Een sedimentaire concretie is een harde, compacte massa of knol die ontstaat in los sediment (zoals zand, klei) of sedimentair gesteente (zoals schalie, zandsteen) door de afzetting van mineralen (cement) rond een kern, zoals een fossiel, schelp, of steen, en is vaak harder dan de omringende laag. Deze formaties vormen zich vroeg in de geschiedenis van het sediment, voordat het volledig versteent, en blijven daardoor vaak over na verwering van het zachtere gesteente eromheen.
Hoe ze ontstaan
Sedimentatie: Deeltjes bezinken en hopen zich op, bijvoorbeeld in een zee of rivier.
Minerale cementatie: Mineralen, zoals calciumcarbonaat (kalk), ijzeroxiden of silica, slaan neer uit water dat door het sediment stroomt.
Rond een kern (Nucleatie): Het cement verzamelt zich rond een organische of anorganische kern, zoals een plantenrest, bot, schelp, of een klein steentje.
Groei: De mineralen harden de deeltjes in de directe omgeving samen tot een harde, bolvormige (of onregelmatige) massa.
Kenmerken en soorten
Hardheid: Concreties zijn vaak harder dan het omringende sediment, waardoor ze bij erosie als 'stenen' overblijven.
Vorm: Vaak bolvormig, eivormig, of onregelmatig.
Voorbeelden:
Septaria: Kalkrijke klei-concreties met interne scheuren gevuld met calciet.
Vuursteen (Natuursteen): Vormt knollen in krijtgesteente.
Klei-ijzersteen: Rijk aan ijzermineralen.
Moqui Marbles: Zandsteenconcreties.
Belang
Ze bevatten vaak goed geconserveerde fossielen (zogenaamde "fossil eggs" of "pseudo-fossielen") omdat de mineralisatie het organische materiaal beschermt.
Ze zijn geologisch interessant vanwege hun ongebruikelijke vormen en samenstellingen, die veel vertellen over de vroege diagenese (gesteentevorming).