Oud Egyptische faience ushabti uit de Late Periode (664–332 v.Chr.), 11 cm hoog, in goede staat; afkomst: particuliere collectie Londen.



UshabtiOud Egypte, Laatste Periode, 664 - 332 v.Chr.MATERIAAL: FaienceGROOTTE: Hoogte 11 cmHERKOMST: Particuliere verzameling, Londen, jaren 1970.CONDITIE: Goed, zie foto's.De faience shabti heeft fijne gemodelleerde details van het gezicht, de gevlochten baard, de rimpelige drievoudige pruik, handen en spitsen. Het beeld heeft een sokkel en een achterzuil.Het Egyptische Nieuwe Leven werd begrepen als een spiegel van de echte wereld, waar zowel goed als kwaad hun plek hadden. Degenen die onrechtvaardig of slecht waren, werden eeuwig gestraft, terwijl de rechtvaardigen een comfortabel bestaan genoten doordat ze met de zonnegod meereisden. Zelfs toen degene die zo gezegend was, bitter genoeg, verplicht waren om menselijke verantwoordelijkheden en behoeften te vervullen, op dezelfde manier als in het leven. Hun behoefte aan voedsel en drank in het Dafterleven was een constante zorg. Als ze moesten werken in de Velden van Aaru, het Rijk van de Doden, en als leden van een samenleving die een hiërarchie onder de goden was, moesten iedereen – mannen en vrouwen, heren en dienaren, koningen en koninginnen – bereid zijn om de gewassen te bewerken, te zaaien en te oogsten.In de wereld der levenden werden deze basale productie- taken uitgevoerd door de lagere klassen van de samenleving. Om dit lot te ontlopen zochten de Egyptenaren naar een magische oplossing: ze creëerden één of meer figuren van zichzelf om aan de boodschappers van de heersende god Osiris te kunnen overhandigen wanneer deze de overledene opriep om zijn verplichtingen na te laten komen. Deze beeldjes, geplaatst tussen de grafgiften in de tombe, waren afbeeldingen die zowel de heer als de dienaar vertegenwoordigden.Ze staan bekend onder de naam ushabti, de term afgeleid van sabty of shabty, afkomstig van Sawab, waarvan de betekenis overeenkomt met het Griekse woord “persea”, een heilige boom waarvan het hout de oude Egyptenaren begon te gebruiken voor deze funerale afbeeldingen. Het was richting het Derde Tussenliggende Periode, in dynastie XXI, rond 1080 v.Chr., toen men begon de term wsbty te gebruiken, dat is, “ushabty”. Vanaf dat moment werd de naam “ushabti” afgeleid van het werkwoord wsb, wat “antwoorden” betekent, en werd gebruikt om “hij die antwoordt” te noemen.Het gebruik van ushabti werd vanaf de Eerste Tussenliggende Periode opgenomen in de begrafenissen in het Oude Egypte. Hun gebruik groeide tijdens het Middenrijk, de periode waarin de Egyptenaren begonnen een spreuk op te nemen in de Coffin Texts, nr. 472, zodat de ushabti zou antwoorden op de roep: “De gerechtigde N. zegt ‘O ushabti, aan N toegewezen, als N wordt geroepen om enig werk te doen, of als een onaangename taak aan N wordt gevraagd zoals voor elk mens voor zijn plicht, zeg jij ‘Ik ben hier’. Als N wordt geroepen om toe te zien op degenen die daar werken, ploegen in de velden om de aarde te breken, of om zand over te zetten in een boot van oost naar west, zeg jij ‘Ik ben hier’. De gerechtigde N.”Deze spreuk of uitdrukking werd op ushabti’s gegraveerd, en in de meeste gevallen komt deze zo voor gegrift terug. Vanaf het Nieuwe Rijk werden veel innovaties geïntroduceerd. Voorbeelden met teksten begonnen te prolifereren. Sommigen waren wat langere teksten uit hoofdstuk VI van het Boek der Doden. Toch geeft in veel gevallen de tekst simpelweg de naam van de overledene aan, of een basale uitdrukking, met de naam van een familielid of de functies die hij bekleedde.Ushabti’s werden aanvankelijk vooral gemaakt van was, later van hout, en tegen het einde van het Middenrijk verschenen ze in steen. Vanaf het Nieuwe Rijk was faience het voornaamste materiaal. We weten dat ze in meerdere stuks werden geproduceerd dankzij gieten waarmee ze bewaard zijn gebleven, en waar in sommige gevallen de gegraveerde teksten onvolledig waren, aangezien de naam van de eigenaar ontbrak. De meest populaire vorm was die van de mummie totdat aan het eind van dynastie XVIII figuren werden geïntroduceerd die met alledaagse kleding waren versierd. Velen droegen gereedschap om in de velden te werken, zoals een mand, een ploeg of een kruiwagen, als verwijzing naar de taak die verwezenlijking van het hiernamaals wachtte, als de symbolische voorstelling van hun meester. De iconografie, teksten, materialen, kleuren en hun plaatsing in het graf konden andere symbolische betekenissen suggereren.Soms werden ze geplaatst in houten dozen, die eenvoudige of juist verfijnde decoraties konden hebben. In het Nieuwe Rijk werden ze geplaatst in miniatuursarcophagen. Terwijl ze in eerste instantie werden beschouwd als reproducties van de overledene, werden ushabti’s in het Nieuwe Rijk en daarna gezien als dienaren of een soort slaaf, en om die reden werden ze massaal geproduceerd. Er waren zowel vrouwen als mannen, ook vaklieden in verschillende activiteiten. Soms stonden ze onder toezicht van opzichters, en deze werden onderscheiden door het dragen van een lendenband. Dit is het geval voor de farao Tutankhamon: hij had driehonderdvierenenzestig ushabti’s tot zijn beschikking, één voor elke dag van het jaar; drieëndzestig opzichters, één voor elk team van tien arbeiders; en twaalf hoofdopzichters, één voor elke maand van het jaar. Dit kwam uit op in totaal vierhonderd en dertien dienaren in het Anderewereld. De vrees om deze taken te moeten verrichten die Osiris aan de doden oplegde, betekende dat in sommige begrafenissen er zelfs ushabti’s waren die als vervangers of stand-ins zouden fungeren, indien nodig, voor de hoofdfiguren.Het is logisch te denken dat geen farao dit soort taken persoonlijk zou hebben willen uitvoeren, en zo werd op het juiste ogenblik de op de lichamen van de ushabti geschreven uiting voorgelezen zodat dit voorwerp leven kreeg om op de oproep te antwoorden en de farao te vervangen bij het werk.


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Biedingen zijn alleen geldig via de website van Catawiki.