Een houten masker met de titel ‘A wooden mask’, toegeschreven aan de Bobo-cultuur uit de regio Bobo-Dioulasso in Burkina Faso, is versierd met geometrische motieven en is 100 cm hoog.

Titel:

Een houten masker - Bobo - Burkina Faso (Zonder

Geschatte waarde:

€1100.0

Belangrijk:

Winnende biedingen zijn exclusief 9% koperbescherming + €3





Bobo-masker met geometrische ornamentiek en gestileerde dierenfiguur - regio Bobo-Dioulasso, Burkina FasoCultuur: Bobo, toegeschrevenHerkomst: regio Bobo-Dioulasso, zuidwestelijk Burkina FasoMateriaal: hout, gesneden, polychrome beschildering in zwart, wit en aardetinten, rode glazen kralen of soortgelijke decoratieve elementen, organische bindingen, inclusief standaard.Objecttype: groot masker met geometrisch ontwerp en zoomorfe en mogelijk kosmologische symbolenCulturele context: Maskertradities van de Bobo in westelijk Burkina Faso, met name in verband met initiatie, sociale vernieuwing en religieuze overtuigingen rond de tijd van DoDatering: onzekerBeschrijvingDit uitzonderlijk expressieve houten masker uit de regio Bobo-Dioulasso wordt gekenmerkt door een strikt symmetrische, vlakke compositie, waarvan het monumentale effect voortkomt uit het samenspel van geometrische vormen, contrasterende kleurvlakken en zorgvuldig vervaardigde reliëfstructuren. Het masker heeft een breed, bijna kruisvormig silhouet met horizontaal uitstekende boven- en onderzijden en een naar beneden gerichte, trapeziumvormige verbreding aan de bovenzijde. De buitencontouren zijn gearticuleerd door meerdere schuine lijnen, die een dynamische, bijna vleugelachtige totaalvorm creëren. De bovenste helft wordt gedomineerd door een breed, licht naar boven gebogen dwarsveld, waarvan het oppervlak volledig bedekt is met diagonaal gerangschikte, reliëfachtige driehoekige en ruitvormige patronen. De afzonderlijke velden zijn afwisselend licht en donker gekleurd, waardoor een ritmisch dynamische structuur ontstaat die doet denken aan schubben, veren of een gestileerd textielweefsel. In het midden van de bovenste zone bevindt zich een groot, halfrond motief dat door een verticale as wordt gedeeld. De donkere binnenvlakken vertonen onregelmatige sporen van wit pigment, terwijl de buitenrand wordt geaccentueerd door zorgvuldig ingekerfde lijnen. Onder deze zone bevinden zich twee ronde, licht verhoogde elementen, versierd met talrijke kleine rode kralen. Hun regelmatige rangschikking geeft ze een opvallende ornamentele uitstraling en suggereert dat het ogen of symbolische middelpunten van de voorstelling kunnen zijn. Tussen deze elementen loopt een krachtige, verticaal uitstekende band, die naar beneden doorloopt en eindigt in een klein, eveneens rood ringmotief. Dit zou een gestileerde neus met neussieraad kunnen voorstellen, of een zelfstandig symbolisch element zijn. Verschillende concentrisch gerangschikte bogen flankeren het centrale gezichtsgebied en versterken de indruk van een zorgvuldig geordende geometrische beeldtaal. De onderste helft wordt gedomineerd door diagonale ruit- en driehoekspatronen, die doorlopen in de zijdelings uitstekende delen. De trapeziumvormige onderrand heeft verschillende horizontaal op elkaar gestapelde rijen driedimensionaal uitstekende driehoeken, evenals een afsluitende zone met hoekige inkervingen. Op het bovenste punt rijst een korte, cilindervormige uitloper op met een donker, organisch ogend kroonstuk, waarvan de precieze vorm en functie niet helemaal duidelijk zijn. Het gehele oppervlak vertoont een gelaagde patina met duidelijke gebruikssporen, kleine beschadigingen, scheuren en gedeeltelijk pigmentverlies. Vooral in het onderste gedeelte zijn diepere scheuren in het hout zichtbaar. De moderne zwarte metalen bevestiging maakt geen deel uit van het oorspronkelijke ontwerp.Kunsthistorische analyseDe Bobo behoren tot de belangrijkste etnische groepen in westelijk Burkina Faso. Hun traditionele leefgebied strekt zich voornamelijk uit over de regio's rond Bobo-Dioulasso, Houndé en aangrenzende gebieden. De religieuze en artistieke tradities van de Bobo worden gekenmerkt door een