Oud-Egyptische faience ushabti uit de Late Periode (664–332 v.Chr.), 11 cm hoog, in goede staat, afkomstig uit privécollectie Londen; verworven in 2020.



UshabtiOud-Egypte, Laatste Periode, 664 - 332 v.Chr.MATERIAAL: FaienceGROOTTE: Hoogte 11 cmHERKOMST: Particuliere verzameling, Londen, jaren 1970.CONDITIE: Goed, zie foto's.De faience-ushabti heeft fijne, zorgvuldig gemodelleerde details van het gezicht, de gevlochten baard, de geaccentueerde drieledig gestreepte kruin, handen en heggen. Het figuur heeft een voetstuk en een achterzuil.Het Egyptische hiernamaals werd begrepen als een afspiegeling van de echte wereld, waar zowel goed als kwaad hun plek hadden. Degene die onrechtvaardig of boos was, werd eeuwig gestraft, terwijl de rechtvaardigen een comfortabel bestaan genoten onder reis met de zonnegod. Zelfs dan moesten de overleden zegen ingenomen worden om menselijke verantwoordelijkheden en behoeften te vervullen, zoals ze dat in het leven ook moesten doen. Hun behoefte aan voedsel en drank in het Hiernamaals was een voortdurende zorg. Als ze moesten werken in de velden van Aaru, het Rijk der Doden, en als leden van een samenleving die een hiërarchie was onderhevig aan de goden, moesten iedereen – mannen en vrouwen, heren en dienaren, koningen en koningen – bereid zijn de gewassen te cultiveren, te zaaien en te oogsten.In de wereld van de levenden werden deze basaleProductie taken uitgevoerd door de lagere klassen van de samenleving. Om dit lot te voorkomen, zochten de Egyptenaren naar een magische oplossing: ze creëerden één of meerdere figuren van henzelf om aan de emissarissen van de heersende god, Osiris, te kunnen overhandigen wanneer deze de overledene opriepen om zijn verplichtingen na te komen. Deze beeldjes, tussen de grafgiften in de tombe geplaatst, waren beelden die zowel de meester als de dienaar vertegenwoordigden.Ze staan bekend onder de naam ushabti, de term afkomstig van sabty of shabty, afgeleid van Sawab, waarvan de betekenis overeenkomt met het Griekse woord “persea”, een heilige boom waarvan het hout de oude Egyptenaren begon te gebruiken voor deze funerale afschilderingen. Het was richting de Derde Tussenperiode, in dynastie XXI, rond 1080 v.Chr., toen ze begonnen met de term wsbty, dat wil zeggen “ushabti”. Vanaf dat moment werd de naam “ushabti” afgeleid van het werkwoord wsb, wat “antwoorden” betekent, gebruikt om “hij die antwoordt” te benoemen.Het gebruik van ushabti werd in de begrafenissen in het Oude Egypte geïntroduceerd vanaf de Eerste Tussenperiode. Hun gebruik groeide tijdens het Middenrijk, de tijd waarin de Egyptenaren begonnen een spreuk in de Dodenboekteksten op te nemen, nummer 472, zodat de ushabti zou antwoorden op de roep: “De gerechtvaardigde N. zegt ‘O ushabti, toegewezen aan N, als N geroepen wordt om werk te doen, of als een onaangenehme taak aan N werd gevraagd als voor elk mannelijke plicht, zeg je ‘Ik ben hier’. Als N wordt geroepen om te waken over degenen die daar werken, ploegen op de nieuwe velden om de aarde te breken, of zand in een boot van oost naar west te vervoeren, zeg je ‘Ik ben hier’. De gerechtvaardigde N.”Deze spreuk of uiting werd op de ushabti ingeschreven, en zo verschijnt hij in de meeste gevallen gegraveerd. Vanaf het Nieuwe Rijk werden er veel vernieuwingen geïntroduceerd. Voorbeelden met teksten begonnen te prolifereren. Sommige hiervan waren wat langere teksten uit Hoofdstuk VI uit het Dodenboek. Toch vermeldt in veel gevallen de tekst eenvoudigweg de naam van de overledene, of een basale uiting, met de naam van een familielid of de posts die hij bekleedde.Ushabti's werden aanvankelijk vooral gemaakt van was, later van hout, en tegen het einde van het Middenrijk verschenen ze in steen. Vanaf het Nieuwe Rijk was het materiaal bij uitstek faience. We weten dat ze in veelvoud gemaakt werden dankzij vormpjes die bewaard zijn gebleven, en waar in sommige gevallen de gegraveerde teksten onafgemaakt waren, omdat de naam van de eigenaar ontbrak. De populairste vorm was die van de mummy tot de invoering, tegen het eind van dynastie XVIII, van figuren versierd met alledaagse kleding. Velen droegen werktuigen om in de velden te werken, zoals een mand, een ploeg of een schop, als verwijzing naar de taak die in het Hiernamaals op hen wachtte, als de symbolische weergave van hun meester. De iconografie, teksten, materialen, kleuren en hun plaatsing in het graf konden andere symbolische betekenissen suggereren.Soms werden ze geplaatst in houten doosjes, die eenvoudige of juist gesofisticeerde decoraties hadden. In het Nieuwe Rijk werden ze geplaatst in miniatuur-mummiekisten.Hoewel ze aanvankelijk werden beschouwd als kopieën van de overledene, werden de ushabti's in het Nieuwe Rijk en daarna gezien als dienaren of een vorm van slavernij, en om die reden werden ze massaal geproduceerd. Er waren zowel vrouwen als mannen, waaronder specialisten in verschillende activiteiten. Soms stonden ze onder toezicht van opzichters, en deze werden onderscheiden door het dragen van een kilt. Dit is het geval voor farao Toetankamon: hij had driehondervijenzijfenendvijf ushabti onder zijn bevel, één voor elke dag van het jaar; zesendertig opzichters, één voor elk team van tien arbeiders; en twaalf hoofdopzichters, één voor elke maand van het jaar. Dit kwam uit op vierhonderdertien dienstknechten in de Otherworld. De vrees om deze taken te moeten uitvoeren die door Osiris aan de doden werd opgelegd, betekende dat in sommige begrafenissen zelfs ushabti's aanwezig waren die als vervangers of stand-ins konden dienen, indien nodig, voor de belangrijkste.Het is logisch te denken dat geen farao dit soort taken persoonlijk had willen uitvoeren, en dus op het noodzakelijke moment werd de op de ushabti-begrafenis geschreven uiting voorgelezen, zodat dit object leven kreeg om op te roepen te antwoorden, ter vervanging van de farao in het werk.


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Biedingen zijn alleen geldig via de website van Catawiki.