Description
Het werk dat we voor ons hebben is L'Élémens d’histoire naturelle et de chimie van Antoine-François de Fourcroy, in 1786 in Parijs uitgegeven door boekhandelaar Gaspard-Joseph Cuchet. Het is belangrijk meteen één detail te verduidelijken: dit is geen boek uit de negentiende eeuw, maar een werk uit de tweede helft van de achttiende eeuw, om precies te zijn uit 1786. Juist deze datering maakt het bijzonder betekenisvol: het boek ontstond namelijk in een van de boeiendste perioden uit de Europese geschiedenis, toen de Verlichting de manier waarop men de natuur, de geneeskunde en de wetenschap beschouwde ingrijpend veranderde.De auteur: Antoine-François de FourcroyAntoine-François de Fourcroy werd in 1755 in Parijs geboren. Als zoon van een apotheker ging hij medicijnen studeren en promoveerde hij in 1780, maar al snel bleek dat zijn ware roeping de chemie was. Hij was leerling van Jean-Baptiste-Michel Bucquet, een van de belangrijkste figuren in het Parijse chemieonderwijs, en begon juist in het laboratorium van zijn leermeester privélessen te geven.Zijn carrière verliep razendsnel. In 1784 volgde hij P. J. Macquer op als docent chemie aan de Jardin du Roi, een van de belangrijkste wetenschappelijke centra van Frankrijk. Zijn lessen trokken een groot publiek dankzij zijn uitzonderlijke vermogen om wetenschappelijke vraagstukken die destijds uiterst ingewikkeld waren begrijpelijk te maken. In 1785 werd hij bovendien lid van de Académie Royale des Sciences.Fourcroy was niet alleen wetenschapper, maar ook een groot popularisator. Hij wilde de chemie uit de laboratoria en de kleine kring van specialisten naar buiten brengen en omvormen tot een geordende, onderrichtbare en toegankelijke discipline. De Société d'Histoire de la Pharmacie benadrukt juist de fundamentele rol die zijn colleges en werken speelden bij de verspreiding van de ‘nieuwe chemie’.Het werk en de inhoudHet boek kwam voort uit een reeks lessen die Fourcroy in zijn eigen laboratorium was begonnen te geven. De eerste versie, gepubliceerd in 1782, droeg de titel Leçons élémentaires d'histoire naturelle et de chimie. De tweede editie, waartoe het gefotografeerde exemplaar behoort, werd grondig uitgebreid en kreeg de titel Élémens d'histoire naturelle et de chimie. Het werk verscheen in vier delen. Het vierde deel telt meer dan vijfhonderd pagina's en de complete editie is voorzien van wetenschappelijke platen.De titel is op zichzelf al veelzeggend. Fourcroy beschouwt chemie niet als een op zichzelf staande discipline: hij brengt haar in verband met de natuurlijke historie, de geneeskunde en de systematische bestudering van de verschijnselen in de fysieke wereld. Hij wilde een methodisch overzicht opstellen van de beschikbare chemische kennis en de verschillende theorieën die destijds bestonden met elkaar vergelijken.We hebben hier dus te maken met een boek uit een periode van wetenschappelijke overgang. Eeuwenlang was de natuur geïnterpreteerd aan de hand van categorieën die uit de traditie waren overgeleverd; in de achttiende eeuw beginnen wetenschappers daarentegen nauwkeuriger waarnemingen, herhaalbare experimenten, strikte classificaties en een gedeelde wetenschappelijke taal te verlangen.De relatie met Lavoisier en de chemische revolutieOm de waarde van dit werk werkelijk te begrijpen, moeten we het plaatsen in de context van de zogenoemde chemische revolutie.Een van de absolute hoofdrolspelers in deze verandering was Antoine-Laurent Lavoisier. Fourcroy kende Lavoisier persoonlijk en sloot zich, na aanvankelijk te hebben geaarzeld, in 1786 aan bij diens antiflogistische theorie. Kort daarna werkte hij met Lavoisier, Guyton de Morveau en Claude-Louis Berthollet aan de Méthode de nomenclature chimique uit 1787, die de nieuwe chemie een veel rationelere taal moest geven.Deze ontwikkeling is van fundamenteel belang. De wetenschap ontdekte niet simpelweg nieuwe stoffen, maar leerde ze ook op een nieuwe