*Del Compendio Historico Universale* van Giovanni Nicolò Doglioni is een Italiaanse eerste editie in dit formaat uit 1601, uitgegeven door Appresso Damian Zenaro, gebonden in leer en bestaande uit 862 pagina’s.

Titel:

Nicolo Doglioni - Del Compendio Historico Universale - 1601

Geschatte waarde:

€550.0

Belangrijk:

Winnende biedingen zijn exclusief 9% koperbescherming + €3





# Giovanni Nicolò Doglioni — Compendio Historico UniversaleVenezia, Damiano Zenaro, 1601## Het verhaal van de wereld aan de drempel van een nieuw siècleAan de drempel van de zeventiende eeuw, toen Europa zich bevond tussen de erfenis van de humanisme en de diepe transformaties van de vroegmoderne tijd, zag in Venetië een werk het licht dat gedreven was door een buitengewoon ambitieuze doelstelling: het verzamelen in één band van de herinnering aan de meest betekenisvolle gebeurtenissen uit de geschiedenis van het universum, van de schepping van de wereld tot aan de jaren vlak voor de publicatie.Het Compendio Historico Universale van Giovanni Nicolò Doglioni, gedrukt in 1601 bij Damiano Zenaro, behoort tot die nobele erudiete traditie die het begrip van het verleden niet slechts beschouwde als een intellectuele oefening, maar als een onmisbaar instrument om het heden te begrijpen en toekomstige daden te richten.Het werk presenteert zich als een ruime synthese van de menselijke geschiedenis, waarin heilige geschiedenis en profane geschiedenis, dynastieke successies, militaire ondernemingen, politieke transformaties en religieuze gebeurtenissen worden teruggebracht tot een eenheidschronologisch ontwerp. Zijn perspectief weerspiegelt een opvatting van de geschiedenis die diep geworteld is in de christelijke cultuur van die tijd: de wereld heeft een begin, gebeurtenissen volgen elkaar volgens een herkenbare orde en het geheugen van voorbijgegane generaties vormt een erfgoed om te bewaren en door te geven.## De auteur: Giovanni Nicolò Doglioni en de Veneziaanse erudiete cultuurGiovanni Nicolò Doglioni was een Veneziaanse historicus en compilator die actief was van de tweede helft van de zestiende eeuw tot de vroege zeventiende eeuw, een exponent van die encyclopedische cultuur die de Republiek Venetië als een van haar meest vruchtbare omgevingen had.Zijn activiteit valt in een tijd waarin de stichtelijke productie van historische werken een aanzienlijke uitbreiding kende. De verruiming van geometrische horizonten, de religieuze oorlogen, de confrontatie met het Ottomaanse Rijk en het consolideren van de grote Europese monarchieën hadden de behoefte vergroot om instrumenten te bezitten die een steeds complexer wordende historische realiteit konden ordenen.Doglioni antwoordde op deze behoefte met een voornamelijk compilatief procédé, gebaseerd op het verzamelen, selecteren en herordenen van historisch getuigenissen die door eerdere auteurs waren nagelaten. Zijn bedoeling was niet om een originele geschiedenis te presenteren in de moderne zin van het woord, maar om een patrimonium aan kennis toegankelijk te maken dat anders in een menigte werken verspreid lag.Bijzonder significant is het voorwoord gericht aan de lezers, waarin de auteur het nut erkent van het lezen van verhalen voor de vorming van het menselijke oordeel. Gebeurtenissen uit het verleden worden als voorbeelden beschouwd waaruit lessen kunnen worden getrokken, zowel in gunstige omstandigheden als in tegenspoed.Het is een visie die teruggrijpt op het oude beginsel historia magistra vitae, geformuleerd in de Ciceronische traditie: de geschiedenis als leermeester van het leven, in staat om de mens voorzichtigheid, onderscheidingsvermogen en bewustzijn te bieden.## Venetië en Damiano Zenaro: de kunst van de drukkunst ten dienste van kennisDe uitgave van het Compendio bij Damiano Zenaro plaatst het werk binnen het grote Venitiaanse drukkerijtijdperk, een van de meest glorieuze in de geschiedenis van het Europese boek.Tussen de vijftiende en zeventiende eeuw had Venetië een positie van absolute voorrang verworven in de productie en circulatie van gedrukt boeken. De ateliers van de Serenissima voedden een markt die zich ver buiten de grenzen van de Republiek uitstrekte, tot Italiaanse hoven, universiteiten, kerkelijke kringen en talrijke culturele centra in heel Europa.Damiano Zenaro werkte in dit kader als vertegenwoordiger van de Venitiaanse late-standaarddrukkunst. De publicatie van een universele geschiedenis correspondeerde met een breed gedeeld belang onder welgestelde lezers, geestelijken, overheden en iedereen die verlangde te beschikken over een beknopte synthese van de wereldgeschiedenis.Het titelblad van de editie 1601 bevat de formule «Di nuovo da lui medesimo riveduto, corretto, & ampliato, con aggiunta fino all'anno 1600», waarmee de intentie wordt getoond om een tekst bij te werken tot aan het eind van de zojuist verstreken eeuw.Zo’n aanduiding heeft historische waarde: het werk beperkte zich niet tot het bewaren van het verre verleden, maar streefde ernaar ook de gebeurtenissen die nabij stonden voor de generatie van zijn lezers te incorporeren.