun ouders. Beide zijn het uitzonderlijke romans over de generatie die de Tweede Wereldoorlog van heel dichtbij maar toch alleen van horen zeggen kent. Voor haar romandebuut kreeg Durlacher de Debutantenprijs en Het Gouden Ezelsoor. Ook verscheen het boek in het Duits en werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen. Haar tweede roman De dochter, waarvan in Nederland rond de 175.000 exemplaren zijn verkocht, werd vertaald in Duitsland, Zweden en Italië. De roman werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen en de NS Publieksprijs.
Jessica Durlacher hield in 2001 ter gelegenheid van de Nationale Herdenking de 4 mei lezing in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, in aanwezigheid van H.M. de Koningin. Deze veelgeprezen lezing, getiteld Op scherp, werd door De Bezige Bij in datzelfde jaar uitgegeven. In de jubileumreeks 'Gouden Bijtjes' ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van De Bezige Bij, werden onder de titel Nieuwbouw verschillende verhalen en beschouwingen van Durlacher gebundeld.
[bron: https--www.standaarduitgeverij.be/auteur/jessica-durlacher]
Jessica Durlacher (60): 'Leuk dat mijn werk weer bij elkaar hoort' [2022-08-28]
Vijfentwintig jaar in het schrijversvak, dat moet gevierd worden!
Jessica Durlacher (60) is 25 jaar schrijver en viert dat met de novelle Baby en de heruitgave van vier romans die niet meer verkrijgbaar waren.
Haar status als auteur is niet vanzelf ontstaan: "Vanaf 1985 begon ik voor bladen te schrijven, ik heb heel veel journalistieke dingen gedaan en columns," zegt ze in het Parool. "En ik wist: ooit ga ik écht schrijven, dat ga ik gewoon doen. Voor het blad De held, dat ik mede had opgericht in mijn studententijd, heb ik mijn eerste verhaaltje, Schoorstenen heette het, geschreven. Echt verschrikkelijk, gemijmer over wat ik zag uit mijn studentenkamer."
'Het is leuk dat mijn huidige uitgeverij nu die backlist weer in druk heeft. Dat ik weer bij elkaar hoor'
Over haar jubileum: "Het is geen afsluiting hè, ik ben van plan nog heel veel meer te schrijven. Maar dit was vooral ook een goede reden om mijn romans opnieuw uit te geven. Ik had het gevoel dat alles verspreid lag en alleen nog via boekwinkeltjes.nl verkrijgbaar was. Het is leuk dat mijn huidige uitgeverij De Arbeiderspers nu die backlist weer in druk heeft. Dat ik weer bij elkaar hoor."
Nouveau sprak Jessica en haar man Leon de Winter eerder over hun relatiegeheimen. Ter ere van haar schrijversjubileum lees je dat interview hier nogmaals: enjoy!
JESSICA - DE LIEFDE VOOR LEON
'In 1987 ontmoette ik Leon voor het eerst toen ik hem kwam interviewen. Hij was al heel bekend, schreef boeken waarin ik me herkende en had al eens een boek van mijn vader (G.L. Durlacher, red.) besproken in Vrij Nederland. Ik was nieuwsgierig, ook door de aura van onbereikbaarheid.
'Hij liet me een keer vreselijk zitten: een dag voordat ik hem voor een publiek zou interviewen, meldde hij zich af, heel laf via zijn agent'
Dat eerste gesprek was best afstandelijk en tegelijkertijd spannend. Ik had me als een gek in hem verdiept, zoals je doet als je iemand gaat interviewen, of als je verliefd bent. Die interesse ging niet over, al duurde het nog ruim drie jaar voordat we echt iets kregen. In de tussentijd interviewde ik Leon opnieuw en liet hij me een keer vreselijk zitten: een dag voordat ik hem voor een publiek zou interviewen, meldde hij zich af, heel laf via zijn agent. Woedend was ik. Bij de presentatie van zijn roman Hoffman's honger, waarvoor hij me later uitnodigde, schreef hij in mijn exemplaar: 'Voor Jessica, bij wie ik alles moet goedmaken.'
'Ik viel voor zijn flair en blijmoedige ondernemingszin, en de kwetsbare zachtaardigheid die daaronder verborgen zit'
Dat najaar begon hij me te stalken, maar ik was al jaren met iemand anders en hield zijn avances aanvankelijk behoedzaam af. Tot ik toch een keer met hem ging eten. Ik weet nog dat hij aan één stuk door zat te praten. Over wat hij gedaan had, waar hij geweest was, zijn liefde voor Amerika, en vooral Hollywood, waar hij zijn dromen wilde waarmaken. Het ene verhaal was nog rooskleuriger dan het andere. "Ben je altijd zo?" vroeg ik na een tijdje. Hij schrok van mijn vrijmoedige kritiek, wat ik geestig vond. Ik viel voor zijn flair en blijmoedige ondernemingszin, en de kwetsbare zachtaardigheid die daaronder verborgen zit. Anders kun je niet zo schrijven.
'De nacht voordat ik vertrok heb ik hem nog gesmeekt om thuis te blijven'
Zo begon er toch iets, in het geheim. Tot ik in het voorjaar van 1991 een week naar Spanje ging en Leon mee wilde. De nacht voordat ik vertrok heb ik hem nog gesmeekt om thuis te blijven, omdat ik me vreselijk schuldig voelde, maar hij was al onderweg naar Schiphol. Al snel kwam het uit. Dat het zo is gegaan, heeft me nog lang achtervolgd. Maar het was niet meer tegen te houden.'
'Jessica maakte meteen indruk op me. Er was elektriciteit, of chemie, zoals sommigen het noemen. Jessica was en is nog steeds een zeer aantrekkelijke vrouw, en ook nog eens intelligent. Dat is een verleidelijke combinatie.
Er groeide pas echt iets tussen ons in het najaar van 1990. Ik was op dat moment alleen. Zij niet echt. Maar ja, daar laat je je niet door tegenhouden. Karakter is iets waar ik nooit over nadenk, tenzij het gaat om fictieve personages, maar ik denk dat ik viel voor haar kracht, durf en felheid. Ik had het gevoel dat ik alles met haar kon bespreken. Dat ik uit een orthodox-joods gezin kom en zij een Joodse vader had, maakte dat bepaalde gevoeligheden niet uitgelegd hoefden te worden. Het creëerde meteen grote vertrouwelijkheid.
'Die reis was een soort point of no return. Ruw en rauw, maar wel het begin van een heerlijk avontuur samen'
Veel dingen die verder teruggaan dan gisteren zijn voor mij lastig terug te halen. Dat is soms vervelend, maar vaak ook niet. Ik herinner me nog wel goed dat Jessica in het voorjaar van 1991 naar Spanje moest om een vriendin op te zoeken die een ernstig ongeluk had gehad. En hoewel ze dat niet wilde, zat ik niet geheel toevallig ook in dat toestel. Die reis was een soort point of no return. Ruw en rauw, maar wel het begin van een heerlijk avontuur samen.
We zijn meteen veel gaan reizen, naar Tel Aviv, Moskou, Los Angeles... Na een paar maanden trok Jessica bij me in, en nu zijn we dertig jaar verder. Ze ergert zich weleens aan mij, als ik te lang aan het woord ben bijvoorbeeld. Maar omgekeerd kan ik nog altijd niets negatiefs verzinnen.'
Jullie zijn 25 jaar getrouwd, hebben twee kinderen die inmiddels volwassen zijn. Kunnen jullie iets vertellen over de taakverdeling in huis?
LEON, TEGEN JESSICA: 'Hebben we daar ooit over gepraat?'
JESSICA: 'Nee, nooit, maar het komt erop neer dat ik alles doe, haha! Oké, dat is niet helemaal waar. Maar toen de kinderen klein waren, nam ik wel het grootste deel van de zorg op me.'
LEON: 'Dat is het gevolg van de evolutie!'
JESSICA: 'Zulke denkbeelden hou jij er dan weer op na. Het punt is dat ik nogal bazig ben. Ik heb het idee dat ik alles beter doe.'
LEON, MET EEN UITGESTREKEN GEZICHT: 'Daar ga ik niet over in discussie.'
JESSICA: 'Vroeger was ik voortdurend aan het gillen dat jij nooit iets deed, maar je deed wel degelijk dingen. De boterhammetjes klaarmaken bijvoorbeeld, en toen we in Amerika woonden, bracht je de kinderen naar school. Kilometers verderop.'
LEON, OPRECHT: 'Dat vond ik zo fijn!'
JESSICA: 'Mijn rol is in feite klassiek: als er concrete zorg nodig is, of er spelen dingen op het gevoelsmatige vlak, dan komen de kinderen naar mij. Nog steeds.'
LEON: 'Terwijl ik met hen praat over hun werk, de politiek en wat zich verder op deze aarde afspeelt. Jij bent meer gericht op de binnenwereld, en ik op de buitenwereld. Noem het klassiek, maar wel in de goede zin van het woord.'
JESSICA: 'We praten natuurlijk ook vaak samen met de kinderen. Ze wonen nu op zichzelf in Amsterdam. Raar misschien, maar we denken allebei dat ze wel weer bij ons intrekken.'
Jessica, jij laat merken dat het je stoort als Leon te lang zit te oreren. Heeft dat effect?
JESSICA: 'Welnee, hij doet het nog steeds, en dan roep ik weer dat hij moet stoppen. Zo gaat dat tussen ons. Zijn stroom aan beschouwingen houdt me wel wakker en alert, dus dat is een pluspunt. Al heeft Leon nog steeds de neiging alleen de goede kanten van dingen te zien.
'Ik ben realistischer, vind ik. En ik hou van klagen en jammeren'
Een ingewikkelde eigenschap voor iemand als ik, die altijd zoekt waar de pijn zit om 'm vervolgens te ontleden. Ik ben realistischer, vind ik. En ik hou van klagen en jammeren. Al probeer ik dat te temperen, want zo leuk is het niet voor een ander.' Rechtstreeks naar Leon: 'Doe jij dat ook, een beetje inbinden met je enorme getetter over hoe fantastisch alles is?'
LEON, VERBAASD: 'Ik? Inbinden? Nee, daar heb ik geen reden toe.'
JESSICA, BERUSTEND: 'Het hoort bij je, dus soms is iets meer ruimte wel prettig. Om in alle rust aan mijn nieuwste boek te werken heb ik een eigen plekje in Amsterdam gezocht.'
LEON, STOICIJNS: 'Ik ben tussendoor nog een tijdje in Israël gaan zitten, waar de kinderen tot voor kort woonden.'
JESSICA: 'Maar ondertussen praatten we wel elke dag met elkaar, via Facetime. We zijn sowieso continu met elkaar in gesprek. En we lachen om elkaar, dat vooral.'
Scheelt het dat je zelf schrijver bent, Leon?
LEON: 'Absoluut. Ik weet hoe zwaar het is als je aan een roman werkt, en bovendien was Jessica's nieuwe roman technisch heel complex.'
