||boek: Nocturnes|Nachtelijke gedachten over de mens, de kosmos en God|Davidsfonds

||door: Gerard Bodifée

||taal: nl
||jaar: 2010
||druk: ?
||pag.: 143p
||opm.: hardcover|zo goed als nieuw

||isbn: 978-90-5826-736-8
||code: 1:001724

--- Over het boek (foto 1): Nocturnes ---

's Nachts voelt het heelal groot en donker aan, met ruimte voor gedachten. Als het buiten donker is, als het stil wordt en iedereen slaapt, dan bevrijdt de geest zich van zijn boeien. Het zijn momenten waarop in de nacht meer licht schijnt dan overdag en alles even helder wordt. Alles is dan mogelijk en er is genoeg om over na te denken: wat hebben sterren en mensen voor elkaar te betekenen? Waartoe dient dit heelal? Wat is het doel van ons leven? Heeft het een doel?

Gerard Bodifée neemt de lezer mee naar zijn nachtelijke gedachten: korte overwegingen, ideeën over God, het heelal en de mens met zijn vreemde plannen en gedachten. Bodifées invallen nodigen je uit om je gedachten de vrije loop te laten.

GERARD BODIFEE, natuurkundige, schreef een twintigtal boeken waarin wetenschap, filosofie en religie elkaar raken. Bij Davidsfonds/Leuven verscheen van hem Weg uit de leegte en God en het gesteente over waarden, religie en wetenschap.

[bron: flaptekst]

De gedachten die 's nachts door mijn hoofd spelen, zijn mijn nocturnes, korte overwegingen, in harmonie met het nachtelijke uur, of juist niet. Wanneer de wereld tot rust komt en de geest zijn eigen rusteloosheid kan uitleven, is alles mogelijk. De geest slaat zijn vleugels uit en kiest de hoogte als richting van zijn vlucht. Of hij blijft ter plaatse en bekijkt de omgeving. Er is licht genoeg onder zoveel sterren. En genoeg om over na te denken.

God, het heelal en de mens zijn de drie thema's waarin het denken altijd weer uitmondt. Daarnaast zijn er beschouwingen over Europa en over de ruimtevaart, ambitieuze projecten waarvan doel en betekenis niet altijd duidelijk zijn.

[bron: https--www.bodifee.be/new-page-1]

[2022-02-15]

Ik moet zeggen dat het stukje over liefde wel mooi getimed was sinds ik het op Valentijn las. Het was ook een van de mooiste stukken uit deze boek tesamen met de uitleg over waarom 'Nederigheid' geen deugd is. Ik heb veel nagedacht over de gedachten in deze boek. Niet alles was even interessant, maar sommige gedachten waren onverwacht.

Het was bijvoorbeeld al lang geleden dat ik nog eens iets over de EGKS had gehoord. Ik kan me niet herinneren dat ik het nog buiten in mijn tweede middelbaar Aarderijkskunde het nog echt ben tegengekomen. Ik herken vooral de gedachten van mensen die het koud laat of die tegen de Europese Unie zijn omdat ik iemand daarover duidelijk zijn standpunt hoorde verkondigen en ik wist da tik hem niet kon overtuigen (nergens ging het belletje van de EGKS ringelen want het zat te ver weggestopt) maar dit boek maakt een uitstekend punt op dat vlak.

Tevens vond ik het ook interessant om te lezen over de huidige cancelcultuur en waarom de auteur tegen het de geschiedenis uitwissen is. Hoewel ik die argumenten nooit heb gebruikt, ben ik zelf ook tegen de cancelcultuur. Het uitwissen. Het deed me denken aan nog een andere fictieboek dat ik niet lang geleden las van Steve Berry en de Tombe van de Keizer. Ik moet toegeven toen het gedeelte van God kwam, was ik minder enthousiast... Geen hoogvliegers in die tekst... Ik moet toegeven dat het naar het einde tegenviel maar desalnietemin een prachtig werk om gelezen en overdacht te worden.