## De inhoud: van de schepping van de wereld tot het jaar 1600De structuur van het Compendio Historico Universale weerspiegelt de traditie van de grote universele kronieken, waarin de geschiedenis van de mensheid begint bij de Bijbelse schepping.Het eerste deel opent dan ook met het verhaal van het ontstaan van de wereld, volgend de volgorde van de dagen der Schepping volgens Genesis. Uit dit theologische beginsel wordt een lange weg ingezet door de tijdperken, beschavingen en transformaties van macht.Tijdens de vertelling ontmoet de lezer de geschiedenis van oude volkeren, de Romeinse wereld, de gebeurtenissen van het christendom, de vorming van middeleeuwse koninkrijken en de grote Europese dynastieën. De aandacht voor vorsten en politieke successies weerspiegelt het belang dat in de historiografie van die tijd werd gehecht aan de continuïteit van macht en aan de genealogie van de regerende huizen.Bijzonder interessant is de aanwezigheid van episodes met betrekking tot de Italiaanse en Europese middeleeuwse geschiedenis, waaronder de verhalen van Karel de Grote, de verhoudingen tussen de keizerlijke autoriteit en die van de paus en de complexe geopolitieke geografie van het schiereiland.De pagina’s gewijd aan de Karolingische periode schetsen een Italië dat verdeeld was tussen de Longobarden, Franken, kerkelijke autoriteiten en territoriale machten: een beeld waarin de wortels van vele politieke evenwichten voor de komende eeuwen worden herkend.De vertelling gaat door tot aan de moderne tijd, terwijl ze de wereld van de grote monarchieën, dynastieke oorlogen en religieuze transformaties van de zestiende eeuw doorkruist.Van bijzondere suggestie is het slot van het zevende deel, dat het jaar 1600 bereikt en de jubelvaart onder paus Clemens VIII herinnert. De verwijzing krijgt een quasi-symbolische waarde: de wereldgeschiedenis stopt precies als Europa in een nieuw tijdperk zal treden, waardoor de lezer zich bewust wordt dat hij op de drempel van een nog te schrijven epoch staat.## De iconografische bijlage: de symbolische taal van Renaissance-drukkunstHoewel het werk voornamelijk historisch en tekstueel is, presenteert het Compendio een ornamentale bijlage van opmerkelijke interesse, een getuigenis van de verfijnde Venetiëense houtsnijkunsttraditie.De pagina’s zijn verrijkt met frieswerk, historiatie-letters, motieven uit de flora en figuratieve composities, die de Typografische structuur een plechtige en harmonieuze uitstraling geven.Bijzonder opvallend is aan de voorpaginamarke dit emblème van een gekroonde salamander tussen de vlammen, vergezeld van de Latijnse leus Virtuti sic cedit invidia.De salamander, een wezen waaraan de antieke en Renaissance-beeldvorming de buitengewone capaciteit toedichtte om vuur te weerstaan, werd een symbool van doorzettingsvermogen en onverwoestbaarheid. In dit verband drukt het symbolisch de triomf van de deugd over afgunst uit, en presenteert de druk en de verspreiding van kennis onder het teken van een moreel ideaal. De identificatie van het merk is ook bevestigd in bibliografische katalogi met betrekking tot Doglioni-edities gepubliceerd door Zenaro.De grote fries die de verschillende delen van het werk introduceren worden bevolkt door fantastische figuren, grotesken, voluten, bloemmotieven en personages geplaatst binnen uitgebreide ornamentale structuren. De historiatie-letters, waarbij de initiële letter onderdeel wordt van een figuurlijke compositie, roepen de continuïteit op tussen de decoratie van het manuscript en die van het gedrukt boek.Het blijft echter onwaarschijnlijk om met zekerheid zulke houtsneden toe te schrijven aan een specifieke tekenaar of graveur. Het is plausibel dat ten minste een deel van het decoratieve materiaal behoorde tot het repertorium van matrijzen die door de drukkerij werden gebruikt, volgens een in de drukwereld van die tijd wijd verspreide praktijk.De rijkdom aan decoratie had niet uitsluitend een esthetische functie. Zij droeg bij aan het ordenen van de tekst, het benadrukken van de belangrijkste passages en het confereren van materiële autoriteit aan het werk.