JESSICA: 'Hij gaat over een goed gesitueerd gezin, dat op meerdere manieren wordt geconfronteerd met de drama's van deze eeuw als er een oppas in huis komt. Zij is een asielzoekster, die in een zangwedstrijd op tv wordt ontdekt als groot zangtalent. Het verhaal speelt zich niet voor niets af in 2004, 2005, de tijd dat Theo van Gogh werd vermoord en iedereen in de ban was van Ayaan Hirsi Ali. Er zijn een heleboel verhaallijnen, die aan het eind samenkomen. Dat was spannend én lastig. Al maak ik het mezelf altijd moeilijker doordat ik in zo'n periode ook nog een sociaal leven wil hebben. Terwijl jij je totaal kunt afsluiten als je ergens mee bezig bent.'
LEON: 'Ik werk aan verschillende dingen: mijn nieuwe boek, maar ook verschillende film- en tv-projecten.'
JESSICA, MET EEN ZUCHT: 'En friet (samen met zijn neef is Leon producent van Leon&León Low Carb Friet, red.). De helft van onze gesprekken wordt daardoor in beslag genomen.'
LEON, SPEELS: 'Het is ook een fascinerend onderwerp.'
JESSICA, GEMELIJK: 'Het is om krankzinnig van te worden!'
LEON, DUIVELS NU: 'Bevlogen, dát bedoel je. Friet heeft een enorme verdieping gegeven aan ons bestaan.'
Nu lijkt het alsof jij de enige bent die zich negatief uit, Jessica, maar Leon kan in columns en artikelen ook kritisch uit de hoek komen.
JESSICA: 'Inderdaad. Hij trekt zich niets aan van wat je hoort te denken en is niet bang voor akelige reacties. Ik ben gevoeliger voor wat politiek correct is.'
LEON: 'Ik vind wat ik schrijf uitermate politiek correct, maar ik laat je niet alles vóór publicatie lezen.'
JESSICA: 'Dus kom ik er soms via anderen achter.' Ze lacht. 'Vervolgens hoor ik mezelf met verwondering dingen verdedigen waar ik me tot dan toe nooit over heb uitgesproken.'
Je valt hem nooit af?
JESSICA: 'Natuurlijk niet! Thuis discussiëren we ons suf, maar naar buiten toe zijn we altijd solidair.'
Wat hebben jullie van elkaar geleerd?
LEON: 'Ik bewonder Jessica in veel opzichten, maar iets overnemen zit er niet in. Zelf zit ik vast in mijn machteloze mannenbeperkingen.'
JESSICA: 'Leon denkt veel efficiënter dan ik. Sommigen noemen het kort door de bocht, maar ik vind het heerlijk: cut the crap. Daar leer ik van, net als van zijn onverwoestbare vrolijkheid.'
Kunnen jullie elkaar vergelijken met een plek, een muziekstuk en een gerecht?
JESSICA OVER LEON
LEON OVER JESSICA
Over Jessica
Jessica Durlacher (59) richtte tijdens haar studie Nederlands met vrienden het literaire tijdschrift De Held op. Vervolgens werd ze criticus en columnist bij onder andere De Volkskrant, Vrij Nederland en HP/De Tijd. In 1997 verscheen haar literaire debuut Het Geweten, dat net als het daaropvolgende De dochter wordt beschouwd als tweedegeneratieroman (haar vader G.L. Durlacher overleefde de kampen van Theresienstadt en Auschwitz). Andere titels: Emoticon, De Held. Haar nieuwste roman De Stem verscheen vorig jaar bij de Arbeiderspers.
Over Leon
Leon de Winter (66) bezocht de Film-academie en richtte vervolgens met onder anderen Jean van de Velde de Eerste Amsterdamse Film Associatie op. Uit de samenwerking ontstonden diverse films, waaronder Junkieverdriet en De grens. In zijn Filmacademieperiode debuteerde hij met de verhalenbundel Over de leegte in de wereld (1976). Zijn boeken Zoeken naar Eileen W, Hoffman's honger, Supertex, La Place de la Bastille en De hemel van Hollywood werden alle verfilmd. Behalve schrijver is De Winter ook publicist en columnist voor De Telegraaf.
Monique van de Sande [bron: https--www.nouveau.nl/artikel/powervrouwen/interviews/jessica-durlacher-60-leuk-dat-mijn-werk-weer-bij-elkaar-hoort?ref=https%3Awww.google.be/&authId=cad627f4-3371-4580-8feb-c1cb6caa6c3a]
||door: Jessica Durlacher
||taal: nl
||jaar: 2002
||druk: Wolters-Noordhoff
||pag.: 239p
||opm.: paperback|zo goed als nieuw|lichtjes vergeeld
||isbn: 90-03-17491-9
||code: 1:001637
--- Over het boek (foto 1): De dochter ---
Max Lipschitz ontmoet Sabine Edelstein bij een rondleiding in het Anne Frankhuis. Vanaf dat moment horen ze bij elkaar, tot zij schijnbaar zonder aanleiding verdwijnt. Vijftien jaar later ziet hij haar terug in gezelschap van Sam Zaidenweber, een gevierd studiobaas uit Hollywood. Tussen Max en Sabine ontstaat opnieuw een verhouding, maar nog steeds is er die geheimzinnigheid die Max verwart. Pas als hij de biografie van Sam leest, valt alles op zijn plaats. 'Ik stevende af op antwoorden die ik al meer dan vijftien jaar zocht. Ik had alleen de vragen niet geweten.' Thema's als schuld, schaamte, verraad, het onbespreekbare verleden komen aan bod in deze spannende en ingenieuze roman.
[bron: https--www.boekbeschrijvingen.nl/durlacher-jessica/durlacher.html#4687]
Jessica Durlacher - De dochter [2013-09-00]
Achtergronden en uiterlijke beschrijving
De eerste druk van De dochter van Jessica Durlacher (Amsterdam, 6 september 1961) verscheen in september 2000 bij uitgeverij De Bezige Bij. In juni 2009 zag de zeventiende druk het licht. Volgens de persoonlijke website van de schrijfster zijn er in Nederland van de roman 175.000 exemplaren verkocht. Het boek is verder verkrijgbaar als e-book, groteletterboek (uitgeverij XL, 2001) en in gesproken vorm op daisy-rom (uitgeverij Dedicon, 2004). Vertalingen verschenen in het Duits, Zweeds, Italiaans en Russisch. Het werk werd genomineerd voor de Nordrhein/Westfalen Literaturpreis en de NS Publieksprijs 2001.
De dochter kent als opdracht: 'Voor mijn dochter Moon en mijn zoon Moos. En niet te vergeten voor Leon.' Het verhaal bestaat uit drie delen, aangeduid als 'deel i', 'deel ii' en 'deel iii'. Deze delen bestaan in totaal uit 131 korte hoofdstukken, alle zonder titel maar doorlopend genummerd met Romeinse cijfers. deel i bestaat uit hoofdstuk 1 tot en met hoofdstuk 41, deel ii uit hoofdstuk 42 tot en met 117 en deel iii uit hoofdstuk 118 tot en met 131.
Inhoud
Deel I
Tijdens een bezoek in 1983 aan het Anne Frankhuis ontmoet Max Lipschitz Sabine Edelstein. Sabine is daar als werkneemster; Max begeleidt, samen met zijn ouders en zus Lana, zijn tante Judith en oom Benno die over zijn uit Chicago. Korte tijd later spreken Max en Sabine af. Ondanks zijn ergernis over haar obsessie met het concentratiekampverleden van hun beider vaders beginnen zij een verhouding.
Zeven maanden later sterft tante Judith. Vader Simon en Max vertrekken naar Jeruzalem waar de begrafenis zal plaatsvinden; moeder wil niet mee omdat ze ervan overtuigd is dat Judith haar als 'sjikse' zonder zwaar oorlogsverleden afwees. In het vliegtuig vertelt vader over het moment dat de Duitsers zijn familie kwamen halen. Judith is hem toen bij de buren, waar hij op de piano mocht spelen, komen ophalen. Hij heeft haar dit nooit kwalijk genomen: zonder haar, meent hij, was hij de oorlog nooit doorgekomen. Een dag na aankomst in Israël verschijnen onverwachts moeder en Sabine.
In Jeruzalem springt de vonk tussen Max en Sabine definitief over. Niet lang daarna trekt Sabine bij Max in. Hoewel Max' vader normaal vreemden afweert, wordt zijn band met Sabine erg hecht. Hij staat zelfs toe dat ze hem ondervraagt over de oorlog, een onderwerp dat in de familie altijd taboe was.
Op een dag lopen Max en Sabine bij toeval Sabines vader Hans tegen het lijf. De ontmoeting verloopt stroef. Sabine vertelt dat haar vader historicus is en lesgeeft aan Vordense pubers. Kort erop verdwijnt ze. In een brief schrijft ze Max dat het nooit iets tussen hen tweeën zal worden; hij mag haar niet zoeken. Ondanks deze waarschuwing spoort Max Sabines moeder op, maar die zegt ook van niets te weten.
Deel II
Vijftien jaar later, in oktober 1998, ontmoet Max, die intussen uitgever is, Sabine op de Buchmesse van Frankfurt; zij is daar omdat ze een fotoboek heeft gemaakt. Sabine is in gezelschap van Sam Zaidenweber, een Amerikaans filmproducent op leeftijd die een uitgever zoekt voor zijn memoires. Omdat hij het boek graag in zijn moedertaal Nederlands wil laten verschijnen, vraagt hij Max het uit te geven. Het boek gaat trouwens alleen over Sams filmperiode in Hollywood; schrijven over Auschwitz, waar hij als jongen verbleef, ligt té gevoelig.
Over die periode heeft Sam wel met Sabine gepraat. Zo'n tien à vijftien jaar geleden had ze bij hem aangebeld met het verzoek hem te mogen interviewen voor het Nieuw Israëlietisch Weekblad. Van dat gesprek was hij zó kapot geweest dat hij de publicatie van haar artikel had verboden; wel had hij haar ingehuurd als zijn assistente. Sabine had hem daarna overgehaald om in ieder geval zijn herinneringen aan zijn filmcarrière op papier te zetten. Sam vertrouwt Max toe dat hij toch óók over de oorlog is gaan schrijven, maar dat Sabine daar voorlopig niets van mag weten: het moet voor haar een verrassing blijven.
Op 21 december vliegt Max naar Los Angeles om met Sam het een en ander te regelen. En ook om Sabine te zien, met wie de relatie hersteld is. De eerste dagen zijn heerlijk, maar al snel krijgen de twee gelieven ruzie over Sabines wel érg hechte omgang met Sam. Ze wil daar alleen over kwijt voor de man te voelen als voor een vader. Ze zegt ook: 'Ik heb alles aan hem te danken... Max, I owe him.'
Op 30 december belandt Sams vrouw Anna met een beroerte in het ziekenhuis. In een restaurantje in de buurt overhandigt Sam Max en Sabine ieder een exemplaar van het manuscript van zijn boek: 'Lange reis naar The Milky Way'. Hij vertelt het opgedragen te hebben aan Sabine. De volgende dag is die opnieuw verdwenen.
