||boek: Nu is de tijd|over tijdelijkheid en eeuwigheid|Davidsfonds

||door: Gerard Bodifée

||taal: nl
||jaar: 2012
||druk: 1e druk
||pag.: 248p
||opm.: paperback|zo goed als nieuw|pagina 1 heeft klein scheurtje

||isbn: 978-90-5826-912-6
||code: 2:000321

--- Over het boek (foto 1): Nu is de tijd ---

Vragen over de aard en de oorsprong van de tijd worden al lang gesteld. Fundamentele ideeën kwamen op bij antieke denkers als Plato, Aristoteles en Augustinus. In de moderne tijd heeft vooral de natuurkunde verrassende inzichten opgeleverd. Zoals de relativiteitstheorie van Einstein die bewees dat het tijdverloop verschillend is voor verschillende waarnemers. Tijd is niet alleen een dimensie van de wereld, maar ook een manier om de wereld te beleven. De tijd als opeenvolging van momenten, als een leven tussen verleden en toekomst, is een ervaring van de onvolkomenheid van het bestaan. Een bestaan van loslaten, vergeten, afwachten, afwezigheid en niet-weten. Kortom, een 'zijn' dat ook een 'niet-zijn' is. Wanneer het bestaan tot volkomenheid komt, is er geen tijd meer. Ook de tijd is tijdelijk.

Maar nu is de tijd nog, want de wereld verandert en evolueert. Er is onrust en onvrede, omdat niemand bereid is de huidige toestand als de definitieve te beschouwen. Ook daarover gaat dit boek.

[bron: https--www.bol.com]

Vragen over de aard en de oorsprong van de tijd worden al lang gesteld. Fundamentele ideeën kwamen op bij antieke denkers en nadien leverde vooral de moderne natuurkunde verrassende inzichten op. Tijd is echter niet alleen een dimensie van de wereld, maar ook een manier van beleving van de wereld. De tijd als opeenvolging van momenten, als een leven tussen verleden en toekomst is een ervaring van de onvolkomenheid van het bestaan. Een bestaan in de tijd is een bestaan van voortdurend loslaten, vergeten, afwachten, niet-weten. Kortom, een 'zijn' dat ook een 'niet-zijn' is. Wanneer het bestaan tot volkomenheid komt, is er geen tijd meer. Nu is de tijd nog, want er is verandering en evolutie. Maar juist binnen die evolutie ontwikkelen zich de mentale vermogens van geheugen en vooruitzicht waardoor verleden en toekomst steeds meer in het heden aanwezig zijn. Zo ontstaat uiteindelijk een allesomvattend 'nu' en bevrijdt het bestaan zich van zijn tijdelijkheid en vergankelijkheid.

[bron: https--www.bodifee.be/new-page]

Tijd is een manier om het leven te regelen, maar ook een manier van beleving, aldus Bodifee. Tijd is een aaneenschakeling van momenten. We leven tussen verleden en toekomst. Dit maakt tijd een ervaring van de onvolkomenheid van het bestaan, een 'zijn' dat ook een 'niet-zijn' is.

[bron: https--halle.bibliotheek.be]

In de inleiding geeft de auteur het thema en de conclusie waarmee hij ook het boek besluit, aan. Dit houdt in dat de tijd als ervaring van de onvolkomenheden van het bestaan ooit zal worden opgeheven. Dat is in het pleroma, een toestand waar het bestaan tot volkomenheid is gekomen. Allereerst bespreekt Bodifée dan het begrip tijd en de ervaring hiervan. Met tijd hangen orde en verval samen. Vervolgens bespreekt de auteur het begrip tijd op grond van opvattingen van achtereenvolgens Pythagoras, Parmenides en Xenophanes, waarbij ook zijn en niet-zijn, bestaan en veranderen aan de orde worden gesteld. In het volgende hoofdstuk komen Plato, Aristoteles, Plotinus en Augustinus aan bod. Vervolgens bespreekt Bodifée de begrippen absoluutheid en relativiteit, waarbij Einstein uiteraard behandeld wordt. Hierbij overschat hij de lezer toch wel enigszins in zijn mening dat vorming in het secundair onderwijs voldoende is om dit betoog te kunnen volgen (dit althans in Nederland). Daarna beschrijft hij - speculatief, zoals hij zelf toegeeft - de ontwikkeling in de toekomst naar het pleroma. Dit boek is geschikt voor academici, hoewel het niet als vakliteratuur is geschreven. De auteur overschrijdt in dit boeiende filosofische betoog de grens naar de natuurwetenschap.

