De eerste editie uit 1702 van Georg Wolfgang Wedels Centuria Exercitationum Medico-Philologicarum Sacrarum et Profanarum is een Latijns werk van 85 pagina’s in hardcover over geneeskunde, geschiedenis, kruidenkunde, chemie en landbouw.

Titel:

Georg Wolfgang Wedel - Centuria Exercitationum

Geschatte waarde:

€850.0

Belangrijk:

Winnende biedingen zijn exclusief 9% koperbescherming + €3





# Georg Wolfgang WedelCenturia exercitationum medico-philologicarum, sacrarum et profanarumJena, op kosten van Johann Bielcke, bij de Krebsiana-drukkerij, 1702.## Een monument van Europese medisch-geleerde cultuur tussen de zeventiende en achttiende eeuwIn het begin van de achttiende eeuw, toen de Europese geneeskunde een periode van diepe intellectuele veranderingen doormaakte, verscheen in Jena een werk dat getuigde van een van de meest fascinerende uitdrukkingen van de barokke wetenschappelijke cultuur: de Centuria exercitationum medico-philologicarum, sacrarum et profanarum van Georg Wolfgang Wedel.De titel, te vertalen als Honderddissertaties medisch-filologisch, heilige en profane, kondigt een intellectuele onderneming van aanzienlijke omvang aan: het onderzoeken van medische kennis door middel van de klassieke literatuur, de natuurfilosofie, de Bijbelse traditie, de mythologie, de geschiedenis en de interpretatie van symbolen.Het gaat niet om een eenvoudig medisch treatise, maar om een uitgebreide verkenning van de relaties tussen het menselijk lichaam, de natuur en taal. In deze bladzijden kan een woord van Hippocrates, een vers van Vergilius, een mythologisch beeld of een passage uit de Heilige Schrift het vertrekpunt worden voor een onderzoek naar ziekten, geneesmiddelen of de geheimen van de natuurlijke wereld.Het werk behoort tot een periode waarin de begaafde arts niet alleen een waarnemer van het menselijk lichaam was, maar ook een interpreter van het gehele intellectuele erfgoed van de oudheid.## De auteur: Georg Wolfgang Wedel en de grote Duitse medische traditieGeorg Wolfgang Wedel (1645–1721) was een eminent figuur in de Duitse geneeskunde en geleerdheid. Professor aan de universiteit van Jena, hij onderscheidde zich door een buitengewoon omvangrijke wetenschappelijke productie, waaraan praktische geneeskunde, farmacologie, scheikunde, natuurfilosofie en filologische studies bijdroegen.Zijn opleiding behoorde nog tot de grote humanistische traditie van de arts-filosoof, maar zijn activiteit vond plaats in een periode waarin nieuwe experimentele methoden geleidelijk de fundamenten van de wetenschappelijke kennis begonnen te wijzigen.Wedel werkte inderdaad in een cultureel klimaat doordrongen van de gevolgen van de wetenschappelijke revolutie van de zeventiende eeuw. De ontdekkingen van William Harvey over de bloedsomloop, de microscopische onderzoeken van Marcello Malpighi en de chemische onderzoeken van Robert Boyle hadden radicaal nieuwe perspectieven geopend.Toch was de autoriteit van de ouden niet verdwenen.Hippocrates en Galen bleven onmisbare referenties, terwijl Aristoteles, Plato, Dioscorides en Plinius de Oudere een repertoire van natuurlijke, medische en filosofische kennis boden dat moderne geleerden trachtten te interpreteren, te corrigeren en te verzoenen met de ervaring.Wedel belichaamt precies dit overgangstijdperk: een arts die naar moderniteit kijkt zonder het immense literaire en wetenschappelijke erfgoed van voorgaande eeuwen af te schaffen.Zijn academische gezag droeg eraan bij om de Universiteit van Jena een van de belangrijkste centra van de Duitse medische cultuur te maken, ingebed in het Europese netwerk van professoren, artsen, apothekers en geleerden die de zogenoemde Republiek der Letteren voedde.