manier te benoemen en te ordenen. Taal werd een instrument van kennis.Het is veelzeggend dat Lavoisier slechts drie jaar na deze editie, in 1789, zijn beroemde Traité élémentaire de chimie zou publiceren, eveneens bij Cuchet. Fourcroy’s boek bevindt zich dus midden in die intellectuele periode die de moderne chemie enkele van haar fundamenten zou geven.De drukker, de boekhandelaar en de boekcultuurOp het titelblad staat de vermelding ‘Chez Cuchet, Libraire, rue & hôtel Serpente’. Het gaat om Gaspard-Joseph Cuchet, een Parijse boekhandelaar die actief was in de tweede helft van de achttiende eeuw. Bronnen situeren hem in de rue et hôtel Serpente, een adres dat met zijn uitgeversactiviteiten verbonden raakte.Het is goed om de rol van de boekhandelaar te onderscheiden van die van de drukker in engere zin: op het titelblad van dit boek wordt Cuchet aangeduid als boekhandelaar/uitgever, maar op grond daarvan alleen kunnen we niet vaststellen dat hij zelf de typografische zetting en het drukken verzorgde. Dit onderscheid is belangrijk, omdat bij de productie van een boek in de achttiende eeuw vaak een netwerk van verschillende betrokkenen kwam kijken: auteur, drukker, boekhandelaar, graveurs en andere ambachtslieden.Cuchet was echter geen onbeduidende naam in de Parijse wereld van wetenschappelijke uitgaven. Zijn fonds omvatte belangrijke werken en enkele jaren later zou hij ook Lavoisiers Traité élémentaire de chimie uitgeven. Zijn boekhandel maakte dus deel uit van het Parijse netwerk waarin wetenschappelijke, filosofische en politieke ideeën zich snel verspreidden.Een boek aan de vooravond van de RevolutieDe datum 1786 geeft het boek een extra historische aantrekkingskracht. Nog maar drie jaar scheiden het van de Franse Revolutie van 1789.De wereld waarin Fourcroy schrijft, is nog die van het Ancien Régime, maar de culturele grondslagen ervan zijn al aan het veranderen. De Verlichting heeft het idee verspreid dat de rede en de waarneming systematisch op de werkelijkheid kunnen worden toegepast. De Encyclopédie van Diderot en d’Alembert, die in de voorafgaande decennia was verschenen, had ertoe bijgedragen kennis om te vormen tot een collectief project van classificatie en verspreiding.Fourcroy belichaamt deze geest perfect: wetenschap moet niet alleen worden beoefend, maar ook onderwezen, geordend en toegankelijk gemaakt.Het is veelzeggend dat dezelfde man die zich in de jaren tachtig van de achttiende eeuw verdiept in laboratoria en wetenschappelijke collegezalen, na 1789 rechtstreeks deel gaat uitmaken van de politieke geschiedenis van Frankrijk. Tijdens de Revolutie nam hij deel aan het politieke leven en in 1793 trad hij toe tot de Nationale Conventie. Later kreeg hij onder Napoleon belangrijke verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijs en droeg hij bij aan de reorganisatie van het wetenschappelijk onderwijs.Fourcroy’s levensverhaal vormt zo bijna een brug tussen twee tijdperken: de wetenschappelijke Verlichting en het revolutionaire en napoleontische Frankrijk.De impact van het werkHet belang van de Élémens ligt niet alleen in de afzonderlijke wetenschappelijke gegevens in de tekst, waarvan er veel later achterhaald zouden raken. De historische waarde ervan schuilt vooral in het vermogen om een discipline in volle ontwikkeling te systematiseren en te verspreiden.In die zin was Fourcroy een van de grote bemiddelaars van de wetenschappelijke revolutie. Zijn lessen bereikten een zeer breed publiek en zijn boeken maakten het mogelijk dat ideeën die in laboratoria en academies werden besproken, zich veel verder verspreidden dan de plek waar ze waren ontstaan. De Société d'Histoire de la Pharmacie vermeldt dat hij meer dan 150 wetenschappelijke verhandelingen publiceerde, waarvan vele samen met Louis-Nicolas Vauquelin, zijn leerling en medewerker.Het boek getuigt dan ook van een diepgaande verandering: wetenschappelijke kennis wordt steeds meer openbaar, methodisch