[bron: https--halle.bibliotheek.be]

...

Weer een typische Bodifée: altijd een interessante thematiek, filosofisch mooi gesitueerd, gevolgd door een exploratie over hoe grote denkers daar vroeger over dachten, dan een poging om een en ander deugdelijk wetenschappelijk te funderen, om uit te komen bij een bevlogen slotconclusie met spirituele en mystieke trekjes. In dit boek past Bodifée dit procédé toe op het wel zeer moeilijke concept van "de tijd" (dat hij ook al in zijn vorige "Tot bestaan bestemd" uitvoerig behandelde). Dat levert andermaal zeer boeiende inzichten op, al moet ik toegeven dat dit keer het wetenschappelijke gedeelte, met zijn wiskundige formules en erg talloze grafieken, een ietsje boven mijn pet ging.

Maar de laatste hoofdstukken zijn dan weer heel anders: Bodifée waagt er zich aan een geheel eigen Teilhard de Chardin-achtige visie op de evolutie van het universum, en hij spiegelt er een toekomstperspectief voor waarin een perfecte kennis van het verleden en de toekomst mogelijk is, de tijd dus wegvalt en de mens in een toestand van "volkomenheid" belandt. Daarmee beweegt hij zich voluit op het niveau van de spiritualiteit. Eigenlijk had hij het al in zijn ondertitel aangekondigd: dit boek gaat evenzeer over de tijd als over de eeuwigheid. Over beide noties schrijft Bodifée knappe dingen, maar ze blijven even ongrijpbaar als tevoren.

Marc [bron: https--www.goodreads.com]

--- Over (foto 2): Gerard Bodifée ---

Gerard Bodifée (Mortsel, 7 februari 1946) is een Vlaamse christelijke astrofysicus, filosoof, essayist en columnist.

Na studies in de scheikunde aan de universiteiten van Antwerpen en Gent legde hij zich toe op de sterrenkunde, in het bijzonder het probleem van de stervorming en het ontstaan van het zonnestelsel. Van 1973 tot 1975 werkte Gerard Bodifée als chemicus bij transformatorenfabriek Pauwels Transfo in Mechelen. Daarna werd hij leerkracht aan het Sint-Ritacollege in Kontich. Van 1983 tot 1985 voerde hij onderzoekingen uit aan de universiteit van Brussel op het gebied van de galactische evolutie. Hij promoveerde tot doctor in de Wetenschappen met het proefschrift Oscillerende stervorming en dissipatieve structuren in Galaxieën bij Prof. C. de Loore. Het wetenschappelijk onderzoek hiervoor werd uitgevoerd in samenwerking met Ilya Prigogine.

Van 1985 tot 1987 was hij waarnemend directeur van het Nationaal Planetarium, verbonden aan de Koninklijke Sterrenwacht van België te Brussel. Tevens presenteerde hij het sterrenkundig magazine Poolshoogte op de televisie.

Naast zijn wetenschappelijk werk is hij ook schrijver en columnist voor onder andere De Standaard en de VRT. Hij hanteert een licht ironische stijl, vaak christelijk-filosofisch bespiegelend, maar altijd onderbouwd en kritisch, niet het minst op zijn eigen wetenschapsgebied.

In 1999 richtte hij het Huis voor Filosofie op, in het kader waarvan hij cursussen geeft in binnen- en buitenland.

In 2007 werkte hij mee aan de docufilm "Sterrenkunde in Vlaanderen" van Peter Stinissen, dat in 2009 uitkwam en in de vierennegentigste uitgave van De Druivelaar belichtte hij elke maand de wonderlijke sterrenhemel.

Gerard Bodifée noemt zich een christelijk filosoof. Hij vindt de vraag naar het werkelijke bestaan van God ondergeschikt aan de positieve effecten die hij toeschrijft aan een religieus besef: moraliteit, altruïsme, zingeving en liefde zijn volgens hem niet los te maken van een christelijke oorsprong.