## De drukker en de editie van Jena uit 1702De editie draagt op de titelpagina Ienæ, Sumptibus Ioh. Bielckii, Bibliop., Literis Krebsianis, Anno MDCCII, wat het mogelijk maakt om de editiercontext van het werk nauwkeurig te reconstrueren.De publicatie werd economisch gesteund door de boekhandelaar-uitgever Johann Bielcke, terwijl de typografische uitvoering toevertrouwd werd aan de Krebsiana-drukkerij, een van de bedrijven actief in de universiteitsomgeving van Jena.Het onderscheid tussen uitgever-financier en drukkerij is bijzonder significant. Het getuigt van de organisatie van de Duitse boekproductie, waarin boekhandelaren-uitgevers vaak de economische initiatiefnemers van de publicatie waren en de samenstelling en druk toevertrouwden aan gespecialiseerde drukkers.Een bibliografisch element van bijzonder belang heeft betrekking op de redactionele geschiedenis van de Centuria. Het werk ontstond niet volledig in 1702, maar verenigde dissertaties die geleidelijk in voorgaande jaren werden gepubliceerd, waarvan sommige dateren ten minste uit 1686. De algemene editie van 1702 fungeert daarmee als de bekroning van een langdurig wetenschappelijk en intellectueel project.Historische catalogi registreren het werk in negen bibliografische eenheden in quarto-formaat, een omstandigheid die uitnodigt om de oorspronkelijke structuur van de afzonderlijke dissertaties te onderscheiden van hun latere redactionele verzameling.[image](https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://opac.bibliotecabraidense.org&sz=32)OPAC Braidense+1## De inhoud: geneeskunde, filologie en interpretatie van de geheimen van de natuurDe eigenaardigheid van de Centuria ligt in de methode die Wedel hanteert.De auteur beperkt zich er niet toe ziekten te beschrijven of therapieën te bespreken, maar vertrekt vaak vanuit literaire uitdrukkingen, antieke benamingen, allegorische beelden en mythologische tradities om de mogelijke medische en natuurlijke betekenis te reconstrueren.De honderd oefeningenen zijn georganiseerd in groepen van tien, decaden genoemd, volgens een structuur die een orde schept in een uiterst gevarieerde materie.Tot de behandelde onderwerpen behoren kwesties over fysiologie, pathologie, farmacologie, botanie, mineralogie en natuurgeschiedenis, naast interpretaties van religieuze symbolen, numismatische beelden en verhalen uit de oudheid.Met name fascinerend zijn sommige dissertaties die onderwerpen behandelen die ogenschijnlijk ver van de geneeskunde liggen.In De ramo aureo Virgilii gaat Wedel in op de beroemde gouden tak die Virgilius vertelt in Boek VI van de Aeneis, een mysterieus object waardoor Aeneas de reis naar het rijk der doden kan beginnen. Het poëtische verhaal wordt een gelegenheid om te onderzoeken wat de allegorische betekenis van de tak is, wat mogelijke natuurlijke interpretaties zijn en welke filosofische tradities haar fortuin hadden begeleid.In De resina Ægyptia Plauti neemt de auteur daarentegen een verwijzing uit het toneel van Plautus als uitgangspunt om een resinachtige stof geassocieerd met Egypte te bespreken. Het onderzoek beweegt zich tussen antieke terminologie, materiaaleigenschappen en getuigenissen uit de klassieke literatuur.Een andere dissertatie, De lilio agri, behandelt de symboliek van de lelie, een bloem die in de westerse traditie een buitengewone rijkdom aan betekenissen bezit, van religieus zuivere tot koninklijke, en tot mogelijke natuurlijke eigenschappen.Het zijn revelerende voorbeelden van een opvatting van kennis waarin niets als betekenisloos wordt beschouwd: een bloem, een steen, een woord of een mythe kunnen een waarheid bevatten die alleen de geleerdheid in kaart kan brengen.## De relatie met alchemie, hermetisme en natuurlijke filosofieEen van de meest intrigerende aspecten van het werk is de aanwezigheid van verwijzingen naar hermetische tradities en de symbolische taal van de natuurlijke filosofie.Tussen de zeventiende en achttiende eeuw waren de grenzen tussen chemie, geneeskunde en alchemie nog niet gedefinieerd volgens moderne categorieën.De voorbereiding van geneesmiddelen, de studie van de eigenschappen van mineralen en de interpretatie van materiaale transformaties behoorden tot een wetenschappelijk universum waarin experimentele observatie, oude tradities en filosofische opvattingen naast elkaar leefden.In dit kader wordt het belang van Wedel voor auteurs die de overeenkomsten tussen de natuurlijke wereld en de symbolische wereld hadden onderzocht duidelijk.De naam van Hermes Trismegistus, een legendarische figuur aan wie de traditie een oeroude Egyptische wijsheid toeschreef, komt voor in de intellectuele cultuur van de periode als symbool van een kennis die hemel, aarde en mens met elkaar verbindt.Ook de beroemde Paracelsus, arts en alchemist uit de zestiende eeuw, vormt een fundamentele referentie om de intellectuele omgeving te begrijpen waarin discussies over chemische geneeskunde zich ontwikkelden.Wedel moet echter niet eenvoudigweg worden geïnterpreteerd als een voorstander van hermetische leerstellingen. Zijn belang ligt vooral in het onderzoeken van hun taal, getuigenissen en mogelijke interpretaties, ingebed in een bredere discussie over de geschiedenis van geneeskunde en de natuurwetenschappen.Deze combinatie van klassieke cultuur, symbolische traditie en medisch onderzoek geeft de Centuria haar unieke karakter.