Na een maand vliegt Max terug naar Nederland; in het vliegtuig leest hij eindelijk het eerste deel van Sams manuscript. Tot zijn verbijstering merkt hij dat het levensverhaal van Sam gelijk is aan dat van Sabines vader. Hij leest hoe Sam, samen met zijn ouders en het meisje Lisa Stern, bij de Friese familie Fedders Van Vliet onderduikt. Verder leest hij over Sams liefde voor Lisa en over het moment dat Sam haar met de zoon des huizes Hans betrapt. Ten slotte leest hij over het moment dat de Duitsers hen komen halen. Vlak voor vertrek kon Lisa Sam nog toefluisteren dat ze door Hans tot vrijen was gedwongen met verraad als pressiemiddel; na de ontdekking moet Hans zijn dreigement ten uitvoer hebben gebracht.
Nog voor Max in Nederland weer aan het werk gaat, bezoekt hij Lisa die intussen in Jeruzalem woont. Lisa vertelt dat er jaren geleden een vrouw het een en ander over Hans was komen navragen. De bezoekster noemde hem een schoft en vertelde bovendien dat hij later als SS'er aan het Oostfront had gevochten. Max begrijpt dat dit Sabines moeder moet zijn geweest.
Deel III
Max is erg boos op Sabine; het maakt hem niet uit of ze wel of niet op de hoogte was van de ware geschiedenis van haar vader. In juni vliegt hij nog een keer naar Los Angeles voor de begrafenis van Anna, die een tweede beroerte niet heeft overleefd.
Weer thuis bezoekt hij Sabines moeder die hem vertelt dat ze aan de joodse achtergrond van haar man was gaan twijfelen omdat diens paspoort niet klopte. De echte Hans Edelstein, vertelt ze, was een jood die met haar echtgenoot in Sachsenhausen gevangen had gezeten; waarschijnlijk zat Hans daar omdat hij de Duitsers ook iets had aangedaan. Na Edelstein te hebben vermoord, had hij diens identiteit aangenomen. Toen ze hem met de waarheid had geconfronteerd, was hij naar Zuid-Amerika vertrokken. Maar ook Sabine had haar koffers gepakt. Wanneer Max beseft dat Sabine zich opgeofferd heeft om de schuld van haar vader te vereffenen, verdwijnt zijn woede.
In oktober presenteert Max met Sam diens boek op de Buchmesse in Frankfurt. Na de bijbehorende festiviteiten brengt hij Sam naar zijn hotel. Juist op het moment dat hij Sam toevertrouwt zelf ook een boek te hebben geschreven, vertelt die hem dat Sabine een boodschap op zijn antwoordapparaat heeft achtergelaten: ze is in Frankfurt en vraagt hem om een voor hem onbegrijpelijke reden om vergiffenis. Sam geeft Max het telefoonnummer dat Sabine heeft achtergelaten. Wanneer deze haar belt, barst ze in snikken uit. In het besef dat hij haar gedrag totaal verkeerd heeft geïnterpreteerd, vraagt Max haar hem te vergeven.
Interpretatie
Titel
Hoewel het verhaal van De dochter vanuit het perspectief van Max Lipschitz wordt verteld, is hij niet de naamgever van het boek. Die eer is weggelegd voor de spil van de intrige, zijn vriendin Sabine Edelstein. Zij stelt zich ten opzichte van haar vader onvoorwaardelijk loyaal op. Oorzaak hiervan is diens verleden als joods concentratiekampoverlevende; Sabine gebruikt deze achtergrond ook als verklaring voor zijn afstandelijke gedrag.
De rol van begripvolle dochter neemt zij ook aan ten opzichte van Max' vader Simon. En later tegenover Sam Zaidenweber, degene van wie haar vader de levensgeschiedenis heeft gestolen. Met haar keuze voor Sam toont Sabine dat zij haar positie als dochter laat bepalen door de haar vertrouwde achtergrond en niet door biologische verwantschap. Oorzaak van het contact met Sam ligt in de onthulling van de waarheid rond haar vader; dit vraagt van haar onmiddellijke boetedoening.
Thematiek
Sabines wens het kwaad dat haar vader heeft aangericht recht te zetten, betekent echter dat zij haar verhouding met Max moet offeren. Helaas ervaart Max dit als verraad. Deze combinatie van verschillende belevingen rond eenzelfde gebeurtenis is een van de voorbeelden van het gebruik van het contrasterende motievenpaar trouw en verraad. Sam is trouw aan Anna, terwijl die haar mans omgang met Sabine toch als verraad beschouwt. Max' vader Simon blijft trouw aan zijn zuster, terwijl hij haar evengoed als verraadster had kunnen zien.
Verrader bij uitstek is natuurlijk Hans, die als jongen onderduikers aangeeft en zich als volwassene als een ander voordoet. De schuld die hij daarmee creëert, gaat over op zijn dochter. Maar ook Max voelt zich schuldig, eerst ten opzichte van zijn vader wiens leed hij niet kan verzachten, later tegenover Sabine wier handelen hij verkeerd heeft ingeschat. Daarbovenop voelt hij vaak schaamte. Bijvoorbeeld wanneer Sabine het trauma van de ouders te zeer uitmeet. En ook wanneer zijn zuster Lana zich op gelijksoortige wijze uit.
De vergelijking tussen zus en vriendin is niet toevallig. Max, opgevoed met de naar buiten toe gesloten houding van zijn vader, kiest zijn contacten uitsluitend op basis van herkenning. Bij elk nieuw contact dat hij legt, ziet hij overeenkomst met een gezinslid; zo ontdekt hij bijvoorbeeld in Sam eigenschappen van zijn vader Simon. Maar de broer-zusvergelijking is meer dan familieband alleen. Doordat hun eerste ontmoeting plaatsvond in het Anne Frankhuis ziet Max zichzelf en Sabine 'alsof ik Annes broer was en zij haar zuster'. Aan deze herkenning ligt de gemeenschappelijke joodse achtergrond en het daarbij behorende oorlogsverleden ten grondslag.
Het gegeven van herkenning komt ook terug in de locaties waar het verhaal zich afspeelt. Max en Sabine ontmoeten elkaar in Amsterdam, de stad die als 'schuldig' wordt neergezet omdat daar zoveel joden zijn weggevoerd. De twee kunnen hun liefde dan ook pas definitief bevestigen in Jeruzalem, de voor joden heiligste plek op aarde. Los Angeles, ver weg aan de andere kant van de wereld, is nodig om afstand te nemen van het beladen verleden: het leven is er letterlijk en figuurlijk licht. Maar daar, in die onbeladen omgeving, vervalt ook de basis van de gemeenschappelijke familieachtergrond; Max lijkt Sabine hier dan ook definitief te verliezen. Hereniging vindt tot twee maal toe plaats op Duitse grond, dé plek waar de families van daders en slachtoffers samenkomen.
Bij de laatste ontmoeting zijn alle raadsels opgelost en kunnen Sabine en Max eindelijk vrijuit praten. Sabine kon dat van nature al, maar werd door haar geheim weerhouden; Max moest het leren. Het moment van openbaring valt tijdens de Buchmesse in Frankfurt am Main, als internationale boekenbeurs dé omgeving waar teksten aan de hele wereld worden bekendgemaakt. Voor de betrokkenen is zwijgen is dan ook geen optie meer.
Vertelsituatie
De openbaring van het verleden gebeurt niet alleen pratend. Sam heeft er een boek over geschreven. En ook Max blijkt de pen te hebben opgenomen. Het is verleidelijk de tekst die de lezer voor zich heeft, als de zijne te zien: Max is immers de ik-verteller, een ik-verteller bovendien die zich bedient van zinnen als: 'Uiteindelijk onthield ik dit wat ik nu schrijf.'
Opbouw
Max doet zijn verhaal achteraf. Regelmatig treft de lezer opmerkingen als: 'Later heb ik nog vaak aan die avond teruggedacht.' of: 'Het vreemde is dat ik het daarbij liet.' Dergelijke opmerkingen horen bij de zelfanalyse die zijn tekst toch is.
Het verhaal wordt in drieën gepresenteerd. Het eerste deel beschrijft de periode tussen de ontmoeting met Sabine en haar eerste verdwijning; in dit deel leert Sabine de waarheid rond haar vader kennen. Het tweede deel loopt van de tweede ontmoeting tot het moment dat zij opnieuw verdwijnt; nu is het Max die de waarheid leert kennen. Het derde deel is gewijd aan de verzoening.
In deel i liggen er tussen het vertelmoment en de gebeurtenissen vijftien jaar, in deel ii een jaar, in deel iii vallen vertellende en belevende ik nagenoeg samen, om in de laatste twee hoofdstukken aan elkaar gelijk te zijn. Ondanks deze opzet wordt het verhaal chronologisch gebracht, zij het dat de verteller naarmate het verhaal vordert soms een sprongetje vooruit in de tijd maakt om daarna de overgeslagen gebeurtenissen te vertellen. Deze wijze van vertellen versterkt de spanningsboog.
Thematiek
De boeken van Sam en Max zijn er uitsluitend dankzij Sabine: op háár aandringen zijn de twee gaan schrijven. Met haar voortdurende gevraag konden zij hun ervaringen ordenen en uiteindelijk bespreekbaar maken. Dit geldt natuurlijk ook voor Simon, al schrijft die het niet op. Het idee hierachter is dat men zijn verleden pas kan accepteren, wanneer men het kan verwoorden. Hierdoor vormt taal, samen met schrijverschap, een volgend thema in De dochter. Auteurschap wordt daarbij hoger aangeslagen dan beroepen waarbij geen creativiteit te pas komt: Sam wordt van filmproducent schrijver, Max vanuit zijn positie als uitgever. Sabine zelf kiest uiteindelijk voor de professie van fotograaf: blijkbaar kan zij zich beter uitdrukken in beelden dan in woorden.
Genre
De groei van de personages maakt De dochter tot een bildungsroman. De zoektocht die Max naar Sabine onderneemt mag daarom gerust figuurlijk worden genomen als een zoektocht naar de kern van de eigen identiteit. Wat Sabines zoektocht betreft, kan men van een Vatersuche spreken; wanneer die voltooid is, kan zij uiteindelijk eerlijk tegenover zichzelf en de anderen zijn. De mogelijkheid dat het tussen haar en Max goed komt, is dan niet meer ondenkbaar. Mochten de twee hun verhouding voortzetten, dan betekent het dat liefde alles overwint, zelfs de kloof tussen de werelden van slachtoffer en dader.
Stijl
Zoals eerder gezegd, volgt de lezer deze ontwikkelingen aan de hand van ik-verteller Max. Doordat die de informatie slechts beetje voor beetje weggeeft, blijft Sabines geheim zo lang mogelijk voor de lezer verborgen. Dit geeft de tekst het karakter van een thriller, een gegeven dat nog eens wordt aangedikt door het veelvuldig gebruik van cliffhangers ('Het was de enige keer dat ik haar vader zou zien'; 'Dat was het laatste wat ik van haar zag') of door de toevoeging van sfeerversterkende elementen. Een voorbeeld van het laatste is te vinden in de scène betreffende Max' eerste bezoek aan Sabines moeder: het is dan al donker, de straat is uitgestorven op een passant met een bijl in de hand na, '[...] alsof hij zo kan beginnen met een massamoord. En dat juist vanavond'. Cursiveringen worden trouwens, net als hoofdletters, vaker gebruikt om nadruk te geven.
Meer in het algemeen is de stijl sterk beschrijvend: gedachten, emoties en achtergrond worden tot in detail beschreven.