Inge [bron: https--www.goodreads.com]

De Vlaamse natuurkundige en publicist Bodifee houdt van de nacht, die hem inspireert tot denken. Dit boek brengt een selectie 'nocturnes', korte overwegingen die trachten door te dringen tot zowel de kosmos als alledaagsere geheimen. De teksten zijn onderverdeeld in vijf delen, waarin de mens, Europa, de ruimtevaart, de kosmos en God centraal staan. In Bodifees denken staat de mens in het midden van het heelal. Daarnaast benadrukt hij dat de mens meer is dan rationaliteit; hij is ook een wezen van poëzie, retoriek, romantiek, warmte en liefde. Het sterkste deel is dat over de kosmos, waarin Bodifee de indrukwekkende orde van het heelal op een plastische en bevattelijke wijze tot leven brengt. De teksten over God zijn wat minder geslaagd: Bodifees ideeën sluiten aan bij Spinoza's eenheid van God en Natuur, maar hij slaagt er niet in om die uiterste consequentie te trekken. Het uitgangspunt van Bodifee bij dat alles is spiritualistisch, maar gelukkig blijft hij ook een zoeker voor wie de werkelijkheid betekenis krijgt in een permanent wordingsproces. Hardcover. Met een register.

Redactie Vlabin-VBC [bron: nbd biblion]

De ruimte zondert af, de tijd verbindt (Gerard Bodifee) [2020-11-13]

Hieronder vindt u een gedachte van Gerard Bodifee uit het boek 'Nocturnes' naar aanleiding van de publicatie van ons vijfde Andromeda-gesprek over de tijd op 13 november 2020. https--www.huisvoorfilosofie.be

'Twee voorwerpen die zich op hetzelfde moment op verschillende plaatsen bevinden, kunnen niet hetzelfde voorwerp zijn. Twee voorwerpen die zich op verschillende momenten op dezelfde plaats bevinden, zouden hetzelfde voorwerp kunnen zijn.

Ruimte en tijd bepalen niet op dezelfde manier wat één is en wat veel is.

Wat in de ruimte verspreid ligt en in de tijd samenvalt, kan niet één ding zijn. Het gaat dan noodzakelijk om meer dan één ding. Wat daarentegen in de tijd verspreid voorkomt en in de ruimte samenvalt, kan één en hetzelfde voorwerp zij. Het is zelfs mogelijk dat wat in de tijd verspreid voorkomt en ook in de ruimte verspreid ligt één en hetzelfde voorwerp is, als de afstand niet te groot is in verhouding tot het tijdsverschil zodat de snelheid van het licht niet overschreden hoeft te worden om van de ene plaats nar de andere te gaan binnen het gegeven tijdsinterval. Als de tijdstippen verschillend zijn en de plaatsen niet (of niet te veel), dan kunnen de verschillende toestanden betrekking hebben op één ding. De tijd rijgt verschillende toestanden aaneen tot één ding. De ruimte kan dat niet. Als de plaatsen verschillend zijn maar de tijdstippen niet (of niet te veel), dan kunnen de verschillende toestanden nooit één ding zijn.

De ruimte zondert af, de tijd verbindt.

Aan dit alles is niets bijzonders. Alleen is er niemand op de wereld die begrijpt waarom het zo is.'

Gerard Bodifee uit 'Nocturnes'

[bron: https--www.lucette.be/thoughts/2020/11/13/tijd-verbindt]

--- Over (foto 2): Gerard Bodifée ---

Gerard Bodifée (Mortsel, 7 februari 1946) is een Vlaamse christelijke astrofysicus, filosoof, essayist en columnist.

Na studies in de scheikunde aan de universiteiten van Antwerpen en Gent legde hij zich toe op de sterrenkunde, in het bijzonder het probleem van de stervorming en het ontstaan van het zonnestelsel. Van 1973 tot 1975 werkte Gerard Bodifée als chemicus bij transformatorenfabriek Pauwels Transfo in Mechelen. Daarna werd hij leerkracht aan het Sint-Ritacollege in Kontich. Van 1983 tot 1985 voerde hij onderzoekingen uit aan de universiteit van Brussel op het gebied van de galactische evolutie. Hij promoveerde tot doctor in de Wetenschappen met het proefschrift Oscillerende stervorming en dissipatieve structuren in Galaxieën bij Prof. C. de Loore. Het wetenschappelijk onderzoek hiervoor werd uitgevoerd in samenwerking met Ilya Prigogine.

Van 1985 tot 1987 was hij waarnemend directeur van het Nationaal Planetarium, verbonden aan de Koninklijke Sterrenwacht van België te Brussel. Tevens presenteerde hij het sterrenkundig magazine Poolshoogte op de televisie.

Naast zijn wetenschappelijk werk is hij ook schrijver en columnist voor onder andere De Standaard en de VRT. Hij hanteert een licht ironische stijl, vaak christelijk-filosofisch bespiegelend, maar altijd onderbouwd en kritisch, niet het minst op zijn eigen wetenschapsgebied.