## De iconografische aanwijzingen en de symboliek van de titelpaginaWat artistiek en typografisch betreft, presenteert het werk een sobere maar gelaagde decoratieve apparatuur.De titelpagina is rood en zwart ontworpen, volgens een gewoonte die bijzonder gewaardeerd werd in de erudiete uitgave van de barokke tijd.De kleurenscheiding is niet louter esthetisch: rood markeert de naam van de auteur, de hoofdonderdelen van de titel en de editorialindicatie, terwijl zwart de aanvullende delen markeert en zo een visuele hiërarchie schept die de lezersblik begeleidt.In het midden van de pagina verschijnt een opmerkelijk houtsnede typografische merkteken.De afbeelding toont een boom die binnen een ornamentiek compositie is ingesloten, met een cartouche met een Latijns motto. De boom is een symbool dat bijzonder toepasselijk is voor een werk gewijd aan kennis van de natuur: zijn wortels roepen de oorsprongen van de wetenschap op, de stam de continuïteit van de traditie en de takken de veelheid van disciplines.Deze allegorische lezing, zij het suggestief, moet worden beschouwd als een interpretatie van het motief, niet als een gedocumenteerde uitleg van de bedoelingen van de kopergraveur.De identiteit van de kunstenaar die de merkteken ontwierp is niet vastgesteld. Het zou daarom onverantwoord zijn om het aan een specifieke graveur toe te schrijven zonder vergelijking met reeksen typografische merktekens van de Krebsiana-drukkerij en van de uitgever Bielcke.Binnen de dissertaties komen bovendien ook versierde initialen, houtsnijwerk-friezen en andere decoratieve elementen voor die de verzorgde materia­le presentatie van de tekst getuigen. De algemene bibliografische beschrijving bevestigt de aanwezigheid van dergelijke ornamenten, terwijl ten minste één van de secties van de verzameling wordt gedocumenteerd met twee dubbele platen, een omstandigheid die aantoont hoe het illustratieve gedeelte kon variëren tussen de verschillende delen van het werk.[image](https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://opac.bibliotecabraidense.org&sz=32)OPAC Braidense+1De schoonheid van deze editie ligt dus niet in de pracht van een groot geïllustreerd atlas, maar in de balans tussen de strengheid van de typografische samenstelling, de elegantie van de initials en de symbolische waarde van de afbeeldingen.## De historische context: Europa van Leibniz, Newton en de opkomende moderne wetenschapHet jaar 1702 plaatst de publicatie op een beslissend moment in de Europese geschiedenis.Politiek gezien was het continent zojuist het Spaans Successieoorlog in gegaan, een conflict dat de verhoudingen tussen de grote machtshouders opnieuw zou tekenen.Intellectueel gezien kende de Europese cultuur een periode van buitengewone transformatie.Isaac Newton had al de Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica gepubliceerd, terwijl Gottfried Wilhelm Leibniz een filosofische en wetenschappelijke visie uitwerkte die berustte op het zoeken naar universele principes die orde in de wereld konden verklaren.In dezelfde periode begon de geneeskunde steeds intensiever in aanraking te komen met experimentatie, mechanica en chemie.Wedels Centuria plaatst zich in dit kader, maar vertegenwoordigt ook het voortbestaan van een oudere intellectuele traditie.Terwijl een deel van de Europese wetenschap op zoek ging naar nieuwe wiskundige wetten om natuurlijke fenomenen te beschrijven, bleef Wedel de woorden van de ouden bevragen, overtuigd dat de geschiedenis van taal en kennis nog steeds waardevolle instrumenten kon bieden om de werkelijkheid te begrijpen.Deze dubbele kijk, tegelijk gericht op verleden en toekomst, vormt een van de belangrijkste kenmerken van het werk.