Egyptische ushabti uit faience uit de Late Periode (664–332 v.Chr.), ca. 11,5 cm hoog, in goede staat, provenance uit privéverzameling in Londen en in 2020 aangekocht.



UshabtiOudegodsdierlijk Egypte, late Periode, 664 - 332 v.Chr.MATERIAL: faienceGROOTTE: Hoogte 11,5 cmHERKOMST: Priveverzameling, Londen, jaren 1970.CONDITIE: Goed, zie foto’s.De faience-shabti heeft fijne vormgegeven details van gezicht, de gevlochten baard, gevingerde drape, handen en pales. Het figuurtje heeft een sokkel en een achterkolom.Het Egyptische hiernamaals werd begrepen als een spiegel van de echte wereld, waarin zowel goeds als kwaads hun plaats hadden. Diegenen die oneerlijk of kwaad waren, kregen eeuwige straf, terwijl de rechtvaardigen een comfortabel bestaan genoten reisend met de zonnegod. Zelfs dan, wanneer de overledene zo gezegend was, bleef men verplicht menselijke verantwoordelijkheden en behoeften na te komen, op dezelfde manier als in het leven. Hun behoefte aan voedsel en drank in het Hiernamaals was een constante zorg voor hen. Als zij verplicht waren te werken op de Velden van Aaru, in het Koninkrijk der Doden, en als leden van een samenleving die een hiërarchie kende die door de goden werd geregeerd, moesten iedereen – mannen en vrouwen, heren en dienstboden, koningen en koninginnen – bereid zijn gewassen te verbouwen, te planten en te oogsten.In de wereld van de levende werden deze fundamentele productie Taken vooral door de lagere klassen van de samenleving uitgevoerd. Om dit lot te ontlopen zochten de Egyptenaren naar een magische oplossing: zij maakten één of meer figuren van zichzelf om aan de bode­mannen van de heersende god, Osiris, over te geven wanneer deze de overledene opriep om zijn plichten na te komen. Deze staafjes, geplaatst tussen de grafgiften in de tombe, waren afbeeldingen die zowel de meester als de knecht vertegenwoordigden.Zij worden aangeduid met de naam ushabti, de term afkomstig van sabty of shabty, afgeleid van Sawab, waarvan de betekenis overeenkomt met het Griekse woord “persea”, een heilige boom waarvan het hout de oude Egyptenaren begon te gebruiken voor deze begrafeniseffigies. Het was tijdens de Derde Tussenperiode, in dynastie XXI, rond 1080 v.Chr., toen zij de term wsbty begonnen te gebruiken, dat men begon met de naam “ushabti”; vanaf toen werd de naam “ushabti” afgeleid van het werkwoord wsb betekende “antwoorden” en werd gebruikt om “hij die antwoordt” aan te duiden.Het gebruik van ushabti werd in de begrafenissen in het Oude Egypte ingevoerd vanaf de Eerste Tussenperiode. Hun gebruik groeide gedurende het Middenrijk, de periode waarin de Egyptenaren begonnen een spreuk op te nemen in de Doopteksten, nr. 472, zodat de ushabti zou antwoorden op de oproep: “De rechtvaardige N. zegt ‘O ushabi, bestemd voor N, als N geroepen wordt om werk te doen, of als een onaangename taak aan N gevraagd wordt als voor een mens in zijn plicht, zeg jij: ‘Ik ben hier’. Als N wordt geroepen om over degenen die daar werken te waken, het ploegen van de nieuwe velden om de aarde te breken, of om zand over te schepen in een boot van oost naar west, zeg jij: ‘Ik ben hier’. De rechtvaardige N.”Deze spreuk of uitdrukking werd op de ushabti’s gegraveerd, en zo verschijnt ze in de meeste gevallen daar gegrift. Vanaf het Nieuwe Rijk werden er veel innovaties doorgevoerd. Voorbeelden met teksten begonnen te prolifereren. Enkele daarvan waren wat langere teksten uit Hoofdstuk VI uit het Dodenboek. Toch werd in vele gevallen de tekst eenvoudigweg de naam van de overledene aangegeven, of een basisuitspraak, met de naam van een familielid of de posten die hij bekleedde.Ushabti’s werden aanvankelijk vooral gemaakt van was, later van hout, en tegen het eind van het Middenrijk verschenen ze in steen. Vanaf het Nieuwe Rijk was het materiaal bij uitstek faience. We weten dat ze in veelvoud werden geproduceerd dankzij gieten die bewaard zijn gebleven, en waar in sommige gevallen de gegraveerde teksten onvolledig waren, omdat de naam van de eigenaar ontbrak. De meest populaire vorm was die van de mummie tot aan de invoering, tegen het einde van dynastie XVIII, van figuren versierd met alledaagse kleding. Velen droegen werktuigen om in de velden te werken, zoals een mand, een ploeg of een houk, als verwijzing naar de taak die voor hen in het Hiernamaals lag, als symbolische representatie van hun meester. De iconografie, teksten, materialen, kleuren en hun plaatsing in de tombe konden andere symbolische betekenissen suggereren.Soms werden ze in houten kisten geplaatst, die eenvoudige zijn konden zijn of met verfijnde versieringen. In het Nieuwe Rijk werden ze in miniatuurhoogten geplaatst.Hoewel ze aanvankelijk werden beschouwd als replica’s van de overledene, werden de ushabti’s in het Nieuwe Rijk en daarna gezien als dienaren of als een soort slavene, en om die reden werden ze in massa geproduceerd. Er waren zowel vrouwen als mannen bij, waaronder specialisten in verschillende activiteiten. Soms stonden ze onder supervisie van opzichters, en deze werden onderscheiden door het dragen van een cachet. Dit is het geval bij de farao Toetanchamon: hij had driehonderdvierenzestig ushabtis tot zijn beschikking, één voor elke dag van het jaar; drieendzestig opzichters, één voor elk team van tien arbeiders; en twaalf hoofdopzichters, één voor elke maand van het jaar. Dit kwam uit op vierhonderddertien dienstknechten in het Land van Hiernamaals. De vrees om deze taken uit te voeren die door Osiris aan de doden werd opgelegd, betekende dat in sommige begrafenissen er zelfs ushabti’s aanwezig waren die als vervangers of stand-ins konden fungeren, indien nodig, voor de hoofdfiguren.Het is logisch te denken dat geen enkele farao deze taak persoonlijk zou hebben willen uitvoeren, en dus zou op het noodzakelijke moment de uitspraak die op het lichaam van de ushabti was geschreven, worden voorgelezen zodat dit voorwerp leven kreeg om de oproep te beantwoorden, ter vervanging van de farao in het werk.


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Biedingen zijn alleen geldig via de website van Catawiki.