In 1999 richtte hij het Huis voor Filosofie op, in het kader waarvan hij cursussen geeft in binnen- en buitenland.

In 2007 werkte hij mee aan de docufilm "Sterrenkunde in Vlaanderen" van Peter Stinissen, dat in 2009 uitkwam en in de vierennegentigste uitgave van De Druivelaar belichtte hij elke maand de wonderlijke sterrenhemel.

Gerard Bodifée noemt zich een christelijk filosoof. Hij vindt de vraag naar het werkelijke bestaan van God ondergeschikt aan de positieve effecten die hij toeschrijft aan een religieus besef: moraliteit, altruïsme, zingeving en liefde zijn volgens hem niet los te maken van een christelijke oorsprong.

Bodifée heeft zich uitgesproken tegen abortus en euthanasie en een verregaande liberalisering van de wet. Het loslaten van het respect voor het leven ondermijnt volgens hem de humane waarden van onze cultuur. Hij kantte zich tegen adoptie door homoseksuele koppels, een uitspraak waarvoor de Holebifederatie hem in december 2006 de Homofobieprijs toekende.

Gerard Bodifée is getrouwd met Lucette Verboven, interviewster van het programma Braambos van de Katholieke Televisie- en Radio-Omroep vzw en auteur van verschillende boeken op religieus gebied.

Bibliografie

Gerard Bodifée publiceerde tot 2012 een twintigtal boeken, voornamelijk over onderwerpen op het domein waar wetenschap, filosofie en religie elkaar raken.

• Algemene Sterrenkunde (1977, samen met T. Dethier en E. Wojciulewitsch)
• Het Ontstaan van het Zonnestelsel (januari 1978, Volkssterrenwacht Urania v.z.w.)
• Planeetatmosferen (3de druk april 1978, Volkssterrenwacht Urania v.z.w.)
• Natuurwetenschappelijk Zakboekje 1983-1984 (1983)
• Het Vreemde van de Aarde, over strakke natuurwetten en onberekenbaar leven, Uitgeverij Pelckmans, 181 pp. (1986)
• Halley 1986, De huidige stand van het kometenonderzoek (samen met Marc Gyssens, Volkssterrenwacht Urania v.z.w.)
• Ruimte voor Vrijheid, over de onvoltooide natuur en het menselijke initiatief, Uitgeverij Pelckmans, 236 pp. (1988)
• Reflecties, over de wetenschap, het leven, en wat die van elkaar vermoeden, Uitgeverij Pelckmans, 159 pp. (1989)
• Momenten onder de Melkweg (1990)
• Het Zichtbare en het Denkbare (1990)
• Aandacht en Aanwezigheid, over creativiteit in een onvoltooide wereld, Uitgeverij Pelckmans 124 pp. (1991)
• Resonanties (1991)
• Op de Rand van een Vulkaan, Uitgeverij Pelckmans, 155 pp. (1992, Frans Verleyen in gesprekken met G. Bodifée)
• In Beginsel, elementen van een christelijke geloof, Uitgeverij Pelckmans, 78 pp. (1993)
• Klassieken van de Wetenschap, van Plato tot Prigogine, Uitgeverij Scoop, 207 pp. (1994)
• Dialoog over de Verbeterde Staat van de Wereld (1995)
• Met het Oog op Mars, Uitgeverij Scoop, 320 pp. (1997)
• Natuurlijke Ongehoorzaamheid, apologie van een ordeverstoring, Uitgeverij Pelckmans, 140 pp. (1997)
• Eclips (1999)
• Weg van Duizend Jaar (2000)
• Tot mijn Verwondering (2001)
• Tot Bestaan Bestemd (2003)
• Weg uit de Leegte, de spirituele nood van Europa, Davidsfonds uitgeverij, 84 pp. (2005)
• God en het gesteente, waarover religie en wetenschap spreken en zwijgen, Uitgeverij Davidsfonds, 168 pp. (2007)
• Diotima, Uitgeverij Pelckmans, 142 pp. (2008)
• CMG. A Catalogue of One Thousand Named Galaxies (2010) of CNG. Catalogue of Named Galaxies, in deze laatste versie op het internet te vinden.
• Nocturnes, nachtelijke gedachten over de mens, de kosmos en God, Davidsfonds uitgeverij, 143 pp. (2010)
• Nu is de tijd, over tijdelijkheid en eeuwigheid, Davidsfonds uitgeverij, 248 pp. (2012)
• De vrije wil, Sterck & De Vreese uitgeverij, 255 pp., ISBN 978 90 5615 536 0, (2019)

[bron: wikipedia]

Ik ben Gerard Bodifee, geboren op 7 februari 1946 in de auto van mijn vader op weg naar de kliniek in Mortsel. Het gezin waarin ik opgroeide bood alle geluk en geborgenheid die een kind nodig heeft. Vanaf mijn tiende of elfde was ik gefascineerd door de sterren, en voelde ik een intense religieuze bewogenheid. Die zijn allebei gebleven, mijn hele leven.