en internationaal.Een object dat geschiedenis verteltWie dit boek vandaag bekijkt, ziet dus meer dan alleen een oud chemieboek.Het titelblad bewaart de materiële sporen van een tijdperk: de typografische zetting, het papier, de inkt, de strenge rangschikking van de opschriften, de vermelding van het privilege van de Académie Royale des Sciences en de uitgeversformule brengen de wereld van de achttiende-eeuwse wetenschappelijke drukkunst weer tot leven.En bovenal draagt het boek een buitengewone historische samenloop met zich mee: terwijl deze pagina’s in Parijs werden gedrukt, naderde de oude Europese samenleving een van de grootste breukmomenten uit haar geschiedenis. Slechts enkele jaren scheidden dit boek van de bestorming van de Bastille, de Verklaring van de rechten van de mens en de burger en de politieke omwenteling in Frankrijk.Zo komen de geschiedenis van de wetenschap en de politieke geschiedenis, die op het eerste gezicht ver van elkaar afstaan, samen in één en hetzelfde object.ConclusieFourcroy’s Élémens d'histoire naturelle et de chimie kan worden beschouwd als een bevoorrechte getuigenis van het tijdperk waarin de Verlichtingsrede begon uit te groeien tot de moderne wetenschappelijke methode.De auteur, arts, chemicus en uitzonderlijk begaafd popularisator; boekhandelaar Cuchet, die deel uitmaakte van het bruisende Parijse uitgeversmilieu; de confrontatie met Lavoisier en de revolutie in de chemische nomenclatuur; de korte tijdspanne tot aan de Franse Revolutie: alles draagt ertoe bij dat dit boek een object is waarin wetenschap, cultuur, techniek en politieke geschiedenis samenkomen.De meest authentieke aantrekkingskracht schuilt echter misschien wel in zijn materiële aard. Deze pagina’s vertellen niet alleen de geschiedenis van de chemie: ze zijn zelf een fragment van de geschiedenis. Ze hebben meer dan twee eeuwen doorstaan en bewaren nog steeds de sporen van een uniek moment, toen Europa de natuur met nieuwe ogen leerde bekijken.In die zin is Fourcroy’s boek niet zomaar een oud wetenschappelijk traktaat. Het is een getuigenis van de Verlichting, een reliek uit de geboorteperiode van de moderne chemie en tegelijkertijd een stille drempel waardoor de nieuwe wereld die op het punt stond te ontstaan, zichtbaar wordt.Collatie en staat van bewaringDeel CollatieTome I XCIX, [1], 426 p.Tome II [4], 523, [3] p.Tome III [4], 547, [3] p.Tome IV [4], 537, [1] p., 8 uitvouwbare platen/tabellenUitstekende staat van bewaring; vermeldenswaardig zijn lichte foxing en enkele sporen van houtworm, alleen op de marges van enkele pagina's, evenals zeer lichte slijtage aan de vouwen van de platen. Al met al een exemplaar in uitstekende staat, dat zelden te vinden is.VerzendingExpressverzending binnen heel Europa binnen slechts 24 werkuren; naar landen buiten de EU binnen 48 werkuren.
Hét online veilinghuis voor jou!
Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.
Waarom Catawiki?
Ga snel naar de website van Catawiki om mee te bieden op dit item
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
Livre dans toute la Belgique
vu 0x
sauvegardé 0x
Depuis 7 nov. '26
Numéro de l'annonce: a168691115
Mots-clés populaires
presse livrescomtesse segur livreslivres priereslivres artislivres anciens de droitlivres prieresprofesseur chimieAntiquités | Livres & Manuscritslivres encyclopedielivres ancienslibrairie livresAntiquités | Étain dans Antiquités | ÉtainAntiquités & Art dans Antiquités & ArtAntiquités | Services (vaisselle) complet dans Antiquités | Services (vaisselle) completKia dans Kiatig fronius dans Outillage | Soudeusesoase biotec 10 dans Accessoires pour étangsvelo vsf dans Vélos | Femmes | Vélos de sport & de randonnéenero volledige reeks dans BDmalamute dans Animaux & Animaux domestiquesmouscron dans Briquesuniversal geneve dans Montres | Hommeshouten beugel stokke dans Chaises pour enfantsepiphone prophecy dans Instruments à corde | Guitares | Électriques