complex stelsel van sociale instellingen, initiatiegemeenschappen en rituele praktijken, waarin maskers een centrale rol kunnen spelen. De religieuze orde rond Do is van bijzonder belang, omdat deze verband houdt met opvattingen over sociale vernieuwing, morele orde en de relatie tussen de menselijke gemeenschap en hogere machten. De maskerkunst van de Bobo omvat uiteenlopende vormen, waaronder antropomorfe, zoomorfe en sterk geabstraheerde geometrische ontwerpen. Kenmerkend zijn vooral grootformaat houten maskers waarvan de oppervlakken zijn versierd met contrastrijke zwarte, witte en soms gekleurde ornamenten. Op grond van zijn uitwaaierende silhouet, symmetrische compositie en complexe geometrische oppervlakontwerp kan het huidige masker formeel binnen deze context worden geplaatst. Vooral de consequente reductie van de afgebeelde vorm tot geometrische basisvormen valt op. De brede horizontale uitsteeksels en de strikt gestructureerde centrale as creëren een monumentaal effect dat niet gericht is op een naturalistische weergave. In plaats daarvan ontstaat een zelfstandige beeldtaal waarin ornamentale structuur en mogelijke figuratieve verwijzingen samenvloeien. De vorm zou kunnen verwijzen naar een gestileerde dierenfiguur of een bovenpersoonlijk wezen. Een definitieve identificatie als een specifiek type Bobo-masker is echter niet mogelijk zonder een gedocumenteerde lokale benaming en etnografische vergelijkingsobjecten. Ook de ongebruikelijke applicaties van rode kralen verdienen bijzondere aandacht, omdat ze duidelijke visuele accenten vormen binnen het verder strikt geometrische ontwerp. Op basis van de foto kan niet worden vastgesteld of deze elementen deel uitmaakten van het oorspronkelijke ontwerp of in de loop der tijd zijn toegevoegd.Symboliek en geometrische beeldtaalHet ornamentale ontwerp van het masker vormt het belangrijkste middel om de mogelijke symbolische betekenis ervan uit te drukken. Vooral opvallend is dat het oppervlak vrijwel volledig bedekt is met regelmatig gerangschikte driehoeken, ruiten, bogen en concentrische vormen. Binnen verschillende West-Afrikaanse maskertradities dienen dergelijke geometrische patronen niet uitsluitend ter versiering, maar kunnen ze ook verwijzen naar opvattingen over orde, beweging, overgang en de relatie tussen de zichtbare en onzichtbare wereld. Bij de Bobo zijn complexe symbolische verbanden tussen de maskervorm, religieuze verbondenheid en rituele handelingen gedocumenteerd. De specifieke betekenis van afzonderlijke motieven varieert echter naargelang de lokale traditie en het type masker. De diagonaal gerangschikte driehoekenrijen aan de bovenzijde zouden kunnen doen denken aan verenstructuren, schubben of gestileerde natuurlijke vormen. De brede, uitwaaierende zijgedeelten versterken de indruk van een vleugelachtige vorm en suggereren mogelijk een verband met een vogelmotief. Een dergelijke interpretatie blijft echter hypothetisch. De twee ronde, rood getinte elementen in het midden kunnen als ogen worden geïnterpreteerd, waardoor de geometrische compositie antropomorf of zoomorf leesbaar wordt. Door hun intense kleur onderscheiden ze zich duidelijk van de rest van het oppervlak en krijgen ze een bijzondere visuele betekenis. De verticale centrale as ordent de gehele voorstelling en verbindt de halfronde zone aan de bovenzijde met het ringmotief aan de onderzijde. Zo ontstaat een strikt symmetrische beeldordening die de indruk wekt van een bewust geconstrueerde symbolische figuur. De concentrische bogen kunnen aanvullende ornamentale of iconografische betekenissen hebben, maar zonder kennis van de lokale traditie kan hun betekenis niet betrouwbaar worden vastgesteld. Het zwart-witte kleurenschema is kenmerkend voor talrijke maskertradities in westelijk Burkina Faso. Het sterke contrast vergroot de leesbaarheid van de geometrische patronen en was waarschijnlijk bijzonder belangrijk tijdens rituele opvoeringen.Rituele functie en sociale contextBobo-maskers zijn traditioneel nauw verbonden met sociale en religieuze instellingen. Ze kunnen verschijnen bij