## Leonardo Donato: een werk gewijd aan een toekomstige dogeEen van de historisch meest intrigerende aspecten van de editie uit 1601 is de toewijding aan Leonardo Donato, voorgesteld op het voorblad als ridder en procurator van Sint-Maarten (San Marco).Donato, geboren in 1536, behoorde tot een van de invloedrijkste families van het Veneziaanse patriciërschap en werd in 1606 tot doge gekozen, vijf jaar na de publicatie van het volume.Deze omstandigheid geeft aan de toewijding een bijzondere betekenis. In het ogenblik dat Doglioni hem zijn eer betuigde, had Donato de hoogste magistraat van de Republiek nog niet bereikt, maar was hij al een eminente figuur in zijn politieke leven.Zijn dogado zou worden gekenmerkt door een van de meest delicate episodes in de geschiedenis van Venetië in de zeventiende eeuw: het interdict van 1606, opgelegd door paus Paulus V in het kader van het conflict tussen de Serenissima en de Heilige Stoel.In dat geschil, waarin de figuur van de Venetiaanse theoloog en raadgever Paola Sarpi opkwam, werden twee verschillende opvattingen van autoriteit besproken: enerzijds de prerogatieven van de Kerk, anderzijds de soevereiniteit van de Republiek over haar eigen instellingen.Het exemplaar van het Compendio verwerft zo een extra documentair waarde, omdat het de herinnering bewaart aan een intellectueel eerbetoon gericht aan een man die een centrale rol zou gaan spelen in een van de grootste politieke en religieuze confrontaties van die tijd.## Curiositeiten en historische connectiesDe biografie van Doglioni herbergt enkele episodes die helpen om het unieke karakter van zijn intellectuele activiteit af te lijnen.Naast de historische werken hield hij zich ook bezig met chronologie, geografie, tijdrekening en zelfs gecodeerde geschriften. Volgens zijn biografie in het Dizionario Biografico degli Italiani zou de Veneziaanse Raad der Tien zijn competenties hebben aangewend, terwijl een van zijn werken over encryptie zou zijn geschreven tijdens een herstelperiode na een val in 1618.Het is een intrigerend detail: de auteur die probeerde de geheugen van de wereld te ordenen hield zich ook bezig met de instrumenten die nodig waren om informatie te bewaren en te zenden.Een ander verband betreft het probleem van de tijdmeting. Doglioni publiceerde in 1599, eveneens bij Damiano Zenaro, L'anno riformato, een treatise gewijd aan de kalender en de Gregoriaanse hervorming.De kalenderhervorming geïntroduceerd door Gregorius XIII in 1582 had een fundamentele verandering betekend in de manier waarop jaren en herdenkingen worden berekend. De belangstelling van Doglioni voor dit onderwerp verlicht ook de structuur van het Compendio: het schrijven van een wereldgeschiedenis betekende vooral het vergelijken en harmoniseren van kronologieën die toebehoren aan verschillende volkeren, koninkrijken en tradities.Niet minder interessant is de success van het uitgeverijwerk van het werk. Het Compendio was al in 1594 verschenen en kende latere uitgebreide edities, waaronder de Venitiaanse uitgave van 1605, bijgewerkt tot aan dat jaar. Die uitgeverij-continuïteit getuigt van een bestaan van belangstelling voor werken die in staat zijn kennis uit de geschiedenis te verzamelen en bij te werken.Een laatste suggestie blijkt uit het eindstuk. De laatste pagina van het zevende deel, genummerd 862, eindigt met de woorden «IL FINE», vergezeld van een elegante houtsnij-fries.Het is een sobere afsluiting, maar geladen met betekenis: nadat de hele wereldverhaal idealiter is doorkruist, geeft de auteur aan met een paar woorden en een vegetale versiering het sluitstuk van een vertelling die in werkelijkheid nooit als definitief voltooid kon worden beschouwd.## ConclusieHet Compendio Historico Universale van Giovanni Nicolò Doglioni vormt een aanzienlijke getuigenis van de Veneziaanse historiografie tussen de Renaissance en de vroege moderne tijd.In zijn pagina’s leven de traditie van middeleeuwse kronieken, de humanistische eruditie, de christelijke visie op geschiedenis en de groeiende wens om kennis over het verleden systematisch te ordenen.De Venitiaanse editie van 1601, verlaten de werkplaats van Damiano Zenaro en gewijd aan de toekomstige doge Leonardo Donato, plaatst zich in een periode die bijzonder significant is in de Europese geschiedenis: het moment waarop de schemering van de zestiende eeuw de politieke, religieuze en culturele spanningen van het nieuwe tijdperk begon te tonen.De elegantie van de houtsneden, de plechtigheid van de typografische compositie en de breedte van het historisch horizon geven aan het boek een belangstelling die zijn literaire inhoud overstijgt.Het gaat niet alleen om een repertorium van gebeurtenissen, maar om de materiële uitdrukking van een intellectuele ambitie: de geheugen van de wereld in de grenzen van één boek te sluiten, zodat de ervaring van de eeuwen die gepasseerd zijn kan blijven spreken tot toekomstige generaties.In deze aspiratie ligt de meest authentieke charme van Doglioni's werk: een monument voor het historisch geheugen, geboren in het Venetië van de grote drukkers en tot ons gekomen als getuigenis van het vertrouwen dat mensen uit de Renaissance in de duurzame kracht van de geschreven woord legden.Collation en staat van behoud: 108pp; (862pp) Uitstekende staat van behoud met lichte vlekken door vocht, maar in het geheel mooie en zeldzame afdruk van een wonderbaarlijk werk. Spedizione express in slechts 24u werkdagen in de EU, 48u werkdagen voor landen buiten de EU."


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item