Context
Het thema van de joodse tweede generatie vormt een vast onderdeel van Durlachers werk. Kern van deze problematiek is dat de kinderen hun door de oorlog getraumatiseerde ouders verder leed willen besparen. Daartoe slikken zij de eigen problemen in en stellen zij zich naar boven toe verzorgend op. Maar helaas moeten zij steeds opnieuw bemerken dat zij hun vader of moeder niet kunnen beschermen; gevoelens van schaamte en schuld liggen dan ook voortdurend op de loer.
In Durlachers allereerste fictiepublicatie, het verhaal 'Schoorstenen' (tijdschrift De Held, nr. 2, jrg. 1) komt het onderwerp al aan bod. Daarna vormt het niet alleen de kern van De dochter, maar ook van de romans Het Geweten (1997), Emoticon (2004) en De held (2010). Ook de thema's taal en schrijverschap zijn terugkerende elementen; de novelle Schrijvers! (2006) draait er zelfs expliciet om. Bovendien is er steeds weer sprake van een zelfanalyse door terugblikkende vertellers, die hun verhaal op thrillerachtige wijze presenteren.
Als non-fictie vindt men het onderwerp van de tweede generatie in de rede Op Scherp die Durlacher op de 4 meiherdenking 2001 in de Nieuwe Kerk te Amsterdam uitsprak over haar eigen ervaringen op dit gebied met haar vader Gerard Durlacher, overlevende van Auschwitz. De terloopse opmerking van Sam Zaidenweber dat zijn vader eigenlijk een professionele zangcarrière nastreefde, vindt zijn oorsprong in het leven van Durlachers grootvader; verslag hiervan vindt men in het werkje Arthuro d'Alberti (2005).
In groter verband bevindt Jessica Durlacher zich in het gezelschap van auteurs die de geschiedenis van de joodse tweede generatie eveneens als onderwerp in hun werk hebben opgenomen. Te denken valt aan Leon de Winter, Marcel Möring en Arnon Grunberg.
Waarderingsgeschiedenis
De pers reageerde zeer gemengd op De dochter. Positieve oordelen vindt men onder meer bij Leo van Gelderen, Douwe de Vries en Max Pam. Elsbeth Etty zegt het in NRC Handelsblad zo: 'Wat haar [Jessica Durlacher] in dat boek [Het Geweten] nog niet lukte: spelen met haar thema, afstand nemen, verrassende invalshoeken vinden, daarin slaagt ze nu volledig. In deze roman doet de beheerste introspectie van de hoofdpersoon geen moment afbreuk aan de spanning van het gecompliceerde, vaardig vertelde verhaal.' Alleen aan het eind van haar recensie neemt Etty wat gas terug: 'Haar verhaal zit compositorisch goed en trefzeker in elkaar. Hoewel haar stijl enigszins vlak en zelfs nogal gelikt is en ze literair geen hoogstandjes laat zien, beschikt ze zonder meer over de gedreven, vaardige pen die een ware verteller nodig heeft.'
Andere recensenten geven toe het thema interessant te vinden, maar menen dat dit niet opweegt tegen de in hun ogen waardeloze stijl. Men leze onder meer de oordelen van Agnes Andeweg, Thomas van den Bergh en Margot Engelen. Over Max' verliefdheid op Sabine schrijft Eva Berghmans in De Standaard: 'Die bladzijden zijn nergens origineel, erger nog, ze staan bol van de clichés van de ergste soort: die uit het dagboek van een puber.' Een ander mankement is volgens haar 'de slappe spanningsboog'. Uiteindelijk verklaart ze: '[...] ik heb er bitter weinig leesplezier aan beleefd, vooral door de stuntelige taal, en Durlachers gewauwel heeft mij op tijd en stond behoorlijk geïrriteerd en verveeld. Maar ik kan er niet omheen dat de verhaalstof zelfs mij de laatste vijftig bladzijden wel nieuwsgierig gehouden en verrast heeft. En dat Durlacher het tweedegeneratietrauma bijvoorbeeld wel op een genuanceerde manier behandelt. Ik kan hier maar één conclusie trekken: Durlacher heeft genoeg verbeeldingsvermogen en goede ideeen, maar is een te onhandige schrijfster om daar haar voordeel mee te doen.'
Voor deze bespreking is gebruikgemaakt van:
- Jessica Durlacher, De dochter, eerste druk, Amsterdam 2000.
Secundaire literatuur
- Jacob Moerman, Nieuwe roman van Jessica Durlacher. In: Drentse Courant, 4-10-2000.
- Martin Hendriksma, Hoe zou mijn vader geweest zijn zónder de oorlog? De tweede roman van Jessica Durlacher. In: Zwolse Courant, 5-10-2000. (Interview. Ook in: Haarlems Dagblad, 7-10-2000, Leidsch Dagblad, 7-10-2000, Utrechts Nieuwsblad 7-10-2000, Gooi en Eemlander, 11-10-2000)
- Linda Huijsmans, Joodse vaders hebben vele dochters. In: Algemeen Dagblad, 6-10-2000
- Max Pam, Een mooie vette traan. In: HP/De Tijd, 6-10-2000.
- Monique van de Sande, Over de oorlog en de liefde. In: Metro, 9-10-2000. (Interview)
- Elsbeth Etty, Door een oerwoud van leugen en bedrog. Gecompliceerde roman van Jessica Durlacher. In: NRC Handelsblad, 13-10-2000.
- Theo Hakkert, Lachen als een tank die ontploft. In: Tubantia, 13-10-2000.
- Koen Eykhout, Haastklus van Jessica. In: De Limburger, 20-10-2000.
- Monica Soeting, Kinderen van Joodse vaders... Oorlogsverleden obsedeert personages in Hollywood-thriller van Jessica Durlacher. In: de Volkskrant, 20-10-2000.
- Agnes Andeweg, Overbodige dramatiek. De invloed van de oorlog. In: Vrij Nederland, 21-10-2000.
- Ron Elshout, Moeilijke kwesties helder geanalyseerd. In: Haagse Courant, 21-10-2000.
- Daniëlle Serdijn, De kleffe verzoening. In: Het Parool, 25-10-2000.
- Astrid van Leeuwen, 'Op m'n zeventiende kon ik de sfeer bij ons thuis niet meer aan. Ik moest loskomen, uitbreken van verdriet'. In: Libelle, nr. 44, oktober 2000. (Interview)
- Reinier Spreen, Oorlog als excuus voor een spannend verhaal. In: Nieuwsblad van het Noorden, 27-10-2000.
- Thomas van den Bergh, Vol mankementen. In: Elsevier, 28-10-2000.
- Marja Pruis, Glibberend naar de climax. In: De Groene Amsterdammer, 28-10-2000.
- [Anoniem], Gewoon contact met mijn vader was zo ontzettend moeilijk. In: Viva, nr. 40, 2000, p. 36-39. (Interview)
- Karolien Knols, Ik ben een beetje een aansteller. In: Marie Claire, oktober 2000, p. 28-31. (Interview)
- Margot Engelen, Liefde tussen kinderen van holocaust-slachtoffers. In: Trouw, 4-11-2000.
- Brigitte Jonkers, In tranen ten onder. In: Eindhovens Dagblad, 9-11-2000.
- Leo van Gelderen, Jessica Durlacher verhaalt over de tweede generatie. In: Noordhollands Dagblad, 28-11-2000.
- Douwe de Vries, De pijn van de tweede generatie. Intrigerende roman van Jessica Durlacher. In: Friesch Dagblad, 29-11-2000.
- Mieke Wilcke-van der Linden, De dochter. In: Nederlands Dagblad, 1-12-2000.
- Eva Berghmans, Sabine en het geheim. Jessica Durlacher en het tweedegeneratietrauma. In: De Standaard, 14-12-2000.
- Hans Warren, Werkelijk leed kan niet worden verloochend. In: Provinciale Zeeuwse Courant, 28-12-2000. (Ook in: Zwolse Courant, 28-12-2000 en De Stem, 5-1-2001)
- Gerrit Witteveen, Jessica Durlacher over haar tweede roman 'De dochter'. Geheimzinnige verhoudingen in een filmische wereld. In: Friesch Dagblad, 27-1-2001. (Interview)
- A. Verhoef, Wrakhout zonder houvast; Jessica Durlacher schrijft tegen Joodse achtergrond. In: Reformatorisch Dagblad, 7-2-2001.
- Madeleine Rood, Jessica Durlacher wil aandacht. 'Een boek is een vorm van aanstellerij'. In: Arnhemse Courant, 20-9-2001. (Interview)
- Sabine Doering, Vaterkind, Tochterkomplex. Das Opfer is der Täter: Jessica Durlacher spielt met den Identitäten. In: Frankfurter Allgemeine Zeitung, 3-1-2002.
- Nora van Laar, [Over De dochter]. In: Boekdelen, nr. 3, september 2002, jrg. 2, p. 18-21.
Nora van Laar [bron: https--www.dbnl.org/tekst/anbe001lexi01_01/lvlw00165.php]
[2001-05-26]
Bibliografische gegevens:
Naam van de auteur: Jessica Durlacher
Titel van het boek: De dochter
Jaar van eerste druk: 2000
Gelezen druk: Vierde druk november 2000
Plaats van de uitgever: Amsterdam
Aantal bladzijden van het boek: 278
Samenvatting:
Wanneer de 23-jarige joodse Max Lipschitz in het Anna Frank huis komt ontmoet hij er Sabine, een meisje dat meteen op hem afstapt en een afspraak maakt. Omdat Max zelf nog wat worstelt met zijn identiteit komt de relatie langzaam op gang. Ook Sabine is wat vreemd en heeft een voortdurende honger naar alles wat er in de 2de wereldoorlog is gebeurd met de joden. Max, wiens vader het liefst over de oorlog zwijgt, ziet met verbazing toe hoe Sabine met veel geduld alle oorlogsverhalen uit zijn vader weet te wringen, wat hem begint te irriteren. Sabine geeft zelf hoog op over haar vader, een ware oorlogsheld en die nu de intelligentste en de beste vader is. Maar Max heeft haar ouders nog nooit ontmoet... Langzaam groeien Sabine en Max naar elkaar toe en gaan ze samenwonen. Een gelukkig stel, denkt Max, tot hij op een dag thuiskomt en Sabine weg is. Zij laat een briefje achter waarin zij hem op hart drukt haar niet te zoeken en vooral ook haar ouders met rust te laten.. Het is vijftien jaar later als Max zijn verdwenen geliefde opnieuw ontmoet. In Frankfurt op de Buchmesse, want Max is uitgever geworden en Sabine een succesvolle fotografe. In Franfurt wordt Sabine vergezeld door een beroemde producent uit Hollywood met alweer een oerjoodse naam: Sam Zaidenweber. Sabine is zijn vertrouwelinge, zijn secretaresse, zijn archivaris en mogelijk ook zijn geliefde. Ook al het andere lijkt geen toeval meer. Zaidenweber is niet alleen joods, hij blijkt ook van Hollandse afkomst en hij heeft ook nog eens zijn memoires geschreven. Uiteraard wil Max die graag uitgeven. Dat hij daarvoor naar Hollywood moet, is mooi meegenomen. Wachtende op het voltooien van de memoires, begint Max in Hollywood aan zijn tweede verhouding met Sabine. Tot zij op een dag opnieuw verdwenen is. Max keert terug met het manuscript terug naar Nederland. Het zijn de memoires die als een boek in een boek onthullen dat Sabine niet het joodse meisje is waarvoor iedereen haar heeft gehouden. Integendeel, zij is de dochter van een man die juist joden heeft aangegeven en die na de oorlog zijn wandaden heeft gemaskeerd door een joodse naam aan te nemen: Edelstein. Max is de enige die de volledige waarheid kan overzien. Zelfs Sam Zaidenweber die met zijn memoires de clou heeft aangereikt, heeft niet kunnen bevroeden hoe de werkelijkheid in elkaar steekt. Wel heeft hij zijn boek aan Sabine opdragen. Kortom, als uitgever zit Max nu met een boek over verraad en vervolging en dat is opgedragen aan het resultaat van dat verraad. Bij zo'n boek hoort een catharsis en die is er ook. Natuurlijk is er woede, maar uiteindelijk wint de rationaliteit. En de liefde. Waarom zou je niet houden van een vrouw met foute ouders? Waaraan zou Sabine schuldig zijn? Het is het besef dat Max uiteindelijk doet vragen: "Wil je me vergeven?". Op dat moment wisselen slachtoffer en schuldige van plaats.