Later studeerde ik scheikunde en natuurkunde aan de universiteiten van Antwerpen, Gent en Brussel. In 1985 promoveerde ik tot doctor in de wetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel op een proefschrift over dissipatieve structuren in galaxieën. Ik verrichtte onderzoek op het gebied van het ontstaan van sterren en de evolutie van sterrenstelsels.

Ik heb gewerkt in de industrie, in het onderwijs, in wetenschappelijke instellingen en in de media. Op dit ogenblik ben ik zelfstandig auteur. Mijn belangstelling ging steeds vooral uit naar de fundamentele problemen van de theoretische natuurkunde en naar de filosofische vragen die deze oproepen. Ik heb een grote bewondering voor het verschijnsel mens, volgens elke maatstaf de meest fascinerende levensvorm op aarde en wellicht tot ver daarbuiten. In de mens ontwaken de bewustzijnsvormen van rationaliteit en religiositeit, waardoor hij de richting bepaalt van de evolutie van het leven op onze planeet.

In 1999 richtte ik het Huis voor Filosofie op, samen met Lucette Verboven. In het kader van dit Huis voor Filosofie geef ik cursussen, lezingen en studiedagen in binnen- en buitenland.

Ik publiceerde een twintigtal boeken over onderwerpen op het domein waar wetenschap, filosofie en religie elkaar raken.

Ik ben gehuwd (sinds 1999) met Lucette Verboven, de grootste schat van mijn leven.

Waarom ik platonist ben

Plato beschrijft de wereld als een onvolkomen verschijningsvorm van een volkomen werkelijkheid. De wereld is eerder een 'worden' dan een 'zijn'. In zoverre zij tot 'zijn' kwam, dat wil zeggen in zoverre zij bestaat, is de wereld goed, maar haar onvolkomenheden en vergankelijkheid verraden haar onvoltooide staat. De menselijke geest dient zich op de onvergankelijke, volmaakte wereld van het 'zijn' te richten. Bij deze visie sluit ik me aan. Plato's filosofie geeft een verantwoording (eerder dan een verklaring) voor het bestaan, en zij biedt het een perspectief dat voorbij de begrenzingen van het eigen persoonlijke leven reikt.

Waarom ik een democraat ben

De menselijke persoon is, in beginsel, soeverein. Hij is in staat te beslissen, initiatieven te nemen en de verantwoordelijkheid voor de eigen handelingen te dragen, althans tot op zekere hoogte. Dat is zijn natuur en zijn waardigheid. Wetten leggen beperkingen op aan deze intrinsiek juiste werkelijkheid, maar wetten zijn noodzakelijk om het samenleven van meerdere personen te ordenen. In een democratie wordt geen illegaliteit geduld, maar verder wel elke vorm van vrijheid en verschil van mening. Op die manier kan elke burger essentieel zichzelf blijven. Zo beantwoordt de democratie het best aan de wezenlijke natuur van de mens. Ik ben me er wel van bewust dat een democratie slechts mogelijk is in een samenleving waarvan de burger goed geïnformeerd en opgeleid is. Aan de media en het onderwijs worden daarom hoge eisen gesteld. Ik deel de opvatting van de velen die vinden dat er in dat verband binnen het Europa van vandaag redenen zijn om zich zorgen te maken.

Waarom ik conservatief ben

Alles hangt af van de betekenis van de woorden. Als 'conservatief' behoudsgezindheid betekent, meer bepaald voor wat betreft culturele en morele waarden, beschouw ik mezelf als zodanig. Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de West-Europese samenleving in een stroom van progressiviteit terechtgekomen waardoor waardevolle tradities en diepgewortelde levensopvattingen in de verdrukking kwamen en vaak zelfs niet meer getolereerd worden. Op dit ogenblik is daarom nood aan een zekere behoudsgezindheid. De tijd voor een conservatieve reflex lijkt me aangebroken. Later kunnen we dan wellicht weer wat meer progressief zijn.

