Het Sacrament van Mirakel - Luc Dequeker

Mei 1370
Een zestal joden sterft op de brandstapel te Brussel. Zij zouden gestolen hosties met messen doorboord hebben. De hosties zouden gebloed hebben. Zo wordt een hardnekkige cultuslegende geboren. Vijfhonderd jaar lang worden de miraculeuze hosties vereerd in de Brusselse Sint-Michiels en Sint-Goedele kathedraal.

Deze boeiende historische studie toont aan dat de joden ten onrechte werden beschuldigd. Het eucharistisch wonder van de bloedende hosties heeft nooit plaatsgevonden. Lichtgelovigheid en godsdienstijver joegen de joden de dood in. Of waren het financiële belangen van de clerus, geënt op sluimerende anti-joodse gevoelens?

De glasramen, schilderijen en wandtapijten in de historische kathedraal vertellen tot op vandaag het verhaal van de hostieschennis. Het Sacrament van Mirakel is een vrijmoedige en kritische bevraging van de Middeleeuwen. Een vreselijk getuigenis van misplaatste geloofsijver.

Auteur

Luc DEQUEKER (Roeselare, 1931), em. hoogleraar Judaïstiek van de K.U.Leuven, is lid van het Overlegorgaan van Christenen en Joden in België en van de Interuniversitaire Werkgroep voor de Studie van het Jodendom Bij Davidsfonds/Leuven publiceerde hij Joden en Christenen, Vijanden of partners?

Recensie

Bezoekers van de St. Michiels- en St. Goedelekathedraal in Brussel kunnen in het noordelijk gedeelte, waar nu het museum gevestigd is, de zestiende-eeuwse glasramen bezichtigen waarop joodse martelaren uit Brussel en Leuven worden getoond die in 1370 zijn verbrand op beschuldiging van hostieschending. Zij zouden geconsacreerde hosties uit een kerk hebben gestolen en die met messen hebben doorboord, waarop de hosties gingen bloeden. Door hun plaats in deze kerk, waar ook nu de Belgische koningen worden gekroond, kregen de hosties als 'landsrelikwie' een belangrijke status. In deze diepgaande studie beschrijft Lux Dequeker, hoogleraar judaïstiek in Leuven, het onderzoek dat hij instelde naar deze hardnekkige legenden, die ook na de gelijkstelling van de joden in België niet verdwenen. Dequeker volgde twee sporen: de vraag naar de authenticiteit van het 'mirakel' en die naar de 'schuld' van de joden. Na Verlichting en later Secularisatie verliest het hostieverhaal in de negentiende eeuw zijn miraculeuze karakter. Voor de schuldvraag van de joden bestond minder belangstelling. Na bestudering van vele bronnen benadrukt Dequeker dat de joden in 1370 zijn veroordeeld op grond van ongeloofwaardig materiaal.
NBD Biblion, Hanna Blok