Thema en motieven:
Het oorlogsverleden van ouders, heeft vaak invloed op het leven van hun kinderen.
? Max probeert duidelijk wat afstand te nemen van zijn vaders verleden en ook zijn vader doet er het liefst het zwijgen toe, Max probeert het te verdringen, tot dat hij erachter komt dat het verleden meer geheimen en pijn verbergt dan hij ooit kon vermoeden.
? Sabine blijkt juist een onstilbare honger naar alle oorlogsverhalen te hebben, wat een friktie tussen de twee veroorzaakt. Erover praten wil Sabine niet. "Eens", belooft ze, "eens zal ik je alles vertellen", doet ze dan geheimzinnig.
? Als Sabine erachter komt dat haar vader niet joods is, en zelfs joden heeft verraden, vertrekt ze naar de Verenigde Staten. Op het moment dat ze zich realiseert dat haar vader een verrader is, zegt ze tegen iedereen dat hij dood is. Als Max vraagt hoe het met haar vader gaat als ze elkaar weer tegenkomen zegt ze dat haar vader dood is en scheldt ze haar vader zelfs uit. Hieruit blijkt dat ze zich erg veel aantrekt van het verleden van haar vader.
? De kinderen van Sam zijn vroeg uit huis gegaan, omdat ze er niet meer tegen konden dat Sam al zijn oorlogsverhalen wel met Sabine deelde, maar niet met hun enn hun moeder.
? Sabine kan nauwelijks leven met het feit dat haar vader een verrader is en verdwijnt daardoor op de meest vreemde momenten van de aardbodem, waardoor Max telkens denkt dat het aan hem ligt.
Commentaar op het thema:
Aan de ene kant ben ik het eens met dit thema. Het is namelijk vaak zo dat als mensen traumatische ervaringen opgedaan hebben, het zo diep geworteld zit, dat het constant naar boven komt. Hierdoor wordt hun omgeving er ook telkens mee geconfronteerd. Het is voor de omgeving dan heel moeilijk om hier goed mee om te gaan, zij hebben het immers niet meegemaakt en kunnen daarom die ervaringen niet delen. Dit heeft daardoor dusdanig invloed op hun leven, omdat zij zich van hun ouders vervreemd gaan voelen, zich buitenstaanders voelen. Aan de andere kant ben ik het oneens met dit thema. Als ik een ouder zou zijn die in het verleden een hele nare ervaring heeft opgedaan, zou ik denk ik mijn kinderen hier juist voor willen sparen. Ik zou hun hier zo min mogelijk mee willlen confronteren, zodat zij wel gewoon een goed leven kunnen leiden.
Titelverklaring:
De reden waarom dit boek de dochter heet, is dat je uiteindelijk te weten komt, (door de memoires die als een boek in een boek onthullen) dat Sabine niet het joodse meisje is waarvoor iedereen haar heeft gehouden. Integendeel, zij is de dochter van een man die juist joden heeft aangegeven en die na de oorlog zijn wandaden heeft gemaskeerd door een joodse naam aan te nemen: Edelstein. Het boek gaat grotendeels over haar en haar relatie met Max, waarbij er telkens vreemde dingen met haar aan de hand zijn, 'de dochter' is dus als het ware de onthulling van haar levensgeheim en levensprobleem. Ik vind het een goede titel, vooral omdat het nog niet zoveel over het boek verraad en het toch de hele inhoud van het boek dekt. Je weet weliswaar pas aan het einde waar de titel op slaat, maar dan valt alles als een soort puzzel inelkaar en is ineens alles te verwijzen naar deze titel; Sabine's verdwijningen, haar drang naar een juiste vader etc.
Structuurelementen:
Perspectief
Dit verhaal is overduidelijk vanuit een subjectief perspectief geschreven. De verteller in dit boek is Max Lipschwitz. Het subjectieve perspectief komt vooral duidelijk naar voren als het om Sabine gaat. Max denkt namelijk voortdurend aan Sabine en is heel erg veel met haar bezig. Hij doet er ook alles voor om haar weer terug te vinden als ze voor de eerste keer verdwijnt. Hij staat hiermee dus echt binnen het verhaal. Waaruit ook blijkt dat het een subjectief perspectief is, is dat Max heel veel doet en met heel veel verschillende mensen in aanraking komt gedurende het verhaal. Hij reist bijvoorbeeld heel wat af en voert vele conversatie's met verschillende mensen. Hierdoor besef je dat hij een personage in het boek is. Vervolgens wisselt de stemming van Max nogal vaak gedurende het verhaal. Het ene moment kan hij wel schreeuwen van woede, het andere moment voelt hij intense haat, maar ook is er liefde en geluk. Door al deze afwisseling besef je ook weer dat hij duidelijk een personage die in het boek meespeelt.
Spanning
De spanning loopt op gedurende het boek. Je komt immers telkens dichter bij de onthulling van het grote geheim en hoe dichter je daarbij komt, hoe spannender het natuurlijk wordt. Je komt dan bijvoorbeeld te weten dat het verhaal wat Sabine aan Max heeft verteld over het onderduiken van haar vader helemaal niet klopt. Je krijgt hier al een beetje het vermoeden dat er iets niet goed zit in haar familie en zo kom je langzamerhand te weten dat het allemaal om Sabine's vader draait. Het effect van deze oplopende spanning op mijn manier van lezen, is dat ik op het laatst telkens sneller ging lezen, omdat ik telkens dichterbij de onthulling kwam, telkens meer clous kreeg.
Chronologie
Het boek is een chronologisch verteld verhaal. Het boek begint op het moment dat Max en Sabine elkaar voor het eerst zien, in het Anne Frankhuis. Na een keer te hebben afgesproken ontstaat er in het begin een ietwat onwennige relatie. Later groeit deze uit tot een hele hechte relatie. Tot Sabine na anderhalf jaar ineens zonder enige aanleiding verdwijnt. Max ziet haar pas weer terug na ongeveer vijftien jaar gezocht en gerommeld te hebben met een zelfstandig uitgeverijtje. Hij wil dan natuurlijk weten hoe het zit. En zo volg je dan verder de zoektocht van Max naar het grote geheim van Sabine, waarbij hij telkens weer wat verder komt, om aan het eind van het boek helemaal te weten hoe alles in elkaar steekt. Zo lees je op chronologische wijze, vanuit Max zijn perspectief hoe het hele verhaal verloopt, het is eigenlijk de zoektocht van Max naar het geheim van zijn grote liefde, waar hij naarmate de tijd vordert langzamerhand achter komt. Het effect van deze chronologische manier van vertellen op mijn manier van lezen, was dat ik heel erg het gevoel kreeg dat ik ergens naar toe een het werken was, dat er een onthulling ging komen. Doordat Max zichzelf ook telkens beter ging leren kennen naarmate hij ouder werd, voelde ik gewoon dat er iets in de lucht hing, dat hij ergens achter zou gaan komen.
Figuren
De figuren in het boek zijn open figuren. Als eerste hebben we dan Max. Max is in het begin van het boek een beetje op zoek naar zijn identiteit. Hij weet zichzelf nog niet echt een lekkere houding te geven. Hij rommelt ook maar een beetje aan met Sabine, laat haast niets van zich horen. Langzaam groeien ze toch naar elkaar toe en gaan samenwonen. Toch begrijpt Max Sabine vaak niet helemaal, hij vindt dat ze vaak zeurt en begrijpt niet waarom ze telkens weer alles over de oorlog oprakelt. Vanaf het moment dat ze verdwijnt ontwikkelt Max zijn persoonlijkheid zich sterk. Hij beseft dat Sabine de vrouw voor hem is, dat hij niet kan leven zonder haar, dat hij gemeen geweest is tegen haar en dat hij zichzelf een klootzak vindt. Hij gaat haar zoeken. Pas na vijftien jaar ziet hij haar weer voor het eerst. Zo krijgen ze weer contact en komt Max telkens dichter bij de onthulling van het geheim. Hoe meer Max te weten komt, hoe beter hij Sabine begrijpt en hoe meer zijn persoonlijkheid zich ontwikkelt. Sabine is de andere hoofdpersoon uit het boek. Sabine is een gesloten figuur. In het begin van het boek is ze heel kwetsbaar en heeft vaak last van huilbuien, omdat ze gewoon heel erg geobsedeerd lijkt door het oorlogsverleden van haar joodse voor- gangers. Als Max haar na vijftien jaar weer terug ziet lijkt het er op het eerste gezicht op dat ze heel hard is geworden, maar later blijkt dat ze nog net zo geobsedeerd is als vroeger, alleen wordt het Max nu pas duidelijk waarom ze zo geobsedeerd is. Sabine maakt dus verder geen karakter ontwikkelingen door.
Informatie over de auteur:
Biografische gegevens Na een studie Nederlands gaat Jessica Durlacher (1961) de journalistiek in. Ze schrijft onder meer literatuurrecensies, stelt een aantal verhalenbundels samen en organiseert lezingen voor cultureel centrum De Balie in Amsterdam. Ze is getrouwd met schrijver en filmproducent Leon de Winter. Ze heeft haar schrijftalent niet van een vreemde. Ze is de dochter van de bekende socioloog en schrijver Gerhard Durlacher. Haar debuut Het geweten (1999) is bekroond met verschillende prijzen. Begin oktober van dit jaar verscheen haar tweede roman, De dochter. Ze is zelf joods en haar vader ook. Haar vader heeft de oorlog overleefd en zij heeft zich lange tijd een deel voelen uitmaken van de "tweede generatie". Ze heeft er een lange tijd over gedaan om uit te vinden wie ze zelf was en mocht zijn, ze heeft veel werk moeten verzetten om erachter te komen hoe de oorlog van invloed is geweest op haar bestaan. Maar ze voelt zich geen tweede generatie slachtoffer.