initiatieceremonies, begrafenisrituelen, landbouwfeesten en gemeenschappelijke vernieuwingsrituelen. In dergelijke contexten zijn maskers niet slechts gesneden voorwerpen, maar onderdelen van complexe opvoeringen waarin kostuums, beweging, muziek en rituele handelingen samenkomen. De specifieke betekenis van een masker hangt daarom in belangrijke mate af van de gebruikscontext. Gezien zijn grote, uitwaaierende vorm kan dit specifieke masker bedoeld zijn geweest voor een dynamische presentatie tijdens een dergelijke opvoering. Het brede silhouet en de contrastrijke ornamentiek zouden een opvallend visueel effect opleveren, vooral bij wisselende houdingen en bewegingen. Het kroonstuk bovenaan kan deel hebben uitgemaakt van een bevestiging of aanvullende constructie. De exacte opbouw van de oorspronkelijke draagconstructie kan echter niet worden vastgesteld op basis van de vooraanzichtfoto. Zonder de achterzijde te onderzoeken is het onmogelijk te bepalen of het masker direct voor het gezicht werd gedragen, boven op het hoofd werd bevestigd of op een andere manier werd gepresenteerd. De zichtbare beschadigingen en het pigmentverlies kunnen samenhangen met een langdurig gebruik, maar bieden geen betrouwbare basis om de oorspronkelijke rituele functie te reconstrueren. Een specifieke toeschrijving aan een bepaalde initiatiegemeenschap, een lokale cultusgemeenschap of een bekende gemaskerde figuur blijft daarom onzeker.Kunsthistorische beoordelingHet masker wordt gekenmerkt door zijn strikt symmetrische compositie en vrijwel volledig geometrische oppervlakontwerp. De uitwaaierende horizontale vormen geven het object een opmerkelijke ruimtelijke aanwezigheid, terwijl de verticale centrale as de complexe ornamentiek tot een samenhangend geheel verenigt. Vooral het samenspel van de driedimensionaal uitstekende driehoekenrijen en de fijn ingekerfde concentrische bogen valt op. De reliëfachtige behandeling van het oppervlak creëert een levendig spel van licht en schaduw, dat nog wordt versterkt door de contrastrijke beschildering. Binnen deze geometrische ordening vormen de applicaties van rode kralen kleine, maar krachtige blikvangers met een grote visuele intensiteit. Het masker is een voorbeeld van een artistieke benadering waarin figuratieve weergave en abstracte ornamentiek niet als tegenpolen worden beschouwd, maar samenvloeien tot een zelfstandige symbolische taal. Binnen de diverse maskerkunst van Burkina Faso getuigt dit werk van een opmerkelijk vermogen tot formele beknoptheid en de monumentale vormgeving van tweedimensionale houten sculptuur. De kunsthistorische betekenis ervan ligt vooral in de combinatie van ornamentale complexiteit, mogelijke rituele functie en een uitzonderlijk krachtige visuele aanwezigheid.LiteratuurLe Moal, Guy: Les Bobo: Nature et fonction des masques. Parijs: ORSTOM, 1980.Roy, Christopher D. / Wheelock, Thomas G.: Land of the Flying Masks: Art and Culture in Burkina Faso. München: Prestel, 2007.Kerchache, Jacques / Paudrat, Jean-Louis / Stéphan, Lucien: L'art africain. Parijs: Citadelles & Mazenod, 1988.De etnografische studies van Guy Le Moal behoren tot de fundamentele wetenschappelijke werken over de religieuze overtuigingen en maskertradities van de Bobo. De publicatie van Christopher D. Roy en Thomas G. Wheelock biedt belangrijke kunsthistorische referenties voor de maskerkunst van Burkina Faso en de regionale diversiteit ervan. De hierboven genoemde werken dienen om het huidige masker cultureel en stilistisch te contextualiseren. Ze vormen echter geen rechtstreekse publicatie of definitieve identificatie van dit specifieke object.Auteursrecht en wetenschappelijke documentatieSommige informatie en foto's zijn met behulp van kunstmatige intelligentie gegenereerd en zijn gebaseerd op gepubliceerde bronnen op het gebied van etnografie, archeologie en kunstgeschiedenis. Originele teksten en foto's kunnen auteursrechtelijk beschermd zijn. Alle rechten blijven voorbehouden aan de respectieve rechthebbenden.Inv. nr. MAZ34065Informant: Petit Coulibaly


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item