Bodifée heeft zich uitgesproken tegen abortus en euthanasie en een verregaande liberalisering van de wet. Het loslaten van het respect voor het leven ondermijnt volgens hem de humane waarden van onze cultuur. Hij kantte zich tegen adoptie door homoseksuele koppels, een uitspraak waarvoor de Holebifederatie hem in december 2006 de Homofobieprijs toekende.

Gerard Bodifée is getrouwd met Lucette Verboven, interviewster van het programma Braambos van de Katholieke Televisie- en Radio-Omroep vzw en auteur van verschillende boeken op religieus gebied.

Bibliografie

Gerard Bodifée publiceerde tot 2012 een twintigtal boeken, voornamelijk over onderwerpen op het domein waar wetenschap, filosofie en religie elkaar raken.

• Algemene Sterrenkunde (1977, samen met T. Dethier en E. Wojciulewitsch)
• Het Ontstaan van het Zonnestelsel (januari 1978, Volkssterrenwacht Urania v.z.w.)
• Planeetatmosferen (3de druk april 1978, Volkssterrenwacht Urania v.z.w.)
• Natuurwetenschappelijk Zakboekje 1983-1984 (1983)
• Het Vreemde van de Aarde, over strakke natuurwetten en onberekenbaar leven, Uitgeverij Pelckmans, 181 pp. (1986)
• Halley 1986, De huidige stand van het kometenonderzoek (samen met Marc Gyssens, Volkssterrenwacht Urania v.z.w.)
• Ruimte voor Vrijheid, over de onvoltooide natuur en het menselijke initiatief, Uitgeverij Pelckmans, 236 pp. (1988)
• Reflecties, over de wetenschap, het leven, en wat die van elkaar vermoeden, Uitgeverij Pelckmans, 159 pp. (1989)
• Momenten onder de Melkweg (1990)
• Het Zichtbare en het Denkbare (1990)
• Aandacht en Aanwezigheid, over creativiteit in een onvoltooide wereld, Uitgeverij Pelckmans 124 pp. (1991)
• Resonanties (1991)
• Op de Rand van een Vulkaan, Uitgeverij Pelckmans, 155 pp. (1992, Frans Verleyen in gesprekken met G. Bodifée)
• In Beginsel, elementen van een christelijke geloof, Uitgeverij Pelckmans, 78 pp. (1993)
• Klassieken van de Wetenschap, van Plato tot Prigogine, Uitgeverij Scoop, 207 pp. (1994)
• Dialoog over de Verbeterde Staat van de Wereld (1995)
• Met het Oog op Mars, Uitgeverij Scoop, 320 pp. (1997)
• Natuurlijke Ongehoorzaamheid, apologie van een ordeverstoring, Uitgeverij Pelckmans, 140 pp. (1997)
• Eclips (1999)
• Weg van Duizend Jaar (2000)
• Tot mijn Verwondering (2001)
• Tot Bestaan Bestemd (2003)
• Weg uit de Leegte, de spirituele nood van Europa, Davidsfonds uitgeverij, 84 pp. (2005)
• God en het gesteente, waarover religie en wetenschap spreken en zwijgen, Uitgeverij Davidsfonds, 168 pp. (2007)
• Diotima, Uitgeverij Pelckmans, 142 pp. (2008)
• CMG. A Catalogue of One Thousand Named Galaxies (2010) of CNG. Catalogue of Named Galaxies, in deze laatste versie op het internet te vinden.
• Nocturnes, nachtelijke gedachten over de mens, de kosmos en God, Davidsfonds uitgeverij, 143 pp. (2010)
• Nu is de tijd, over tijdelijkheid en eeuwigheid, Davidsfonds uitgeverij, 248 pp. (2012)
• De vrije wil, Sterck & De Vreese uitgeverij, 255 pp., ISBN 978 90 5615 536 0, (2019)

[bron: wikipedia]

Ik ben Gerard Bodifee, geboren op 7 februari 1946 in de auto van mijn vader op weg naar de kliniek in Mortsel. Het gezin waarin ik opgroeide bood alle geluk en geborgenheid die een kind nodig heeft. Vanaf mijn tiende of elfde was ik gefascineerd door de sterren, en voelde ik een intense religieuze bewogenheid. Die zijn allebei gebleven, mijn hele leven.