Informatie over het werk
Jessica Durlacher heeft inmiddels twee romans gepubliceerd over hoe het is kind te zijn van een overlevende van de jodenvervolging. Bij de titel denk je nog even dat zij een vervolg heeft geschreven op haar eerste succes, Het Geweten, maar dit blijkt niet het geval. De dochter uit Het Geweten is een andere dochter dan de dochter uit De dochter. De dochter uit Het Geweten is eerder de tegenpool van de dochter uit De Dochter. De dochter uit Het Geweten - met een hoofdletter - is tegen wil en dank een heilige, de dochter uit De dochter - met een kleine letter - is tegen wil en dank een verrader en een monster. Als de beide dochters toch nog iets gemeen hebben dat is dat het slachtoffer- schap dat beiden trachten te overwinnen, maar dan is het met de overeenkomsten afgelopen. Het taalgebruik van Jessica Durlacher is van hoog niveau, maar tegelijkertijd ook hedendaags. Er wordt niet moeilijk gedaan over scheldwoorden of dingen die met seks te maken hebben. Bijvoorbeeld het moment dat Max zijn tante; Judith, bij hun logeert, wordt er veel geschreeuwd en gevloekt; 'Ja, ik ga dood' baste ze. 'Een beetje later dan Adolf gepland had, maar een beetje eerder dan wanneer hij er niet geweest was. Zo krijgt hij uiteindelijk toch nog zijn zin, de motherfucker'.
Informatie over de thematiek
Wat duidelijk terugkomende thema's zijn, zijn de thema's van jood en jodendom en van goed en fout in de oorlog. In dit boek gaat het voornamelijk over hoe de kinderen van ouders (die de tweede wereldoorlog overleefd hebben) met het niet kennende leed van hun ouders om gaan en wat dit voor het verdere verloop van hun leven betekent. In Sabine haar geval zorgt het verraad van haar vader voor een onophoudbare obsessie, die telkens erger lijkt te worden. In het geval van Max is het zo dat zijn vader dingen voor hem verzwijgt en af en toe heel vreemd doet. Sam deelt zijn leed met helemaal niemand van zijn familie, waardoor zijn kinderen als het ware van hem vervreemden.
Informatie over haar populariteit
Jessica Durlacher is de winnaar van de DebutantenPrijs 1998. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door de Stichting Perspektief Dordrecht. Dit jaar gebeurde dat voor de vierde keer. Aan de prijs is een bedrag van 10.000 gulden verbonden. Durlacher krijgt hem voor haar roman Het geweten. Het was haar eerste roman die ze schreef, na vele jaren in de journalistiek te zijn bezig geweest en daar brak ze dus ook meteen mee door, vandaar dat haar populariteit erg is toegenomen. Nu is inmiddels haar tweede roman verschenen, de dochter. Het is nog niet zo lang uit, dus hebben nog niet veel mensen het gelezen. Wel is het boek tot nu toe bij de pers zeer positief ontvangen. "Met de dochter slaagt Jessica Durlacher erin om van een onaannemelijk melodrama een geloofwaardige tragedie te maken. Ze beschikt over een gedreven, vaardige pen die een ware verteller nodig heeft", aldus Elsbeth Etty van NRC Handelsblad. Volgens Monica Soeting, van de Volkskrant, is het een film. "Een ouderwetse, spannende Hollywoodfilm, van het type The Sting of The Firm".
Commentaar op het boek:
Daar zat ik dan, lekker in de bus op wintersport. Alvast van tevoren wat dingen voor school gedaan. Ik vertelde dus heel trots aan Neeltje, dat ik mijn boekverslag voor Nederlands al af had. Ik had het over 'de kroongetuige' van Maarten 't Hart gedaan. Neeltje zei dat dat het volgens haar een veel te oud boek was, want het moest een recent boek zijn en die van mij was uit 1983! Gelukkig had mijn moeder net een nieuw, recent boek gekregen, het heette: "de dochter..." Toch heeft het snel nodig hebben van een recente titel en het noodgedwongen lezen van dit boek, mijn mening niet negatief beïnvloed. Mijn stelling zal dan ook zijn: "De nieuwe roman van Jessica Durlacher is een een zeer goed boek". Ten eerste vind ik dit een goed boek, omdat ik denk dat niet veel mensen weten dat de kinderen van de joodse ouders die de tweede wereldoorlog overleefd hebben, het ook zwaar kunnen hebben. Ik had hier zelf eigenlijk nog nooit echt bij stil gestaan en ik denk zo ook vele anderen niet, het is dus leerzaam. Ook was de verteller, Max, een open figuur en tegelijkertijd de verteller, waardoor ik me heel goed in hem in kon leven. Ik redeneerde, haatte, lachte als het ware met hem mee. Hierdoor had ik aan het aan eind van het boek echt het gevoel dat ik deze persoon kende en dat ik ook gezien had hoe hij gedurende het verhaal veranderd was. Ik vind het knap gedaan van de schrijfster, dat ze op zo'n manier de lezer echt helemaal in het verhaal kan betrekken. Ook weet Durlacher de spanningsboog ook nog eens heel goed en langzaam op te bouwen, tot een schokkend einde, waardoor alles op zijn plaats valt. Mede door de spanning wordt je door het verhaal gegrepen en kan je niet meer stoppen met lezen. Wat ik ook echt super leuk vond, was dat het verhaal zich gedeeltelijk afspeelde in Amsterdam en gedeeltelijk in de Verenigde Staten. Amsterdam is mijn geboorte stad en daar kom ik nog steeds erg vaak. Maar wat helemaal leuk was, was dat de plaatsen uit de Verenigde Staten, zoals Santa Monica en Los Angeles, ook allemaal plaatsen zijn waar ik geweest ben. Max had het vaak over de boulevard bij Santa Monica Beach, en daar heb ik twee keer overheen geskate. Vervolgens is het taalgebruik van Jessica Durlacher is niet moeilijk te begrijpen, maar wel van hoog niveau. Het is ook zeer hedendaags en dat is voor mij een belangrijk detail. Door het hedendaagse taalgebruik leest het veel makkelijker door en wordt er ook niet moeilijk gedaan over scheldwoorden of dingen die met seks en dergelijken te maken hebben. Ook vind ik de titel zeer goed gekozen. Dat vind ik vooral omdat hij niet te veel over het boek verraad, maar toch de gehele inhoud dekt. Het boek is ook zeer origineel, wat je misschien op het eerste gezicht niet zou zeggen. Het gaat over het jodendom en de tweede wereld oorlog, dat wel, maar het gaat dit keer niet om de joden uit de oorlog zelf, maar om hun kinderen. Ik vind dit best wel origineel, voor mij was dat het in elk geval wel, ik had er nog nooit eerder over gelezen. Wel is het thema een beetje zwaar en wordt je er ook constant mee geconfronteerd. Af en toe lijkt het naar mijn gevoel allemaal net iets te ingedikt, iets te overdreven. Dan is Sabine weer verdwenen, dan verteld ze weer een vaag verhaal, dan doet Max zijn vader weer eens naar, het houdt niet op. Af en toe werd ik daar wel een beetje moe van. Ook het slot viel mij een beetje tegen: voor de laatste maal spreken de ex-geliefden elkaar, aan de telefoon. Zowel het kind van de verrader als het kind van het kampslachtoffer vraagt bij die gelegenheid om vergiffenis. Op zich een mooi einde, maar als slotscène van een boek wordt het op de valreep toch nog net iets te klef. Als ik dan een afweging moet maken dan zie ik al snel dat voor mij de argumenten die de stelling verdedigen het winnen van de argumenten die de stelling aanvallen. Met name omdat ik de argumenten tegen de stelling zwakker vind. Vooral het argument over het slot. Het slot op zich is wel een beetje klef, maar het is nou niet meteen zo erg dat het het verdere boek ontkracht, het geeft de lezer denk ik ook wel een bevredigend gevoel. Wat ik zwaarder vind wegen, is het argument over het thema, want daar stoorde ik me soms wel eens aan in het boek. Ondanks dat heeft het boek een grote indruk op me gemaakt. Daarbij speelt het argument over het niet kennende leed van de mens over de"tweede generatie" van de joden die de oorlog overleefd hebben, de grootste rol. Ik had aan het eind van het boek echt iets geleerd. Ook een heel belangrijk argument vind ik dat je echt in de persoon Max kruipt en dat je zo echt in het boek komt te zitten. Ook door de spanning wordt je door het boek gegrepen. Ik vind dit echt heel knap van de schrijfster. Dat ik de plaatsen herkende maakte het helemaal leuk, maar dat is echt persoonlijk. De kwaliteit van het taalgebruik, een goede titel en de orginaliteit van het boek wegen voor mij minder zwaar, omdat een boek zonder deze dingen, naar mijn idee, ook nog heel goed kan zijn.
Dus, de nieuwe roman van Jessica Durlacher is een zeer goed boek, met name omdat ik denk dat niet veel mensen kennis hebben van het leed van de"tweede generatie" van de joden die de tweede wereldoorlog overleefd hebben. Het is dus leerzaam.
[bron: https--www.scholieren.com/verslag/boekverslag-nederlands-de-dochter-door-jessica-durlacher-44351]
--- Over (foto 2): Jessica Durlacher ---
Jessica Durlacher (1961) is een Nederlandse critica, vertaler, columniste en schrijfster. Tijdens haar studie Nederlandse taal- en letterkunde richtte ze met anderen het literaire tijdschrift "De Held" op. Uit deze bezigheden vloeiden journalistieke activiteiten voort bij onder andere Vrij Nederland, De Volkskrant en HP De Tijd. Haar romandebuut Het Geweten (1997) werd bekroond met de Debutantenprijs en Het Gouden Ezelsoor. Voor haar spannende roman De Held won Durlacher in 2011 de Opzij Literatuurprijs.
[bron: https--www.hebban.nl]
Jessica Durlacher (1961) schreef naast De held (verfilmd en bekroond met de Opzij Literatuurprijs) onder andere de romans Het geweten (bekroond met de Debutantenprijs en het Gouden Ezelsoor), De dochter (genomineerd voor de NS Publieksprijs) en Emoticon.
[bron: https--www.singeluitgeverijen.nl/auteur/jessica-durlacher]
Jessica Durlacher (Amsterdam, 6 september 1961), is een Nederlands schrijfster. In 2011 won Durlacher de Opzij Literatuurprijs voor het boek De held.
Voordat ze debuteerde als schrijfster, was Durlacher criticus en columniste. Tijdens haar studie richtte zij met anderen het literaire tijdschrift De Held op, waarin zij interviews, recensies en het verhaal 'Schoorstenen' publiceerde. Uit Durlachers bezigheden bij De Held vloeiden haar latere journalistieke activiteiten voort, als criticus en columnist bij onder andere de Volkskrant, Vrij Nederland, De Tijd en HP/De tijd.
Zowel haar romandebuut Het Geweten als De dochter worden ook wel aangeduid als 'tweede-generatieromans': in beide boeken zijn de hoofdpersonen kinderen van Nederlandse ouders die in de Tweede Wereldoorlog de concentratiekampen hebben overleefd, zelf hebben zij de oorlog en de bezetting niet meegemaakt. Voor haar romandebuut ontving Durlacher de Debutantenprijs en het Gouden Ezelsoor. Ook werd de Duitse vertaling genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen. Haar roman De dochter werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen en de NS Publieksprijs.