Waarom ik een pacifist ben

Oorlog is een grootschalig, georganiseerd geweld. Het uitvechten van conflicten op deze manier verwoest niet alleen mensenlevens, maar de menselijkheid zelf. Het mens-zijn is gebaseerd op het vermogen de dierlijke natuur te overstijgen door een gedrag aan te nemen dat zich eerder laat leiden door ethische idealen dan door de biologische instincten. In de dierlijke natuur (waarin de menselijke natuur haar oorsprong heeft) zetten natuurlijke instincten aan tot agressie en verovering van macht en bezit. In een humaan leven worden deze oude krachten vervangen door een streven naar wederzijdse redelijkheid en de bekommernis om het welzijn van iedereen. Waar dat doel gerealizeerd wordt, ontwikkelt zich een leven gebaseerd op mededogen, solidariteit en mildheid. Oorlog is een gruwel uit een bestiaal verleden.

Waarom ik optimistisch ben

Wat bestaat, is goed. Het kwaad is de ervaring van wat ontbreekt aan het bestaan. Dat is mijn filosofische (in wezen religieuze) overtuiging en die bepaalt mijn visie op de werkelijkheid. Het goede verricht noodzakelijk het goede (zoniet zou het niet goed zijn) en het behoort dus tot de natuurlijke dynamiek van het goede om zich te vermeerderen. Dat betekent dat het 'zijn' zich van nature uitbreidt. De wereld groeit en ontwikkelt zich. Het kwade is per definitie datgene wat ongewenst is, en daardoor roept het vanuit zijn eigen aard de tegenkrachten op die het trachten weg te nemen. Een stelselmatige vermindering van het kwaad en vermeerdering van het goede bepalen zo onvermijdelijk de ontwikkeling van de wereld. Het goede vermeerdert zich uit zichzelf, het kwade bewerkt zijn eigen vermindering.

Waarom ik een christen ben

Geboren uit christelijke ouders en opgegroeid in een christelijke cultuur voel ik mij erfgenaam van een groot goed. Ik neem de erfenis in dankbaarheid aan. Het christendom vertegenwoordigt niet alleen een schat aan kunst, filosofie en literatuur, het brengt vooral ook de religieuze gedachte tot uitdrukking van de nauwe band die bestaat tussen God en mens. De mens is beeld van God, en God is mens geworden. Dat is de kern van het christelijk geloof. God is het totale 'zijn'. De christen leeft in een vertrouwen op God, hetgeen betekent dat hij zijn vertrouwen aan het bestaan zelf schenkt. Het beeld dat de christen zich van God vormt is dat van een persoon, een allesomvattend, eeuwig 'ik'. Deze persoon toont zich in de gedaante van Christus, de volkomen goede mens. Naar deze goedheid verlangt de christen.

Waarom ik muziekliefhebber ben

Muziek spreekt aan op drie manieren: esthetisch, gevoelsmatig en intellectueel. Muziek is mooi (of niet mooi) en is daardoor een bron van intens (maar niet verzekerd) esthetisch genot. De gevoelsmatige impact die muziek kan hebben is, wat mij betreft, sterker dan die van elke andere kunstvorm. Muziek beroert de diepste lagen van het gemoed, alsof zij iets herkenbaar maakt van wat mensen ten diepst met elkaar verbindt. Het intellectueel plezier dat muziek verschaft, bestaat sinds Pythagoras ontdekte dat muziek pure mathematica is. Vreemd hoe getallen zo levend worden als ze via het gehoor binnendringen. Muziek ontroert me en verbaast me.

Waarom ik astrofysicus ben

Wetenschap is een vorm van zorgvuldig kijken naar de wereld waarin we ons bevinden. Met de zintuigen observeren we de verschijnselen, met het verstand interpreteren we wat we zien. Het resultaat is een fascinerend beeld van de werkelijkheid, waarin waarheid en schoonheid samengaan. De astrofysica bestudeert de sterren en sterrenstelsels en slaagt erin om deze te beschrijven en (tot op zekere hoogte) te verklaren op basis van enkele fundamentele wetten waaraan de hele natuur gehoorzaamt. Niets bevredigt de menselijke geest zo intens, als het besef dat hij in staat is te begrijpen wat hij waarneemt.

[bron: https--www.bodifee.be/wie-ben-ik]