Later studeerde ik scheikunde en natuurkunde aan de universiteiten van Antwerpen, Gent en Brussel. In 1985 promoveerde ik tot doctor in de wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel op een proefschrift over dissipatieve structuren in galaxieën. Ik verrichtte onderzoek op het gebied van het ontstaan van sterren en de evolutie van sterrenstelsels.

Ik heb gewerkt in de industrie, in het onderwijs, in wetenschappelijke instellingen en in de media. Op dit ogenblik ben ik zelfstandig auteur. Mijn belangstelling ging steeds vooral uit naar de fundamentele problemen van de theoretische natuurkunde en naar de filosofische vragen die deze oproepen. Ik heb een grote bewondering voor het verschijnsel mens, volgens elke maatstaf de meest fascinerende levensvorm op aarde en wellicht tot ver daarbuiten. In de mens ontwaken de bewustzijnsvormen van rationaliteit en religiositeit, waardoor hij de richting bepaalt van de evolutie van het leven op onze planeet.

In 1999 richtte ik het Huis voor Filosofie op, samen met Lucette Verboven. In het kader van dit Huis voor Filosofie geef ik cursussen, lezingen en studiedagen in binnen- en buitenland.

Ik publiceerde een twintigtal boeken over onderwerpen op het domein waar wetenschap, filosofie en religie elkaar raken.

Ik ben gehuwd (sinds 1999) met Lucette Verboven, de grootste schat van mijn leven.

Waarom ik platonist ben

Plato beschrijft de wereld als een onvolkomen verschijningsvorm van een volkomen werkelijkheid. De wereld is eerder een 'worden' dan een 'zijn'. In zoverre zij tot 'zijn' kwam, dat wil zeggen in zoverre zij bestaat, is de wereld goed, maar haar onvolkomenheden en vergankelijkheid verraden haar onvoltooide staat. De menselijke geest dient zich op de onvergankelijke, volmaakte wereld van het 'zijn' te richten. Bij deze visie sluit ik me aan. Plato's filosofie geeft een verantwoording (eerder dan een verklaring) voor het bestaan, en zij biedt het een perspectief dat voorbij de begrenzingen van het eigen persoonlijke leven reikt.

Waarom ik een democraat ben

De menselijke persoon is, in beginsel, soeverein. Hij is in staat te beslissen, initiatieven te nemen en de verantwoordelijkheid voor de eigen handelingen te dragen, althans tot op zekere hoogte. Dat is zijn natuur en zijn waardigheid. Wetten leggen beperkingen op aan deze intrinsiek juiste werkelijkheid, maar wetten zijn noodzakelijk om het samenleven van meerdere personen te ordenen. In een democratie wordt geen illegaliteit geduld, maar verder wel elke vorm van vrijheid en verschil van mening. Op die manier kan elke burger essentieel zichzelf blijven. Zo beantwoordt de democratie het best aan de wezenlijke natuur van de mens. Ik ben me er wel van bewust dat een democratie slechts mogelijk is in een samenleving waarvan de burger goed geïnformeerd en opgeleid is. Aan de media en het onderwijs worden daarom hoge eisen gesteld. Ik deel de opvatting van de velen die vinden dat er in dat verband binnen het Europa van vandaag redenen zijn om zich zorgen te maken.

Waarom ik conservatief ben

Alles hangt af van de betekenis van de woorden. Als 'conservatief' behoudsgezindheid betekent, meer bepaald voor wat betreft culturele en morele waarden, beschouw ik mezelf als zodanig. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de West-Europese samenleving in een stroom van progressiviteit terechtgekomen waardoor waardevolle tradities en diepgewortelde levensopvattingen in de verdrukking kwamen en vaak zelfs niet meer getolereerd worden. Op dit ogenblik is daarom nood aan een zekere behoudsgezindheid. De tijd voor een conservatieve reflex lijkt me aangebroken. Later kunnen we dan wellicht weer wat meer progressief zijn.