In juni 2016 kondigde Durlacher aan haar volgende roman niet te laten uitgeven door haar uitgeverij De Bezige Bij, doch daarentegen bij Hollands Diep, de uitgeverij van De Bezige Bij's ex-directeur-uitgever Robbert Ammerlaan. Daarmee volgde zij Tommy Wieringa. Dit uit protest omdat De Bezige Bij had besloten het pamflet 'Pleidooi voor radicalisering' van de door de staat Israël van antisemitisme beschuldigde De Standaard-columnist en oud-voorman van de Arabisch-Europese Liga Abou Jahjah te publiceren. Durlacher, Wieringa en anderen stelden dat diens geschriften niet thuishoren in het fonds van een uitgeverij die uit het verzet is ontstaan. De filmeditie van haar roman De held zal nog wel bij De Bezige Bij verschijnen.
Durlacher is een dochter van socioloog en schrijver G.L. Durlacher (1928-1996). Het gezin telde uiteindelijk drie dochters. Het gezin verhuisde naar Haarlem, waar Durlacher haar schoolopleiding aan het Stedelijk Gymnasium afrondde. Daarna studeerde zij vanaf 1979 Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zij rondde deze studie in 1988 af.
Durlacher is getrouwd met Leon de Winter, die zij ontmoette toen zij hem interviewde voor zijn roman De (ver)wording van de jongere Dürer. Samen hebben ze twee kinderen: Moos en Solomonica. Ze wonen in Bloemendaal en in Santa Monica.
Bibliografie
- Het geweten (1997)
- De dochter (2000)
- Op scherp (2001)
- Nieuwbouw, verhalen en beschouwingen (2004)
- Emoticon (2004)
- Schrijvers, novelle (2005)
- Wat gebeurde er met Cathy M? (2007)
- De held (2010)
- Piraten (2013)
- Anne (2013; theatervoorstelling, samen met Leon de Winter)
- De stem (2021)
Durlacher heeft de graphic novels Maus I en Maus II van Art Spiegelman vertaald.
[bron: wikipedia]
Jessica Durlacher (1961) was, voordat ze debuteerde als schrijfster, criticus en columniste. Haar vader is de auteur G.L. Durlacher (1928-1996), die een indrukwekkend autobiografisch oeuvre schreef over zijn herinneringen aan de holocaust.
Zowel Durlachers debuut Het Geweten als De dochter zijn te typeren als 'tweede-generatieromans': in beide boeken zijn de hoofdpersonen kinderen van ouders die de concentratiekampen hebben overleefd, zelf hebben zij de oorlog niet meegemaakt. Voor haar romandebuut kreeg Durlacher de Debutantenprijs en Het Gouden Ezelsoor. Ook werd het boek genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen. Haar roman De dochter werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen en de NS Publieksprijs.
[bron: https--www.bol.com]
Durlacher, Jessica [2003-02-00]
Nederlands schrijfster en journaliste (Amsterdam 1961). Dochter van G.L. Durlacher. Gehuwd met Leon de Winter. Studeerde Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam. Ze werkte als critica aan verschillende bladen mee en stelde enkele bloemlezingen samen van moderne poëzie. Jessica Durlacher verbleef met haar echtgenoot anderhalf jaar in Hollywood, waar ze stof opdeed voor haar roman De dochter (2000).
Durlacher debuteerde met de roman Het geweten (1997), een verhaal over twee jonge geliefden die afkomstig zijn uit een gezin van overlevenden van de naziterreur. Vanwege de dood van een van de geliefden speelt in deze roman de schuldvraag een belangrijke rol.
De roman De dochter speelt in het Hollywoodmilieu, en ook deze roman heeft als thema de complexe problemen van de tweede generatie van nazislachtoffers.
Literatuur: E. Brunt, 'Jessica Durlacher', interview in: Een man om nooit te vergeten (2001), p. 101-106; H. Pach, 'Jessica Durlacher: "Ik kom steeds bij de oorlog uit"', interview in: Historisch Nieuwsblad 10 (2001) 9/10, p. 10-15.
G.J. van Bork [bron: https--www.dbnl.org/tekst/bork001schr01_01/bork001schr01_01_0292.php]
Jessica Durlacher
Jessica Durlacher (1961) was, voordat ze debuteerde als schrijfster, criticus en columniste. Zij stelde verschillende literaire bloemlezingen samen en maakte deel uit van de redactie van het tijdschrift De Held. Ook vertaalde zij beide delen van Maus van Art Spiegelman, de graphic novel over de jodenvervolging,. Haar vader is de auteur G.L. Durlacher (1928-1996), die een indrukwekkend autobiografisch oeuvre schreef over zijn herinneringen aan de holocaust.
Zowel Durlachers debuut Het Geweten (1997) als haar tweede roman De dochter (2000) zijn te typeren als 'tweede-generatieromans': in beide boeken zijn de hoofdpersonen kinderen van ouders die de concentratiekampen hebben overleefd, zelf hebben zij de oorlog niet meegemaakt. Desondanks wordt hun leven beheerst door het al dan niet verzwegen leed van hun ouders. Beide zijn het uitzonderlijke romans over de generatie die de Tweede Wereldoorlog van heel dichtbij maar toch alleen van horen zeggen kent. Voor haar romandebuut kreeg Durlacher de Debutantenprijs en Het Gouden Ezelsoor. Ook verscheen het boek in het Duits en werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen. Haar tweede roman De dochter, waarvan in Nederland rond de 175.000 exemplaren zijn verkocht, werd vertaald in Duitsland, Zweden en Italië. De roman werd genomineerd voor de Literatuurprijs Nordrhein/Westfalen en de NS Publieksprijs.
Jessica Durlacher hield in 2001 ter gelegenheid van de Nationale Herdenking de 4 mei lezing in de Nieuwe Kerk te Amsterdam, in aanwezigheid van H.M. de Koningin. Deze veelgeprezen lezing, getiteld Op scherp, werd door De Bezige Bij in datzelfde jaar uitgegeven. In de jubileumreeks 'Gouden Bijtjes' ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van De Bezige Bij, werden onder de titel Nieuwbouw verschillende verhalen en beschouwingen van Durlacher gebundeld.
[bron: https--www.standaarduitgeverij.be/auteur/jessica-durlacher]
Jessica Durlacher (60): 'Leuk dat mijn werk weer bij elkaar hoort' [2022-08-28]
Vijfentwintig jaar in het schrijversvak, dat moet gevierd worden!
Jessica Durlacher (60) is 25 jaar schrijver en viert dat met de novelle Baby en de heruitgave van vier romans die niet meer verkrijgbaar waren.
Haar status als auteur is niet vanzelf ontstaan: "Vanaf 1985 begon ik voor bladen te schrijven, ik heb heel veel journalistieke dingen gedaan en columns," zegt ze in het Parool. "En ik wist: ooit ga ik écht schrijven, dat ga ik gewoon doen. Voor het blad De held, dat ik mede had opgericht in mijn studententijd, heb ik mijn eerste verhaaltje, Schoorstenen heette het, geschreven. Echt verschrikkelijk, gemijmer over wat ik zag uit mijn studentenkamer."
'Het is leuk dat mijn huidige uitgeverij nu die backlist weer in druk heeft. Dat ik weer bij elkaar hoor'
Over haar jubileum: "Het is geen afsluiting hè, ik ben van plan nog heel veel meer te schrijven. Maar dit was vooral ook een goede reden om mijn romans opnieuw uit te geven. Ik had het gevoel dat alles verspreid lag en alleen nog via boekwinkeltjes.nl verkrijgbaar was. Het is leuk dat mijn huidige uitgeverij De Arbeiderspers nu die backlist weer in druk heeft. Dat ik weer bij elkaar hoor."
Nouveau sprak Jessica en haar man Leon de Winter eerder over hun relatiegeheimen. Ter ere van haar schrijversjubileum lees je dat interview hier nogmaals: enjoy!
JESSICA - DE LIEFDE VOOR LEON
'In 1987 ontmoette ik Leon voor het eerst toen ik hem kwam interviewen. Hij was al heel bekend, schreef boeken waarin ik me herkende en had al eens een boek van mijn vader (G.L. Durlacher, red.) besproken in Vrij Nederland. Ik was nieuwsgierig, ook door de aura van onbereikbaarheid.
'Hij liet me een keer vreselijk zitten: een dag voordat ik hem voor een publiek zou interviewen, meldde hij zich af, heel laf via zijn agent'
Dat eerste gesprek was best afstandelijk en tegelijkertijd spannend. Ik had me als een gek in hem verdiept, zoals je doet als je iemand gaat interviewen, of als je verliefd bent. Die interesse ging niet over, al duurde het nog ruim drie jaar voordat we echt iets kregen. In de tussentijd interviewde ik Leon opnieuw en liet hij me een keer vreselijk zitten: een dag voordat ik hem voor een publiek zou interviewen, meldde hij zich af, heel laf via zijn agent. Woedend was ik. Bij de presentatie van zijn roman Hoffman's honger, waarvoor hij me later uitnodigde, schreef hij in mijn exemplaar: 'Voor Jessica, bij wie ik alles moet goedmaken.'
'Ik viel voor zijn flair en blijmoedige ondernemingszin, en de kwetsbare zachtaardigheid die daaronder verborgen zit'
Dat najaar begon hij me te stalken, maar ik was al jaren met iemand anders en hield zijn avances aanvankelijk behoedzaam af. Tot ik toch een keer met hem ging eten. Ik weet nog dat hij aan één stuk door zat te praten. Over wat hij gedaan had, waar hij geweest was, zijn liefde voor Amerika, en vooral Hollywood, waar hij zijn dromen wilde waarmaken. Het ene verhaal was nog rooskleuriger dan het andere. "Ben je altijd zo?" vroeg ik na een tijdje. Hij schrok van mijn vrijmoedige kritiek, wat ik geestig vond. Ik viel voor zijn flair en blijmoedige ondernemingszin, en de kwetsbare zachtaardigheid die daaronder verborgen zit. Anders kun je niet zo schrijven.
'De nacht voordat ik vertrok heb ik hem nog gesmeekt om thuis te blijven'
Zo begon er toch iets, in het geheim. Tot ik in het voorjaar van 1991 een week naar Spanje ging en Leon mee wilde. De nacht voordat ik vertrok heb ik hem nog gesmeekt om thuis te blijven, omdat ik me vreselijk schuldig voelde, maar hij was al onderweg naar Schiphol. Al snel kwam het uit. Dat het zo is gegaan, heeft me nog lang achtervolgd. Maar het was niet meer tegen te houden.'
'Jessica maakte meteen indruk op me. Er was elektriciteit, of chemie, zoals sommigen het noemen. Jessica was en is nog steeds een zeer aantrekkelijke vrouw, en ook nog eens intelligent. Dat is een verleidelijke combinatie.
Er groeide pas echt iets tussen ons in het najaar van 1990. Ik was op dat moment alleen. Zij niet echt. Maar ja, daar laat je je niet door tegenhouden. Karakter is iets waar ik nooit over nadenk, tenzij het gaat om fictieve personages, maar ik denk dat ik viel voor haar kracht, durf en felheid. Ik had het gevoel dat ik alles met haar kon bespreken. Dat ik uit een orthodox-joods gezin kom en zij een Joodse vader had, maakte dat bepaalde gevoeligheden niet uitgelegd hoefden te worden. Het creëerde meteen grote vertrouwelijkheid.