## Curiositeiten, tradities en lot van het werkEen eerste curiositeit betreft de titel zelf: Centuria duidt niet op een chronologisch decennium, maar op een verzameling van honderd oefeningen. De keuze roept de erudiete traditie op van het organiseren van kennis in numeriek geordende reeksen, volgens een principe van systematisering dat wijdverbreid was in de academische cultuur van die tijd.Een tweede interessant element is de buitengewone verscheidenheid aan onderwerpen.De lezer kan schakelen van een medisch probleem naar een regel van Vergilius, van een Bijbelse verwijzing naar een muntsymbool, van een botanische kwestie naar een Plautische uitdrukking. Deze opeenvolging lijkt op het eerste gezicht onsamenhangend, maar weerspiegelt in werkelijkheid het encyclopedische ideaal van de barokke cultuur, volgens hetwelk disciplines verschillende delen vormen van één universele kennis.Er is bovendien een betekenisvolle getuigenis van de circulatie van het werk in Europese wetenschappelijke kringen.De Nationale Bibliotheek van Brera bewaart inderdaad exemplaren van verschillende delen van de Centuria uit de verzameling van Albrecht von Haller (1708–1777), een van de grootste fysiologen en naturalisten van de achttiende eeuw. De aanwezigheid van het werk in zijn bibliotheek vormt een interessante verbinding tussen Wedels medisch-tekstuele geleerdheid en het latere tijdvak van de experimentele fysiologie. Het bewijst op zichzelf geen directe invloed van Wedels theses op Haller’s onderzoek, maar documenteert wel het voortbestaan en de circulatie van deze teksten in de wetenschappelijke omgeving van de volgende eeuw.[image](https://www.google.com/s2/favicons?domain=https://opac.bibliotecabraidense.org&sz=32)opac.bibliotecabraidense.org+1Particuliere evocerend is ten slotte de relatie van het werk met oude symbolische tradities.De Gouden Tak van Vergilius, de stoffen die uit Egypte komen en de symboliek van bloemen roepen een universum op waarin de natuur lijkt te spreken door middel van enigmatische tekens. Het gaat niet om legendes die gekoppeld zijn aan de materiële geschiedenis van dit specifieke exemplaar, maar om literaire en mythologische tradities die Wedel onderwierp aan zijn eigen geleerdheidsonderzoek.De auteur presenteert zich zo als een interpreter van die mysterieuze taal die, voor veel geleerden van de eerste moderne tijd, leek het zichtbare met een dieper orde te verbinden.## ConclusieDe Centuria exercitationum medico-philologicarum van Georg Wolfgang Wedel vertegenwoordigt een opmerkelijke getuigenis van de Europese wetenschappelijke cultuur tussen de zeventiende en achttiende eeuw.Zijn belang ligt niet alleen in de hoeveelheid onderwerpen die aan bod komen, maar vooral in de intellectuele ambitie die het hele project ondersteunt: kennis zoeken door vergelijking tussen geneeskunde, filosofie, literatuur, religie en natuurlijke historie.In deze pagina’s herleeft een opvatting van kennis waarin de arts tegelijkertijd filoloog, naturalist, interpreter van de klassieken en onderzoeker van symbolen is.Het elegante titelblatt in rood en zwart, de houtsnijmermerk, de rijkdom aan oude verwijzingen en de complexiteit van de dissertaties maken van de editie van Jena uit 1702 een document van betekenis voor de geschiedenis van het boek en de geneeskunde.Het is een werk dat behoort tot een onherhaalbaar moment van de Europese beschaving, toen de moderne wetenschap vorm begon te krijgen, maar het geheugen aan de oudheid nog steeds als een geprefereerde weg werd gezien om de mysteries van de natuur te begrijpen.Meer dan een eenvoudige verzameling medische dissertaties is de Centuria een portret van een hele tijdvak van het denken: een tijd waarin kennen nog betekende kunnen lezen, door middel van de woorden en symbolen van het verleden, de oneindige complexiteit van de wereld te doorgronden.Collation en staat van behoud: uitstekende staat van behoud met aanduiding van vergane inkt en foxing maar over het algemeen een mooi exemplaar van een zeldzaam werk. 34pp, (85pp)Spedizione express in slechts 24 uur werkdagen door heel de EU; voor landen buiten de EU 48 uur werkpunten, contant en stevig verpakt.


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item