Waarom ik een pacifist ben

Oorlog is een grootschalig, georganiseerd geweld. Het uitvechten van conflicten op deze manier verwoest niet alleen mensenlevens, maar de menselijkheid zelf. Het mens-zijn is gebaseerd op het vermogen de dierlijke natuur te overstijgen door een gedrag aan te nemen dat zich eerder laat leiden door ethische idealen dan door de biologische instincten. In de dierlijke natuur (waarin de menselijke natuur haar oorsprong heeft) zetten natuurlijke instincten aan tot agressie en verovering van macht en bezit. In een humaan leven worden deze oude krachten vervangen door een streven naar wederzijdse redelijkheid en de bekommernis om het welzijn van iedereen. Waar dat doel gerealizeerd wordt, ontwikkelt zich een leven gebaseerd op mededogen, solidariteit en mildheid. Oorlog is een gruwel uit een bestiaal verleden.

Waarom ik optimistisch ben

Wat bestaat, is goed. Het kwaad is de ervaring van wat ontbreekt aan het bestaan. Dat is mijn filosofische (in wezen religieuze) overtuiging en die bepaalt mijn visie op de werkelijkheid. Het goede verricht noodzakelijk het goede (zoniet zou het niet goed zijn) en het behoort dus tot de natuurlijke dynamiek van het goede om zich te vermeerderen. Dat betekent dat het 'zijn' zich van nature uitbreidt. De wereld groeit en ontwikkelt zich. Het kwade is per definitie datgene wat ongewenst is, en daardoor roept het vanuit zijn eigen aard de tegenkrachten op die het trachten weg te nemen. Een stelselmatige vermindering van het kwaad en vermeerdering van het goede bepalen zo onvermijdelijk de ontwikkeling van de wereld. Het goede vermeerdert zich uit zichzelf, het kwade bewerkt zijn eigen vermindering.

Waarom ik een christen ben

Geboren uit christelijke ouders en opgegroeid in een christelijke cultuur voel ik mij erfgenaam van een groot goed. Ik neem de erfenis in dankbaarheid aan. Het christendom vertegenwoordigt niet alleen een schat aan kunst, filosofie en literatuur, het brengt vooral ook de religieuze gedachte tot uitdrukking van de nauwe band die bestaat tussen God en mens. De mens is beeld van God, en God is mens geworden. Dat is de kern van het christelijk geloof. God is het totale 'zijn'. De christen leeft in een vertrouwen op God, hetgeen betekent dat hij zijn vertrouwen aan het bestaan zelf schenkt. Het beeld dat de christen zich van God vormt is dat van een persoon, een allesomvattend, eeuwig 'ik'. Deze persoon toont zich in de gedaante van Christus, de volkomen goede mens. Naar deze goedheid verlangt de christen.

Waarom ik muziekliefhebber ben

Muziek spreekt aan op drie manieren: esthetisch, gevoelsmatig en intellectueel. Muziek is mooi (of niet mooi) en is daardoor een bron van intens (maar niet verzekerd) esthetisch genot. De gevoelsmatige impact die muziek kan hebben is, wat mij betreft, sterker dan die van elke andere kunstvorm. Muziek beroert de diepste lagen van het gemoed, alsof zij iets herkenbaar maakt van wat mensen ten diepst met elkaar verbindt. Het intellectueel plezier dat muziek verschaft, bestaat sinds Pythagoras ontdekte dat muziek pure mathematica is. Vreemd hoe getallen zo levend worden als ze via het gehoor binnendringen. Muziek ontroert me en verbaast me.

Waarom ik astrofysicus ben

Wetenschap is een vorm van zorgvuldig kijken naar de wereld waarin we ons bevinden. Met de zintuigen observeren we de verschijnselen, met het verstand interpreteren we wat we zien. Het resultaat is een fascinerend beeld van de werkelijkheid, waarin waarheid en schoonheid samengaan. De astrofysica bestudeert de sterren en sterrenstelsels en slaagt erin om deze te beschrijven en (tot op zekere hoogte) te verklaren op basis van enkele fundamentele wetten waaraan de hele natuur gehoorzaamt. Niets bevredigt de menselijke geest zo intens, als het besef dat hij in staat is te begrijpen wat hij waarneemt.

[bron: https--www.bodifee.be/wie-ben-ik]