'Die reis was een soort point of no return. Ruw en rauw, maar wel het begin van een heerlijk avontuur samen'
Veel dingen die verder teruggaan dan gisteren zijn voor mij lastig terug te halen. Dat is soms vervelend, maar vaak ook niet. Ik herinner me nog wel goed dat Jessica in het voorjaar van 1991 naar Spanje moest om een vriendin op te zoeken die een ernstig ongeluk had gehad. En hoewel ze dat niet wilde, zat ik niet geheel toevallig ook in dat toestel. Die reis was een soort point of no return. Ruw en rauw, maar wel het begin van een heerlijk avontuur samen.
We zijn meteen veel gaan reizen, naar Tel Aviv, Moskou, Los Angeles... Na een paar maanden trok Jessica bij me in, en nu zijn we dertig jaar verder. Ze ergert zich weleens aan mij, als ik te lang aan het woord ben bijvoorbeeld. Maar omgekeerd kan ik nog altijd niets negatiefs verzinnen.'
Jullie zijn 25 jaar getrouwd, hebben twee kinderen die inmiddels volwassen zijn. Kunnen jullie iets vertellen over de taakverdeling in huis?
LEON, TEGEN JESSICA: 'Hebben we daar ooit over gepraat?'
JESSICA: 'Nee, nooit, maar het komt erop neer dat ik alles doe, haha! Oké, dat is niet helemaal waar. Maar toen de kinderen klein waren, nam ik wel het grootste deel van de zorg op me.'
LEON: 'Dat is het gevolg van de evolutie!'
JESSICA: 'Zulke denkbeelden hou jij er dan weer op na. Het punt is dat ik nogal bazig ben. Ik heb het idee dat ik alles beter doe.'
LEON, MET EEN UITGESTREKEN GEZICHT: 'Daar ga ik niet over in discussie.'
JESSICA: 'Vroeger was ik voortdurend aan het gillen dat jij nooit iets deed, maar je deed wel degelijk dingen. De boterhammetjes klaarmaken bijvoorbeeld, en toen we in Amerika woonden, bracht je de kinderen naar school. Kilometers verderop.'
LEON, OPRECHT: 'Dat vond ik zo fijn!'
JESSICA: 'Mijn rol is in feite klassiek: als er concrete zorg nodig is, of er spelen dingen op het gevoelsmatige vlak, dan komen de kinderen naar mij. Nog steeds.'
LEON: 'Terwijl ik met hen praat over hun werk, de politiek en wat zich verder op deze aarde afspeelt. Jij bent meer gericht op de binnenwereld, en ik op de buitenwereld. Noem het klassiek, maar wel in de goede zin van het woord.'
JESSICA: 'We praten natuurlijk ook vaak samen met de kinderen. Ze wonen nu op zichzelf in Amsterdam. Raar misschien, maar we denken allebei dat ze wel weer bij ons intrekken.'
Jessica, jij laat merken dat het je stoort als Leon te lang zit te oreren. Heeft dat effect?
JESSICA: 'Welnee, hij doet het nog steeds, en dan roep ik weer dat hij moet stoppen. Zo gaat dat tussen ons. Zijn stroom aan beschouwingen houdt me wel wakker en alert, dus dat is een pluspunt. Al heeft Leon nog steeds de neiging alleen de goede kanten van dingen te zien.
'Ik ben realistischer, vind ik. En ik hou van klagen en jammeren'
Een ingewikkelde eigenschap voor iemand als ik, die altijd zoekt waar de pijn zit om 'm vervolgens te ontleden. Ik ben realistischer, vind ik. En ik hou van klagen en jammeren. Al probeer ik dat te temperen, want zo leuk is het niet voor een ander.' Rechtstreeks naar Leon: 'Doe jij dat ook, een beetje inbinden met je enorme getetter over hoe fantastisch alles is?'
LEON, VERBAASD: 'Ik? Inbinden? Nee, daar heb ik geen reden toe.'
JESSICA, BERUSTEND: 'Het hoort bij je, dus soms is iets meer ruimte wel prettig. Om in alle rust aan mijn nieuwste boek te werken heb ik een eigen plekje in Amsterdam gezocht.'
LEON, STOICIJNS: 'Ik ben tussendoor nog een tijdje in Israël gaan zitten, waar de kinderen tot voor kort woonden.'
JESSICA: 'Maar ondertussen praatten we wel elke dag met elkaar, via Facetime. We zijn sowieso continu met elkaar in gesprek. En we lachen om elkaar, dat vooral.'
Scheelt het dat je zelf schrijver bent, Leon?
LEON: 'Absoluut. Ik weet hoe zwaar het is als je aan een roman werkt, en bovendien was Jessica's nieuwe roman technisch heel complex.'
JESSICA: 'Hij gaat over een goed gesitueerd gezin, dat op meerdere manieren wordt geconfronteerd met de drama's van deze eeuw als er een oppas in huis komt. Zij is een asielzoekster, die in een zangwedstrijd op tv wordt ontdekt als groot zangtalent. Het verhaal speelt zich niet voor niets af in 2004, 2005, de tijd dat Theo van Gogh werd vermoord en iedereen in de ban was van Ayaan Hirsi Ali. Er zijn een heleboel verhaallijnen, die aan het eind samenkomen. Dat was spannend én lastig. Al maak ik het mezelf altijd moeilijker doordat ik in zo'n periode ook nog een sociaal leven wil hebben. Terwijl jij je totaal kunt afsluiten als je ergens mee bezig bent.'
LEON: 'Ik werk aan verschillende dingen: mijn nieuwe boek, maar ook verschillende film- en tv-projecten.'
JESSICA, MET EEN ZUCHT: 'En friet (samen met zijn neef is Leon producent van Leon&León Low Carb Friet, red.). De helft van onze gesprekken wordt daardoor in beslag genomen.'
LEON, SPEELS: 'Het is ook een fascinerend onderwerp.'
JESSICA, GEMELIJK: 'Het is om krankzinnig van te worden!'
LEON, DUIVELS NU: 'Bevlogen, dát bedoel je. Friet heeft een enorme verdieping gegeven aan ons bestaan.'
Nu lijkt het alsof jij de enige bent die zich negatief uit, Jessica, maar Leon kan in columns en artikelen ook kritisch uit de hoek komen.
JESSICA: 'Inderdaad. Hij trekt zich niets aan van wat je hoort te denken en is niet bang voor akelige reacties. Ik ben gevoeliger voor wat politiek correct is.'
LEON: 'Ik vind wat ik schrijf uitermate politiek correct, maar ik laat je niet alles vóór publicatie lezen.'
JESSICA: 'Dus kom ik er soms via anderen achter.' Ze lacht. 'Vervolgens hoor ik mezelf met verwondering dingen verdedigen waar ik me tot dan toe nooit over heb uitgesproken.'
Je valt hem nooit af?
JESSICA: 'Natuurlijk niet! Thuis discussiëren we ons suf, maar naar buiten toe zijn we altijd solidair.'
Wat hebben jullie van elkaar geleerd?
LEON: 'Ik bewonder Jessica in veel opzichten, maar iets overnemen zit er niet in. Zelf zit ik vast in mijn machteloze mannenbeperkingen.'
JESSICA: 'Leon denkt veel efficiënter dan ik. Sommigen noemen het kort door de bocht, maar ik vind het heerlijk: cut the crap. Daar leer ik van, net als van zijn onverwoestbare vrolijkheid.'
Kunnen jullie elkaar vergelijken met een plek, een muziekstuk en een gerecht?
JESSICA OVER LEON
- Gerecht 'Low carb friet, uiteraard die van Leon&León. Een lange weg en een bewijs van zijn doorzettingsvermogen.'
- Plek 'Ons oude, veel te grote huis, waar Leon ondanks alle dromen over groots en avontuurlijk nauwelijks is weg te slaan.'
- Muziekstuk 'Leon kan eigenlijk niet tegen muziek, hij gaat ervan huilen. Andrea Bocelli's Con Te Partirò past echt bij hem, die enorme emotionaliteit ervan.'
LEON OVER JESSICA
- Gerecht 'Jes is alles wat ze maakt. Liefde en toewijding.'
- Plek 'Santa Monica, waar we gewoond hebben. De kleurrijkheid, het strand, de Pacific, en het grote Los Angeles eromheen.'
- Muziekstuk 'Hallelujah van Leonard Cohen. De breekbaarheid en het geloof in dat lied, het sacrale en tegelijk aardse.
Over Jessica
Jessica Durlacher (59) richtte tijdens haar studie Nederlands met vrienden het literaire tijdschrift De Held op. Vervolgens werd ze criticus en columnist bij onder andere De Volkskrant, Vrij Nederland en HP/De Tijd. In 1997 verscheen haar literaire debuut Het Geweten, dat net als het daaropvolgende De dochter wordt beschouwd als tweedegeneratieroman (haar vader G.L. Durlacher overleefde de kampen van Theresienstadt en Auschwitz). Andere titels: Emoticon, De Held. Haar nieuwste roman De Stem verscheen vorig jaar bij de Arbeiderspers.
Over Leon
Leon de Winter (66) bezocht de Film-academie en richtte vervolgens met onder anderen Jean van de Velde de Eerste Amsterdamse Film Associatie op. Uit de samenwerking ontstonden diverse films, waaronder Junkieverdriet en De grens. In zijn Filmacademieperiode debuteerde hij met de verhalenbundel Over de leegte in de wereld (1976). Zijn boeken Zoeken naar Eileen W, Hoffman's honger, Supertex, La Place de la Bastille en De hemel van Hollywood werden alle verfilmd. Behalve schrijver is De Winter ook publicist en columnist voor De Telegraaf.
Monique van de Sande [bron: https--www.nouveau.nl/artikel/powervrouwen/interviews/jessica-durlacher-60-leuk-dat-mijn-werk-weer-bij-elkaar-hoort?ref=https%3Awww.google.be/&authId=cad627f4-3371-4580-8feb-c1cb6caa6c3a]
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
Nieuwpoort+Deel Westende
vu 113x
sauvegardé 0x
Depuis 5 sept. '24
Numéro de l'annonce: m2154779320
Mots-clés populaires
Romansromans danielle steelromans erotiqueromans harlequinromans à vendreromans de barbara cartlandromans à vendremon 2émemain dans BDjessica blandy dans BDromans policiers dans Policierscandlelight historische romans dans Romans historiquesRomans historiques dans Romans historiquesmes annonces sur 2ememain dans Jeux | Xbox Onejessica dans RobesAntennes paroboliques dans Antennes paroboliquesporte manteau fer forgé dans Accessoires pour la Maison | Portemanteauxputters parva dans Oiseaux | Oiseaux Autretole profilee dans Tuiles & Revêtements de toitcongelateur friac dans Congélateursnunchaku dans Cinéma & Télévisionpension chevaux retraite dans Box & Pâturagessambreville dans Collections Autrehonda 750 four k2 dans Pièces | Hondarobes longues dans Robes